Hà Nội đang "trẻ" ra nhờ dân số nhập cư
18-08-2015 12:54

(Toquoc)- Một trong các nghiên cứu về dân số của Hà Nội chỉ ra rằng, đây là TP lớn thứ hai của cả nước. So với TP HCM thì dân số Hà Nội hiện nay không ít hơn bao nhiêu, nhưng dân số thành thị thì ít hơn nhiều.

Đây là một trong những nội dung trong hội thảo "Hà Nội - Truyền thống, nguồn lực và định hướng phát triển" do Hà Nội tổ chức sáng 17/8.

Nam xuất cư nhiều, nữ nhập cư nhiều

Theo thống kê, năm 2013, dân số TP này ở mức trên 7 triệu người trong đó, hơn 3 triệu người là dân số thành thị.

Theo bà Đỗ Thị Minh Đức, Ban chỉ đạo Tổng điều tra dân số và nhà ở Trung ương, trong thập niên 1990 đến đầu thập niên 2000, dân số của Hà Nội không có sự chênh lệch lớn giữa nội thành và ngoại thành.

Trong đầu những năm của thế kỷ 21, không gian đô thị TP Hà Nội có những chuyển biến rất to lớn, có tính chất bước ngoặt. Nội thành tiếp tục được mở rộng với việc thành lập hai quận mới là quận Long Biên và quận Hoàng Mai (năm 2003). Từ 1/8/2008, Hà Nội được mở rộng với việc sáp nhập toàn bộ tỉnh Hà Tây, huyện Mê Linh (Vĩnh Phúc) và 4 xã của huyện Lương Sơn (Hòa Bình). TP Hà Đông trở thành quận Hà Đông của nội thành.

Từ đó, không gian đô thị tiếp tục phát triển mạnh cả về ba hướng, tạo nên gia tăng dân số cơ học cao ở một số quận, huyện: về phía tây (huyện Từ Liêm), tây nam (quận Thanh Xuân, Hà Đông) và phía đông (quận Long Biên).

"Nếu như mức gia tăng cơ học ở quận Cầu Giấy đã giảm đi đáng kể so với 10 năm trước, thì gia tăng cơ học ở huyện Từ Liêm đã đạt mức cao nhất (4,95%). Sự đô thị hóa nhanh ở huyện Từ Liêm đã dẫn đến việc tách huyện Từ Liêm để thành lập hai quận mới là quận Bắc Từ Liêm và quận Nam Từ Liêm từ năm 2014" - bà Đức nói.

Mức gia tăng dân số cơ học còn cao ở các quận Thanh Xuân, Hà Đông, Long Biên và một phần Đông Anh.

Hà Nội đang
Các luồng dân di cư cũng là một nhân tố làm cho giao thông thường xuyên bị quá tải, các trục đường huyết mạch bị tắc vào giờ đi làm và đi làm về (ảnh: T.Xuân)

Theo nghiên cứu của bà Đức, dân số của Hà Nội hiện nay không ít hơn TP HCM bao nhiêu, nhưng dân số thành thị thì ít hơn nhiều.

Ngoài ra, di cư ở địa bàn Hà Nội, trong đó có di cư liên tỉnh, di cư nông thôn - thành thị, đang có quy mô ngày càng lớn, cường độ cao.

"Di cư có ảnh hưởng đến sự phát triển kinh tế - xã hội và đến môi trường ngày càng đa diện và phức tạp. Trong thời kì 2004-2009, 720.000 người đã tham gia di chuyển, chiếm 12,29% dân số và số người nhập cư ngoại tỉnh là trên 382.000 người chiếm 6,53% dân số" - bà Đức cho hay.

Trong khi đó, quy mô xuất nhập cư ở địa bàn Hà Nội thay đổi đáng kể từng năm trong đó, tỷ lệ nhập cư vào Hà Nội tăng trội hẳn lên vào thời kì từ 2009 đến 2011. Trong luồng nhập cư, nữ giới nhiều hơn hẳn nam giới; còn trong luồng xuất cư, nam giới xuất cư nhiều hơn nữ giới.

