Bài học 10 năm về dự báo
07-03-2016 08:51

(Tổ Quốc)-Báo cáo trình tại phiên họp thứ 45 của UBTVQH, một trong 6 bài học kinh nghiệm mà Chính phủ nhiệm kỳ khóa XIII (2011- 2016) rút ra là “trong điều hành, chú trọng công tác dự báo, đánh giá đúng tình hình và đưa ra những quyết sách, giải pháp phù hợp”.

Về những yếu kém của nhiệm kỳ này, Chính phủ cũng nhìn nhận về  “khả năng phân tích, dự báo và phản ứng chính sách chưa đáp ứng yêu cầu trước tình hình quốc tế biến động rất nhanh, phức tạp”. Đây không phải là vấn đề của của nhiệm kỳ này mà đã là vấn đề của cả 10 năm qua.

Báo cáo công tác nhiệm kỳ 2007- 2011 tại Kỳ họp cuối cùng của Quốc hội khóa XII, tháng 3/2011, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng cũng nhắc đến yếu kém của nhiệm kỳ này là “công tác dự báo còn yếu, phản ứng chính sách chưa thật linh hoạt”.

Bài học kinh nghiệm của nhiệm kỳ Chính phủ khóa XII, khi đó được Thủ tướng nêu lên, trong đó có đề ra “phải bám sát sự vận động của hiện thực đời sống, coi trọng công tác dự bảo và cập nhật thông tin, điều chỉnh kịp thời các giải pháp khi tình hình đòi hỏi nhằm tận dụng thời cơ mới xuất hiện, khắc phục những khó khăn mới nảy sinh”

Bài học 10 năm về dự báo - ảnh 1
Công tác dự báo trong một thập niên qua giống như là một thiên tiểu thuyết bi hài xen lẫn

Công tác dự báo trong một thập niên qua giống như là một thiên tiểu thuyết bi hài xen lẫn. Khi còn là Viện trưởng Viên Nghiên cứu quản lý Trung ương, đứng đầu cơ quan tư vấn hàng đầu của Bộ Kế hoạch đầu tư, TS Lê Xuân Bá thường xuyên gọi dự báo bằng cái tên là... “bấm độn”. Còn Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và đầu tư Bùi Quang Vinh thì từng trả lời ở Nghị trường rằng, “dự báo chỉ là dự báo thôi. Quan trọng là tinh thần dũng cảm” và “cần nhất là niềm tin và chúng ta cần phải xây dựng niềm tin để chúng ta vươn tới”.

Trong một phiên chất vấn Bộ trưởng Vinh ở Quốc hội hồi tháng 11/2012, một Ủy viên của Ủy ban Kinh tế đã hỏi thẳng, “vào tháng 10/2011 Bộ trưởng đã thấy khó khăn của nền kinh tế, với hàng loạt doanh nghiệp phá sản, nhưng tại sao Bộ vẫn tham mưu xây dựng chỉ tiêu kế hoạch kinh tế - xã hội năm 2012 là tăng từ 6 - 6,5%?”

Đại biểu hỏi thẳng, Bộ trưởng cũng trả lời thẳng. Bộ trưởng Bùi Quang Vinh nói: “Tại sao tháng 10/2011,  Bộ Kế hoạch và Đầu tư đã nhìn thấy dấu hiệu khó khăn của nền kinh tế mà vẫn đề nghị với Chính phủ mức xây dựng GDP năm 2012 là từ 6-6,5%? Mức tăng GDP năm 2012 từ 6 đến 6,5% thì mức tăng 6% không là chỉ tiêu quá xa. Đúng là khó khăn khi thực hiện  nhưng nếu để mục tiêu thấp hơn thì Quốc hội không chấp nhận”

Nhưng đại biểu Quốc hội thì có cách nhìn khác, như ý kiến của đại biểu  Nguyễn Thành Tâm (Tây Ninh), “trong những năm gần đây liên tục các chỉ tiêu lớn của nền kinh tế chúng ta không đạt như nghị quyết của Quốc hội đặt ra. Như vậy, cần xem xét lại tại sao có tình trạng này? Có phải do các chỉ tiêu của chúng ta đưa ra thiếu căn cứ, không được phân tích thấu đáo, mang tính chủ quan hay là các chỉ tiêu đưa ra không được dự báo, nắm bắt, đánh giá các nhân tố đóng góp vào trong mức tăng trưởng thiếu chính xác?”

Dù rất còn nhiều điều phải bàn, rất nhiều điều phải buồn về công tác dự báo. Tuy nhiên, nhiệm kỳ XIII, Chính phủ cũng đã ghi dấu được bước chuyển rất ấn tượng cho công tác này mà Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế Nguyễn Văn Giàu có nhận xét, nếu không kịp thời đón trước để điều chỉnh thì đến nay, nền kinh tế không biết sẽ đi về đâu.

Đó là, Chính phủ đã xây dựng, triển khai Chương trình hành động thực hiện Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2011 - 2020 và phương hướng, nhiệm vụ phát triển đất nước 5 năm 2011 - 2015. Ngay sau Đại hội XI của Đảng, tình hình kinh tế - xã hội trong nước và quốc tế khó khăn hơn dự báo, Chính phủ đã trình Trung ương Đảng điều chỉnh mục tiêu, nhiệm vụ và được Quốc hội thông qua kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm 2011 - 2015.

Trong đó, tập trung ưu tiên kiềm chế lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô; bảo đảm an sinh xã hội, cải thiện đời sống nhân dân; duy trì tăng trưởng ở mức hợp lý gắn với đẩy mạnh thực hiện ba đột phá chiến lược, cơ cấu lại nền kinh tế và đổi mới mô hình tăng trưởng; bảo đảm quốc phòng - an ninh và ổn định chính trị - xã hội; tăng cường hoạt động đối ngoại và nâng cao hiệu quả hội nhập quốc tế; tạo tiền đề vững chắc cho tăng trưởng cao hơn ở những năm cuối của kế hoạch 5 năm.

Lên cao vút, xuống mất hút

Dự báo về lạm phát là một ví dụ cực kỳ điển hình cho khả năng phân tích, dự báo hạn chế khi lúc thì lên cao vút, lúc thì chìm xuống mất hút so với dự báo. Trong hai năm 2014-2015 lạm phát thực tế thấp xa so với kế hoạch đề ra. Nghị quyết Quốc hội đưa ra mức lạm phát năm 2014 là khoảng 7%, năm 2015 là khoảng 5%, tuy nhiên, con số thực tế năm 2014 là 1,84% và năm 2015 chỉ là 0,63%

Còn tại nhiệm kỳ Chính phủ khóa XII, năm 2007 lạm phát thực tế 12,6% trong khi mục tiêu dưới 8%; năm 2008 thực tế 22,97%, chỉ tiêu dưới 10%. Năm 2010, chỉ tiêu lạm phát 7-8% nhưng thực tế  là 11,75%,  năm 2011 lên tới 18,58% trong khi mục tiêu là tăng không quá 7%...

Lê Châu
Từ khóa:

Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

 Đổi mã
Gửi Nhập lại