“Phải chăng thành tựu lớn nhất trong nghiên cứu khoa học là biến từ giấy trắng sang giấy lộn“?
12-06-2015 03:40

(Toquoc)- Đại biểu Quốc hội đoàn TP HCM Trần Du Lịch, trong phiên chất vấn Bộ trưởng Bộ Khoa học, công nghệ Nguyễn Quân, đã thốt lên như vậy khi nói về tình trạng lãng phí trong nghiên cứu khoa học hiện nay.

Đề tài xếp xó

Nhiều đại biểu Quốc hội sáng nay đã đặt câu hỏi với người đứng đầu ngành khoa học công nghệ về tình trạng đề tài nghiên cứu hoa học không đi vào thực tế và chủ yếu là nghiên cứu xong xếp ngăn kéo.

Bộ trưởng Nguyễn Quân tại phiên chất vấn đã thừa nhận có tình trạng này với nhiều lý do. Theo Bộ trưởng Nguyễn Quân, hàng năm có khoảng 3.800 tỷ ngân sách nhà nước dành cho hoạt động nghiên cứu khoa học.

Về đề tài nghiên cứu xếp ngăn kéo, theo ông Quân có 3 loại : nghiên cứu cơ bản thì cơ bản là xếp ngăn kéo bởi nó đi trước thời đại, chờ đợi sự phát triển của thời đại thì nó mới có thể ứng dụng được. Với loại đề tài này, chúng ta phải chấp nhận có giai đoạn chờ đợi.

Thứ 2 là những đề tài nghiên cứu ứng dụng, kèm theo có điều kiện đầu tư. “Có nhiều đề tài thành công nhưng không có đầu tư, ngân sách chỉ hỗ trợ phần nào trong khi doanh nghiệp ở ta là nhỏ và siêu nhỏ, chờ cơ hội đầu tư từ trong nước và nước ngoài” – ông Quân nói.

Và thứ 3, ông Quân thừa nhận có một số đề tài xếp ngăn bàn thật sự. Đó là những nghiên cứu không ứng dụng được, vì nó không được nghiên cứu từ nhu cầu xã hội và doanh nghiệp mà là từ sở thích của người làm khoa học. “Đây là việc tốt, chỉ có điều họ không nghiên cứu sát thực tế nên không ứng dụng được” – ông Quân nói.

“Phải chăng thành tựu lớn nhất trong nghiên cứu khoa học là biến từ giấy trắng sang giấy lộn“? - ảnh 1
Đại biểu Trần Du Lịch thẳng thắn chất vấn ông Nguyễn Quân (ảnh: T.Xuân)

Các đại biểu cũng cho rằng có sự tham nhũng, lãng phí trong nghiên cứu khoa học, đặc biệt là những đề tài nghiên cứu khoa học xã hội. Về vấn đề này ông Quân cho hay, Luật Khoa học công nghệ 2013 sẽ khắc phục được những vấn đề này.

Theo đó, những đề tài sử dụng ngân sách nhà nước phải theo đơn đặt hàng chứ không phải từ ý thích của các nhà khoa học. Cơ chế đặt hàng như thế nào, xem đề xuất đó có phù hợp không, cam kết giữa hai bên như thế nào và ứng dụng thực tiễn… đều có quy định.

“Nếu thực hiện nghiêm luật này thì không còn tình trạng này gây lãng phí” – ông Quân nói.

Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Sinh Hùng cho rằng, “rõ ràng, việc xếp ngăn kéo đề tài nghiên cứu là lãng phí rồi, Bộ phải đi thẳng vào vấn đề mới khắc phục được”. Bộ trưởng Quân khẳng định, nếu có tham nhũng trong nghiên cứu khoa học, các đại biểu hãy cung cấp địa chỉ để xử lý còn cá nhân ông chưa nhận được thông tin cụ thể nào như vậy.

Trả lời câu hỏi của đại biểu Trần Du Lịch, Bộ trưởng Nguyễn Quân cho hay, hơn 50 văn bản mới của Bộ cũng như Chính phủ đã thay đổi toàn bộ hệ thống quản lý đề tài nghiên cứu khoa học theo cách khoán cho tới sản phẩm cuối cùng. Cách làm mới sẽ để nhà khoa học không quá vất vả khi thanh toán tiền, nhà khoa học không còn phải làm chứng từ nhiều hơn thời gian làm nghiên cứu. Cùng với cơ chế quỹ, đặt hàng đề tài nghiên cứu…, ông Quân hy vọng các đề tài đặt hàng sẽ loại trừ tình trạng đề tài để ngăn kéo.

Huy động doanh nghiệp trích lại một phần cho hoạt động nghiên cứu khoa học

Đại biểu Đoàn Nguyễn Thùy Trang, TPHCM, cũng như một số đại biểu khác thì lo ngại tình trạng ứng dụng khoa học công nghệ trong phát triển nông nghiệp còn thấp. Bà Trang dẫn lại ý kiến của Bộ trưởng Bộ NN&PTNT Cao Đức Phát về việc sẽ cho nhập các giống cây trồng và vật nuôi nước ngoài vào Việt Nam. Bà Trang hỏi quan điểm của bộ trưởng Quân về chủ trương này?

Bộ trưởng Quân cho hay, ông đồng tình với quan điểm của Bộ trưởng Bộ NN&PTNT là ủng hộ nhập khẩu giống tốt của thế giới để cạnh tranh với thế giới.  “Chúng ta có nhiều giống cây con tốt, nhưng thế giới còn nhiều giống tốt hơn. Tuy nhiên, tôi cũng thừa nhận trách nhiệm một phần của Bộ Khoa học công nghệ trong việc phát triển nguồn gien tốt của Việt Nam. Giống nằm ở phòng thí nghiệm, không cho ra sản phẩm xã hội, chưa tạo cơ chế cho doanh nghiệp yên tâm đầu tư” – ông Quân nói.

Về ý kiến của đại biểu Nguyễn Thanh Phương, Đoàn đại biểu Quốc hội Cần Thơ rằng, nên huy động doanh nghiệp vào nghiên cứu khoa học, ví dụ, 1 kg cá tra xuất khẩu, doanh nghiệp phải để lại 1 USD cho nghiên cứu khoa học.

Bộ trưởng Quân cho hay, trước đây khi thảo luận xây dựng luật Khoa học công nghệ, ông đã từng có ý kiến doanh nghiệp dành một phần cho khoa học công nghệ nhưng Luật được thông qua mới chỉ cho phép việc này với doanh nghiệp nhà nước. Còn doanh nghiệp tư nhân thì khuyến khích làm như mức của doanh nghiệp nhà nước: trích 3-10% thu nhập tính thuế để cho khoa học công nghệ.

“Hiện có Tập đoàn Viễn thông quân đội Viettel và Tập đoàn dầu khí quốc gia Việt Nam gương mẫu cho việc này. Viettel dành ra 4.000 tỷ đồng cho việc này, nếu các tập đoàn kinh tế nhà nước đều làm như vậy thì sẽ có đủ nguồn kinh phí cho hoạt động nghiên cứu, ứng dụng công nghệ” – ông Quân nói.

./.

Từ khóa:

Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

 Đổi mã
Gửi Nhập lại