(Toquoc)-Các lệnh trừng phạt mới là điều khó tránh khỏi nhưng liệu nội bộ Triều Tiên sẽ có diễn biến gì mới sau vụ phóng tên lửa thất bại và nhà lãnh đạo trẻ Kim Jong-ul có gỡ gạc thể diện bằng một vụ thử hạt nhân và theo đuổi việc sở hữu vũ khí hạt nhân như sứ mệnh được người cha giao phó trong bản di chúc mới được tiết lộ?
Nhà lãnh đạo trẻ xuất hiện sau khi Triều Tiên phóng tên lửa mang vệ tinh thất bại, vẫn oai vệ và đầy quyền lực, chỉ huy buổi lễ tưởng niệm hai cố lãnh đạo Kim Nhật Thành và Kim Jong-il, bên cạnh là các nhân vật nòng cốt trong đảng và quân đội, bên dưới là hàng chục ngàn người cờ hoa reo hò ủng hộ. Cùng ngày, Đại tướng Kim Jong-ul được bầu làm Chủ tịch thứ nhất Ủy ban Quốc phòng Quốc gia sau khi đã giữ chức Bí thư thứ nhất của Đảng Lao động Triều Tiên (WPK), chỉ huy tối cao của Quân đội nhân dân Triều Tiên, lãnh đạo tối cao của WPK và người dân CHDCND Triều Tiên.
Triều Tiên tưng bừng kỷ niệm 100 năm ngày sinh cố lãnh tụ Kim Nhật Thành
Tuy nhiên, giới phân tích cho rằng vụ phóng tên lửa mang vệ tinh thất bại là “cú đấm mạnh”, một điềm báo không tốt đẹp trong bối cảnh Triều Tiên đang trong giai đoạn chuyển giao quyền lực và xây dựng câu chuyện huyền thoại về nhà lãnh đạo trẻ Kim Jong-ul.
Ông Brian Myers, giáo sư tại Đại học Dongseo ở Busan – Hàn Quốc, nhận định: “Kim Jong-un mất thể diện quá nhiều vì vụ phóng vệ tinh thất bại”. Đây là thử thách nghiêm trọng đầu tiên dành cho người kế vị đời thứ ba của nhà họ Kim.
"Cách họ ứng phó với sự cố này cho thấy có chút thay đổi trong giới lãnh đạo Triều Tiên. Trong quá khứ họ chưa hề thừa nhận thất bại trong việc phóng tên lửa. Việc hãng thông tấn Triều Tiên KCNA chính thức thừa nhận vệ tinh không lên được quỹ đạo chắc chắn là quyết định của Kim Jong-ul” – ông Baek Seung-joo của Viện Nghiên cứu quốc phòng Hàn Quốc phân tích.
Trước đây, có thông tin Bộ Ngoại giao Triều Tiên đã đề xuất hoãn vụ phóng vệ tinh nhưng bị ông Kim Jong-ul bác bỏ dưới sức ép của giới quân sự. “Chắc chắn Triều Tiên sẽ phải tìm ai đó chịu trách nhiệm cho thất bại này. Và tôi rất tò mò không biết giới quân sự sẽ phải chịu hình phạt gì” – giáo sư Lee Jong-won của Đại học Waseda ở Tokyo – Nhật nói. Lập luận này không phải không có lý khi một số quan chức kinh tế Triều Tiên đã bị cách chức thậm chí tử hình khi cuộc cải cách kinh tế ở Triều Tiên thất bại hai năm trước.
Còn ông Andrei Lankov, giáo sư tại Đại học Kookmin ở Seoul, nói: “Triều Tiên muốn cho cả thế giới thấy họ đủ sức phát triển tên lửa đạn đạo tầm xa. Thất bại này sẽ làm giảm đáng kể yêu sách của họ trên bàn đàm phán”.
Nguyên nhân thất bại
Triều Tiên cho biết các nhà khoa học nước này đang tìm hiểu nguyên nhân khiến vụ phóng hỏa tiễn tầm xa được phô trương rầm rộ của họ thất bại ngay sau khi được phóng.
Nhiều nguồn tin cho rằng tên lửa đã vỡ tung khoảng 90 giây sau khi được phóng đi, ngay trước khi tầng một của tên lửa được tách và tầng hai được đốt cháy. Chính vì vậy có nguồn tin đã cho biết thấy ánh sáng chói khác thường phát ra từ tên lửa.
Hãng tin Yonhap của Hàn Quốc cho biết, hàng chục tàu hải quân của nước này, đa số được trang bị hệ thống định vị siêu âm và được thợ lặn hỗ trợ đang ra sức tìm kiếm các mảnh vỡ của tên lửa do Triều Tiên phóng đi sáng 13/4.
