5 năm sau thảm họa Fukushima
10-03-2016 05:22

(Tổ Quốc) - Mâu thuẫn gia tăng trong lòng nước Nhật về tái khởi động các lò phản ứng hạt nhân trong khi đang phải vật lộn với quá trình đóng lò phản ứng và khắc phục hậu quả tốn kém.

Những nỗ lực

5 năm trước đây, thảm họa kép gồm động đất và sóng thần ngày 11/3/2011 đã đổ ập vào nhà máy điện hạt nhân Fukushima Daiichi và  gây ra thảm kịch hạt nhân tồi tệ nhất thế giới trong ¼ thế kỉ. Hiện tại, tàn tích sau vụ phóng xạ đang được dọn dẹp. Bê tông đã bao phủ các khu vực độc hại và người lao động cũng đã được trang bị khẩu trang.

Những cư dân sống gần nhà máy đau buồn cho những người thân đã ra đi và giận dữ khi không thể trở về nhà.  Đến hôm nay, những vết sẹo phần nào đã được chữa lành và sự bình yên không dễ dàng cuối cùng đã quay trở lại.

Công ty điều hành nhà máy Fukushima Daiichi,  Tokyo Electric Power (Tepco) cũng đã đạt được một số tiến bộ. Tại lò phản ứng hạt nhân số 4- không hoạt động tại thời điểm xảy ra thảm họa,  Tepco đã dỡ bỏ 1500 thanh nhiên liệu không còn sử dụng được. Một trung tâm đào tạo bóng đá gần nhà máy đã được sử dụng cho việc xử lí hậu quả sau thảm họa, nay đang được phục hồi để chuẩn bị cho Olympics 2020 tại Tokyo.

Tepco cũng đang nỗ lực để giảm tổng cộng 400 tấn nước mưa và nước ngầm, đã bị nhiễm xạ và cần xử lí để lưu trữ. Tại phần lớn khu vực của nhà máy, công nhân hiện nay có thể đi lại xung quanh mà không cần sử dụng quần áo và dụng cụ bảo hộ. Họ chỉ cần đeo khẩu trang phẫu thuật đơn giản để bảo vệ.

Nỗi đau chưa nguôi

Tuy nhiên, ở khu vực gần các lò phản ứng đã bị phá hủy ở Fukushima, âm thanh của bộ đếm Geiger (giúp phát hiện các nguyên tố phóng xạ) vẫn luôn nhắc nhở người dân rằng tình hình vẫn chưa trở lại bình thường. Hàng ngàn người dân sống ở các thị trấn trong vòng 12 dặm xung quanh nhà máy vẫn chưa thể trở lại do ô nhiễm phóng xạ.

Những phần khó nhất của công việc khắc phục hậu quả thậm chí còn chưa bắt đầu. Tepco vẫn chưa có kế hoạch loại bỏ các thanh nhiên liệu tan chảy qua các mạch ngăn trong lò phản ứng hiện tại có thể vẫn đang nằm tại đáy của 3 lò phản ứng tại Fukushima.

Doanh nghiệp này ước tính rằng phải tốn đến gần 20 triệu USD để tiếp tục các giai đoạn khắc phục hậu quả của nhà máy trong 3-4 thập kỉ tới. Đó là chưa kể tới những thiệt hại và chi phí thu dọn có thể lên tới 100 triệu USD hoặc nhiều hơn, bao gồm khoảng 50 triệu USD chi trả cho những người dân phải sơ tán. Tranh cãi pháp lí về thảm họa này vẫn đang tiếp tục. Trong tháng 2, ba cựu giám đốc điều hành của Tepco bị buộc tội gây thiệt hại do cẩu thả trong công việc.

Chấn động ngành công nghiệp điện hạt nhân

Fukushima đã làm chấn động chiến lược dài hạn của Nhật Bản với điện hạt nhân. Trước khi xảy ra thảm họa, 50 lò phản ứng của Nhật Bản cung cấp hơn 30% tổng lượng điện, theo Hiệp hội Hạt nhân Thế giới (WNA).
Điều này kết thúc vào ngày 05
/5/2012, khi lò phản ứng hoạt động cuối cùng của đất nước, ở Hokkaido, đóng cửa để kiểm tra. Nhật Bản lần đầu tiên không có điện hạt nhân trong hơn 45 năm. (Hai lò phản ứng của nhà máy điện hạt nhân Oi đã bắt đầu hoạt động một thời gian ngắn vào năm 2012, nhưng đã bị đóng cửa một năm sau đó.)

Bỏ rơi điện hạt nhân là không dễ dàng đối với Nhật Bản, buộc nước này phải nhập khẩu khoảng 80% nhiên liệu của nó, theo WNA. Giá điện gia dụng đã tăng 19% từ năm 2011 đến năm 2015, và lượng khí thải carbon dioxide tăng vọt.

