Giáo dục đại học: Hai điều trăn trở
Thứ Bảy, ngày 17/04/2010 - 08:53

(Toquoc)- Không thể phủ nhận những thành tựu mà giáo dục ĐH đã đạt được trong thời gian vừa qua. Tuy nhiên, chất lượng giáo dục ĐH vẫn còn nhiều điều cần phải khắc phục trong thời gian tới.

Ngày  16/4, phiên họp thứ 30 của Ủy ban Thường Vụ Quốc hội về giám sát việc thực hiện chính sách, pháp luật về thành lập trường, đầu tư và bảo đảm chất lượng đào tạo đối với giáo dục ĐH đã diễn ra. Trước đó, đoàn giám sát đã có  hai buổi hội thảo lấy  ý kiến đóng góp của các chuyên gia, các bộ ban ngành cho bản dự thảo báo cáo trước khi trình Quốc hội.

Không thể phủ nhận những thành tựu mà giáo dục ĐH đã đạt được trong thời gian vừa qua. Tuy nhiên, chất lượng giáo dục ĐH vẫn còn nhiều điều cần phải khắc phục trong thời gian tới.

Giáo dục  đại học: Hai điều trăn trở - ảnh 1

Chất lượng sinh viên khi ra trường mới là điều đáng quan tâm nhất, hơn cả số lượng trường (Ảnh minh hoạ: S.Đào)

SV tăng 13 lần, giáo viên tăng 3 lần

Theo ông Lê  Văn Học, phó trưởng đoàn giám sát của Quốc hội, từ năm 1987 đến 2009, số sinh viên (SV) cả nước tăng 13 lần nhưng số giáo viên (GV) chỉ tăng 3 lần. Tỷ lệ SV/GV quá cao so với quy định (28SV/GV). Ở một số trường, tỷ lệ lên đến 40 SV/GV. Số sinh viên không chính quy của cả nước trong năm học 2008 – 2009 chiếm hơn 50% tổng số sinh viên các trường ĐH, CĐ. Nhìn chung, ở các trường ngoài công lập, số GV thỉnh giảng gấp 2 lần số GV cơ hữu khiến cho cơ sở đào tạo  khó chủ động thực hiện kế hoạch đào tạo và khó đảm bảo chất lượng đào tạo.

Giờ  giảng của GV một số trường, một số môn học quá cao, đặc biệt là GV các môn chung và GV nhóm ngành hấp dẫn. Nhiều GV dạy 1000 tiết/năm trong khi quy định là 260 tiết/năm. Tỷ lệ GV là TS trở lên còn chiếm tỷ lệ rất thấp, chỉ có trên 6.2% là TS và trên 2% là PGS, GS.

Đầu tư ngân sách hàng năm  cho sinh viên theo quy định của nhà nước là 6 triệu đồng/sinh viên/năm. Tuy nhiên, do số lượng SV tuyển vào của các trường thường vượt số lượng SV trong chỉ tiêu có kinh phí gấp nhiều lần nên suất đầu tư thực tế từ ngân sách nhà nước chỉ đạt 2.5 triệu – 3 triệu/sinh viên/năm.

Cơ sở  vật chất thời gian qua đã có nhiều tiến bộ  nhưng hầu hết các trường ĐH, CĐ vẫn ở trong tình trạng yếu kém. Theo đoàn khảo sát, đa số các trường có diện tích rất hẹp, nhiều trường chưa đạt tiêu chuẩn diện tích phòng học, giảng đường theo quy định (6m2/SV). Có những trường tỷ lệ này còn rất thấp như ĐH Luật Hà Nội chỉ 0.65m2/SV, ĐH Văn hóa 1m2/SV… và hầu như chưa có trường nào đủ diện tích để bố trí chỗ làm việc cho GS, PGS và GV chính.

Không những thế, đánh giá của đoàn khảo sát cho thấy một  số ngành mới mở ở các trường không thật phù hợp với trình độ ĐH như nấu ăn, võ thuật, thời trang…Bên cạnh đó, do tư duy quản lý chậm đổi mới, các trường thường ít chủ động quan hệ với các dơn vị sử dụng lao động. Pphần lớn các trường hiện chưa chú trọng công tác tư vấn nghề nghiệp – việc làm cho sinh viên, Đội ngũ làm công tác này chủ yếu là kiêm nhiệm.

Ẩn số ĐH vùng

Theo GS.TSKH Nguyễn Ngọc Trân, nguyên phó hiệu trưởng ĐH Tổng hợp TPHCM (nay là ĐH QG TPHCM, nguyên phó chủ  nhiệm Ủy ban khoa học và Kỹ thuật nhà nước, chuyên gia được mời của đoàn giám sát, 8 trường ĐH CĐ ở Huế và Đà Nẵng, năm học 2008 – 2009 đào tạo trên 210 nghìn sinh viên nhưng trong đó SV chính quy chỉ chiếm 38.04%, SV không chính quy chiếm trên 28% và SV đào tạo từ xa chiếm tỷ lệ tới 28.1%. Riêng ĐH Huế, tỷ lệ sinh viên đào tạo từ xa chiếm đến 51.1%. Từ thực tế này, GS Trân đặt ra rất nhiều câu hỏi. Thứ nhất, tỷ lệ SV chính quy thấp liệu chức năng nhiệm vụ của ĐH có bị lệch hướng không? Liệu chất lượng đào tạo không chính quy và từ xa có được đảm bảo hay không? Sản phẩm của hai loại hình đào tạo này chất lượng ra sao? Cách quy đổi do Bộ GD-ĐT đề ra 5 – 6 SV không chính quy và nhiều hơn nữa cho đào tạo từ xa bằng một SV chính quy, bản thân nó phải chăng đã nói lên sự chấp nhận có một sự giảm giá nào đó với hai loại hình đào tạo này?