Tên lửa của Triều Tiên rơi xuống Hoàng Hải cách thành phố Kunsan bên bờ biển phía Tây Hàn Quốc từ 190 – 210 km ở độ cao 120 km.
Nhận định về thất bại này, Giáo sư Yasaka Tetsuo thuộc trường Đại học Kyushiu, cho rằng, có thể là do “động cơ gần tầng thứ nhất gặp sự cố khiến cho tên lửa bốc cháy và trượt khỏi đường bay dự định. Và Triều Tiên lúc đó đã ra lệnh phá hủy tên lửa”.
Một nhà phân tích người Nhật khác là Chiaki Akimoto thì nhận định, nguyên nhân là tầng thứ 2 của tên lửa quá cũ kỹ. Theo ông, tầng thứ hai sử dụng đạn đạo của tàu ngầm có từ thời Liên Xô (cũ) nên đã khiến cho nó không thể tách ra khỏi tầng thứ nhất.
Còn theo nhà khoa học Pháp Christian Lardier, vụ phóng ngày 13/4 “có lẽ trục trặc ngay từ giai đoạn một. Có thể có hai lý do. Nếu phần phóng hỏng, tên lửa sẽ nổ tung, còn nếu do hệ thống dẫn đường, đường đi sẽ bị lệch và kích hoạt cơ chế tự hủy”.
Trong khi đó, Đài Ifeng của Hồng Kông dẫn lời các kỹ thuật viên của Triều Tiên cho biết, sự cố có thể nằm ở hệ thống đẩy và hệ thống định vị. Theo các chuyên gia này, vụ phóng tên lửa thất bại sau khi tầng thứ nhất phân tách không thành công.
Ngoài yếu tố kỹ thuật, theo chuyên gia James Oberg, sức ép về thời gian cũng là một lý do khiến vụ phóng tên lửa này gặp trở ngại và thất bại khi thực hiện. Thêm vào đó, Triều Tiên đã không thể tiếp cận các công nghệ tên lửa hiện đại do bị cấm vận.
Lương thực cho 19 triệu người
Theo nguồn tin từ cơ quan tình báo Hàn Quốc, Triều Tiên đã chi 850 triệu USD cho lần phóng vệ tinh thất bại này. Với số tiền này, Triều Tiên có thể dùng để mua được 2,5 triệu tấn ngũ cốc từ Trung Quốc, từ đó nuôi được 19 triệu người dân nước này trong vòng một năm. Dân số Triều Tiên hiện khoảng 24 triệu người.
Chưa hết, theo tờ Telegraph của Anh, Triều Tiên dùng 1,14 tỷ USD thu được từ việc xuất khẩu than trong 2011 là 1,14 tỷ USD chi tiêu cho dự án phóng tên lửa và các chương trình trong đại lễ kỷ niệm 100 năm ngày sinh ông Kim Nhật Thành.
Cung Kumsusan, nơi đặt thi hài của hai cố lãnh đạo Kim Nhật Thành và Kim Jong-il, đã được cải tạo và mở rộng. Hàng chục tượng đồng lớn của các cố lãnh đạo được dựng lên ở nhiều nơi trên đất nước Triều Tiên.
Nền kinh tế Triều Tiên được coi là kém phát triển đặc biệt bị thiệt hại nặng nề sau cuộc cải cách kinh tế thất bại năm 2009 và tình trạng thiếu lương thực vẫn còn xảy ra ở nhiều nơi.
Chuyện gì sẽ xảy ra tiếp theo?
Phản ứng của cộng đồng quốc tế trước hành động phóng tên lửa của Bắc Triều Tiên là khá gay gắt. Washington gọi đó là "hành động khiêu khích" và “Triều Tiêu đã tự cô lập mình”. Tokyo dự định gửi cho Bình Nhưỡng thông qua kênh ngoại giao sự phản đối nghiêm khắc nhất. Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc họp phiên khẩn cấp. Liên minh châu Âu dự định sẽ áp dụng thêm nhiều lệnh trừng phạt nghiêm khắc hơn. Trong khi Nga phản đối lệnh trừng phạt mới đối với Triều Tiên còn Trung Quốc kêu gọi tốt hơn hết trong tình trạng này là kiềm chế và tránh các bước có thể dẫn đến tình hình căng thẳng hơn trên Bán đảo Triều Tiên.
Tuy nhiên, sẽ là ngây thơ nếu hy vọng rằng nhà lãnh đạo mới của Triều Tiên sẽ đột ngột thay đổi chính sách và khuất phục phương Tây.