Các lệnh cấm kéo dài đến tháng 8/2015, khi một lò phản ứng đã được khởi động lại tại Sendai và 2 lò phản ứng cũng tiếp tục được khởi động sau đó, gây ra hàng loạt cuộc biểu tình bên ngoài nhà máy.

Mâu thuẫn gia tăng

Tepco cũng đang tìm kiếm sự ủng hộ để mở lại một số lò phản ứng tại nhà máy hạt nhân lớn nhất của họ, Kashiwazaki-Kariwa. Những người ủng hộ cho rằng, là một nước nghèo tài nguyên Nhật Bản có những lựa chọn năng lượng khác để không làm sâu sắc thêm sự phụ thuộc vào nguồn năng lượng nước ngoài và làm trầm trọng thêm khí thải carbon.

5 năm sau thảm họa Fukushima - ảnh 1
Người dân Nhật Bản biểu tình việc tái khởi động các lò phản ứng hạt nhân. (Nguồn: WSJ)

Tuy nhiên, người dân đang mạnh mẽ chống lại việc sử dụng điện hạt nhân. Các chính trị gia và các nhà bình luận Nhật Bản cũng đã chỉ trích quyết định của chính phủ để khởi động lại các lò phản ứng.

Nột tòa án ngày 9/3 vừa yêu cầu Công ty điện Kansai Electric Power dừng hoạt động 2 /4 lò phản ứng vừa được khởi động lại vì lí do an toàn. Phản ứng lại, doanh nghiệp này cho rằng phán quyết "không thể chấp nhận" và cho biết sẽ kháng cáo.

Trước khi xảy ra thảm họa, khoảng 70% số người ủng hộ năng lượng hạt nhân, theo một cuộc thăm dò chính thức. Tỉ lệ này giảm xuống dưới 36% sau cơn khủng hoảng Fukushima, và cho đến nay phong trào chống năng lượng hạt nhân ngày càng tăng lên đến 50% hoặc thậm chí 70%, theo cuộc thăm dò của phương tiện truyền thông Nhật Bản. Một cuộc thăm dò tháng hai bởi đài truyền hình NHK cho thấy chỉ có 20% cho rằng các lò phản ứng nên được được khởi động lại. Trước khi xảy ra thảm họa, phần lớn đất nước ủng hộ ngành công nghiệp hạt nhân.

Vande Putte của Tổ chức Hòa bình xanh cho biết Nhật Bản đã không "học được bài học của Fukushima" Ông chỉ vào các lò phản ứng được xây dựng tại các khu địa chấn, cũng như nhà máy Sendai, chỉ cách 30 km cạnh một ngọn núi lửa hoạt động. "Tại Nhật Bản, không có nơi nào an toàn cho các lò phản ứng hạt nhân. Những gì chúng ta đã thấy tại Fukushima Daiichi có thể xảy ra tại lò phản ứng khác."

"Nguồn năng lượng tái tạo như năng lượng mặt trời, gió và nhiệt có rất nhiều tiềm năng ở đây," Ai Kashiwagi, Hòa Bình Xanh Nhật Bản cho biết, sau khi nhà máy Sendai đã được khởi động lại.
"Chính phủ nên tắt tất cả các lò phản ứng hạt nhân"
người sống sót Toshiki Aso sau thảm họa Fukushima cho biết. "Tôi không muốn bất cứ ai khác phải trải qua những đau khổ như chúng tôi đã từng."

Thách thức quan trọng

Trước mắt, vấn đề lớn nhất vẫn là các lò phản ứng. Không ai biết chính xác các mảnh vỡ hạt nhân nóng chảy đang ở đâu hoặc làm thế nào để khử nhiễm. Con người không thể tiến vào bên trong các lò để xử lí do nồng độ bức xạ cao. Tepco đã hi vọng sẽ sử dụng robot, được hướng dẫn bởi máy tính và điều khiển thông qua hình ảnh video. Nhưng hai nỗ lực như vậy đã thất bại khi các robot đã vấp vào đống đổ nát.

Tepco và chính phủ đang hi vọng đạt được sự thống nhất về kế hoạch loại bỏ mảnh vỡ của các thanh nhiên liệu và sẽ được diễn ra trong một thập kỉ. Nhưng các chuyên gia nói rằng họ sẽ cần công nghệ robot tinh vi hơn để đảm bảo an toàn khi xử lý vật liệu phóng xạ.

Một hội đồng chính phủ gần đây đã đặt câu hỏi về khả năng của Tepco để giải quyết những nhiệm vụ khó khăn của việc khắc phục hậu quả của nhà máy trong khi phải tìm kiếm lợi nhuận cho các cổ đông.

An Bình (Theo WSJ/CNN)

Từ khóa:

Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

 Đổi mã
Gửi Nhập lại