Về đội ngũ giảng viên, tại 8 trường ĐH, CĐ này cũng là một câu hỏi lớn. Số GV có trình độ Th.S trở xuống chiếm tỷ trọng trên tổng số giảng viên cơ hữu từ 67.1% đến 100%. Tại CĐ CNTT Hữu nghị Việt Hàn 100% GV có trình độ ThS trở xuống. Hay như số liệu về đội ngũ giảng viên ở ĐH Sư phạm Huế theo GS.Trân nêu lên 2 vấn đề. Một là trường có 232 GV cơ hữu, trong đó có 63 TS, 109 Th.S và 60 Cử nhân. Trường có mời 331 GV thỉnh giảng, trong đó có 215 TS, 75ThS và 1 chuyên khoa I, 40 cử nhân. Như vậy, tổng số GV thỉnh giảng của trường bằng 1.43 lần GV cơ hữu, trong đó số TS thỉnh giảng bằng 3.41 lần TS cơ hữu. Hai là theo báo cáo của ĐH huế, trường có 213 TS cơ hữu và có mới 86 TS thỉnh giảng. Vậy, 215 TS mà ĐH sư phạm Huế mời thỉnh giảng đến từ đâu?

Có thể  nói, đây là 2 vấn đề mà giáo dục ĐH cần khắc phục trong thời gian tới.

Mở nhiều trường: Mừng ít, lo nhiều

Tại phiên thảo luận về báo cáo giám sát của Ủy ban Thường vụ  Quốc hội chiều 16/4 về thực hiện chính sách, pháp luật về thành lập trường, đầu tư và đảm bảo chất lượng đào tạo đối với giáo dục ĐH, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa, giáo dục, Thanh thiếu niên Nhi đồng của Quốc hội Đào Trọng Thi, cho biết, từ 1998 đến 2009, đã có 312 trường ĐH, CĐ được thành lập, trong đó có 248 trường được nâng cấp từ bậc học thấp hơn; chín trường ĐH được nâng cấp từ khoa trực thuộc ĐHQG, ĐH vùng; bảy trường ĐH được thành lập theo phương thức sáp nhập, chia tách và có 64 trường ĐH, CĐ được thành lập mới hoàn toàn. Nhờ đó, 35/63 tỉnh, thành phố có thêm trường ĐH, CĐ mới.

Hiện tại, 40/63 tỉnh, thành có trường ĐH (đạt tỷ lệ 63%); có 60/63 tỉnh, thành có trường CĐ (đạt 95%) và có 62/63 tỉnh, thành có ít nhất 1 trường ĐH hoặc CĐ (đạt 98%). Và tính đến tháng 9/2009, cả nước có 412 trường ĐH, CĐ, trong đó có 77 trường ngoài công lập.

Tuy vậy, không vui mừng về kết quả của mạng lưới các trường đại học được mở rộng, nhiều đại biểu Quốc hội tỏ ra băn khoăn khi lo tới hiệu quả và chất lượng của các trường.

Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế của Quốc hội Hà Văn Hiền lưu ý đoàn giám sát cần làm rõ việc nâng cấp các trường CĐ lên ĐH thì ưu điểm và khuyết điểm sẽ là gì, cần đánh giá được thực trạng để đưa ra hướng giải quyết cụ thể. Ông Hiền cũng yêu cầu làm rõ hiệu quả và thiếu sót của việc thành lập các trường ĐH ngoài công lập để đưa ra các chính sách xã hội hóa giáo dục.

Các đại biểu cũng đưa ra việc thành lập các ĐH vùng thì ít mà ĐH tại các tỉnh thì nhiều. “Tỉnh không nên đầu tư mở trường mà nên dùng ngân sách xã hội hóa nếu muốn mở trường” – ông Hiền nói.

Còn Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật của Quốc hội Nguyễn Văn Thuận thì đề nghị đoàn giám sát làm rõ việc đánh giá lại quy hoạch mạng lưới các trường còn điểm gì phù hợp và chưa phù hợp. Ông lo ngại rằng, có thể quy hoạch mạng lưới thì đúng nhưng khâu thực hiện lại sai.

Về vấn  đề quy hoạch mạng lưới các trường ĐH, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Đức Kiên cũng yêu cầu các ngành rà soát quy hoạch mạng lưới trường, để đào tạo nhân lực hợp lý. Bởi hiện nhiều trường có chuyên ngành phù hợp với “sức tiêu thụ” của nền kinh tế - tức sinh viên có việc làm, nhưng cũng có nhiều trường dư thừa.

S.Đào 

Hoàng Châu Bình

Từ khóa:

Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

 Đổi mã
Gửi Nhập lại