Đánh giá lý do Triều Tiên quyết tâm thực hiện vụ phóng tên lửa, nhiều chuyên gia phân tích cho rằng, Bình Nhưỡng không cân nhắc các biện pháp trừng phạt bởi nước này không còn nhiều thứ để mất và việc phát triển loại vũ khí hủy diệt hàng loạt này sứ mệnh của nhà lãnh đạo trẻ đã được người cha quá cố Kim Jong-il giao phó trong bản di chúc mới được tiết lộ.
Việc Triều Tiên phóng vệ tinh trong năm nay 2012 không phải là ngẫu nhiên mà nằm trong tính toán của nước này. Trong nhiều năm qua, Triều Tiên đã lên kế hoạch rằng năm 2012 sẽ là năm quan trọng đánh dấu Triều Tiên là một cường quốc vững mạnh. Cũng năm nay, vụ phóng tên lửa cũng chính là để thể hiện sự tôn kính đối với nhà lãnh đạo Kim Nhật Thành với sự kiện sinh nhật lần thứ 100 của ông.
Sự ra đi đột ngột của ông Kim Jong Il vào tháng 12-2011 “bỗng nhiên” buộc Triều Tiên có nhiều tính toán cho sự kế nhiệm của người con trai Kim Jong-ul. Như vậy, Triều Tiên phóng vệ tinh mang tên lửa Unha-3 còn là để thể hiện bản sắc văn hóa, nâng cao quyền lực cho nhà lãnh đạo mới Kim Jong-ul.
“Việc Triều Tiên phóng tên lửa giờ đây không chỉ là vấn đề “trá hình tên lửa đạn đạo” như Mỹ- Nhật- Hàn nhận định mà còn là vấn đề quyền lực cho người lãnh đạo cấp cao. Triều Tiên đang xây dựng huyền thoại cho ông Kim Jong-ul”, nhà phân tích Victor Cha, thuộc Trung tâm Chiến lược và Quốc tế nhận định. Việc phóng tên lửa lần này cũng còn là nhằm góp phần xây dựng một câu chuyện huyền thoại về nhà lãnh đạo mới Kim Jong-ul. Theo nhà phân tích Victor Cha, một phần của huyền thoại này sẽ là khả năng vươn ra ngoài vũ trụ bằng công nghệ nội địa.
Trong khi đó, ông Victor Pavlyatenko, người đứng đầu Trung tâm Nghiên cứu Nhật Bản, Viện Nghiên cứu Viễn Đông cho biết: “Bên trong ban lãnh đạo Bắc Triều Tiên đang có một cuộc đấu tranh giữa các nhóm khác nhau, các cách tiếp cận khác nhau. Nhà lãnh đạo trẻ được giao tất cả các vị trí lãnh đạo, nhưng điều đó không bổ sung thêm trí thông minh và kinh nghiệm cho ông ta. Và tất nhiên, vai trò quan trọng trong việc ra quyết định thuộc về giới lãnh đạo mà người cha của ông để lại. Giới này bao gồm các thân nhân của gia đình Kim và các thành viên có ảnh hưởng nhất trong cơ cấu chính trị và quân sự-chính trị. Và đường lối cứng rắn đã chiến thắng”.
Một lý do khác khiến Triều Tiên quyết tâm phóng tên lửa bất chấp phản ứng của thế giới là muốn vượt trước Hàn Quốc trong việc đưa vệ tinh vào vũ trụ thành công. Hàn Quốc đã từng thử đưa vệ tinh vào quỹ đạo nhưng cố gắng này đã gặp thất bại.
Tuy nhiên, điều đáng lo hơn cả, theo lời chuyên gia Christian Lardier, chương trình tên lửa của Triều Tiên đã hoạt động trong suốt 20 năm qua và quốc gia này sẽ còn tiếp tục phát triển và phóng tên lửa trong 2 - 3 năm tới.
“Triều Tiên sẽ không từ bỏ chương trình tên lửa. Họ sẽ cố gắng tìm ra nguyên nhân thất bại lần này và sẽ phóng tên lửa trong vòng 2-3 năm tới”, chuyên gia Christian Lardier nói.
Và trước mắt, để "phục hồi danh dự" vụ phóng vệ tinh thất bại này, Bắc Triều Tiên có thể thực hiện những vụ thử hạt nhân tiếp theo.
Chuyên gia về châu Á-Thái Bình Dương Artyom Lukin nói: “Bước tiếp theo sẽ là thử nghiệm thiết bị hạt nhân. Bắc Triều Tiên đã tiến hành hai cuộc thử nghiệm như vậy trong năm 2006 và 2009. Công nghệ hạt nhân của Bắc Triều Tiên đã phát triển và hoàn thiện hơn so với tên lửa. Vì vậy, nếu Bắc Triều Tiên có kế hoạch như vậy, rất có khả năng một vụ nổ hạt nhân dưới lòng đất sẽ thành công”./.
Khánh An