Bà Đức cảnh báo, nếu xu hướng này tiếp tục trong mấy năm tới, thì rất cần nghiên cứu và điều chỉnh.

Một nghiên cứu đáng lưu ý khác về dân cư Hà Nội nữa là, dòng di cư ngoại tỉnh, một “chủ lưu” trong di cư trên địa bàn Hà Nội và là nguồn quan trọng làm tăng dân số Hà Nội, lại chủ yếu là từ vùng nông thôn.

Hà Nội "trẻ" ra nhờ dân số nhập cư

Theo bà Đức, người di cư làm thay đổi sự phân bố dân cư, quy mô và cơ cấu (tuổi, giới tính, nghề nghiệp) của dân cư cả ở nơi đến và nơi đi. Trong số này, luồng di cư liên tỉnh được quan tâm đặc biệt.

Hà Nội là trung tâm chính trị, kinh tế, văn hóa, giáo dục, y tế của cả nước nên sức hút với người nhập cư rất mạnh. Những năm gần đây, lại thêm sự nới lỏng trong chính sách quản lí đô thị đặc biệt là liên quan đến hộ khẩu, điều kiện mua nhà,… mà trong cơ cấu luồng chuyển cư vào nội thành Hà Nội có những yếu tố mới.

"Người di cư, nhất là di cư liên tỉnh, chủ yếu ở trong độ tuổi lao động. Nhờ có người nhập cư mà thành phần dân số của Thủ đô được “trẻ ra” khá nhiều" - bà Đức cho biết.

Một hình thái nữa, bà Đức cho hay, người di cư khi quyết định chuyển cư, họ phải tính đến các điều kiện để thu xếp ổn thỏa cuộc sống ở nơi mới. Chính vì thế, mạng lưới xã hội trong di cư rất rõ ràng. Người nhập cư (nhất là người lao động nghèo) thường đến sống ở những địa bàn nhất định, trong nhiều trường hợp có các đồng hương của họ ở đó. Còn những người có thu nhập và nghề nghiệp ổn định sẽ tìm đến những khu đô thị mới, những xã, phường đang đẩy mạnh đô thị hóa. Sự tập trung người nhập cư như thế đã thúc đẩy hình thành các cộng đồng dân cư mới, sau một thời gian có sự cố kết, sẽ tạo ra bản sắc mới cho dân cư TP.

Theo Tổng điều tra dân số và nhà ở năm 2009, có đến 32 phường, xã Hà Nội có tỉ lệ người nhập cư trong 5 năm (2004 - 2009) chiếm trên 30% dân số của phường, xã đó. Các phường, xã này nằm chủ yếu tại Cầu Giấy, Từ Liêm, Thanh Xuân - những khu vực đang đô thị hóa rất mạnh và biến động cơ học bất thường.

"Các khu đô thị mới là nơi giải quyết chỗ ở cho các luồng dân di cư nhưng đây cũng là một nhân tố làm cho giao thông thường xuyên bị quá tải, các trục đường huyết mạch bị tắc vào giờ đi làm và đi làm về, cùng các vấn đề về môi trường và quản lí đô thị khác" - bà Đức chỉ ra.

Nghiên cứu về sự phát triển dân số Hà Nội, bà Đức cho rằng, sự gia tăng dân số thủ đô có phần “nóng”, Hà Nội cần có các bộ lọc hữu hiệu đối với người nhập cư để có thể “định hướng quy hoạch” được quy mô, cơ cấu thành phần dân cư về lâu dài.

Cùng với việc phát triển các đô thị vệ tinh, Hà Nội có thể sẽ giúp giảm sức ép nhập cư lên các quận thuộc đô thị trung tâm.

Đồng thời khuyến nghị các chính sách để người nhập cư hội nhập tốt hơn vào cuộc sống đô thị như đào tạo nghề, việc làm cho người nhập cư, việc đảm bảo dịch vụ giáo dục, y tế…/.

Thái Tùng

Từ khóa:

Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

 Đổi mã
Gửi Nhập lại