Bầu cử Myanmar: Hi vọng mở ra nền dân chủ thực sự
06-11-2015 05:54

(Toquoc)- Kì vọng về cuộc tổng tuyển cử có được đáp lại trước nhiều quan ngại về tính công bằng trong khi lực lượng quân sự nắm giữ nhiều vị trí quan trọng trong chính trường.

Nửa đêm 6/11 là thời điểm Ủy ban bầu cử liên bang Myanmar (UEC) khuyến cáo các chính đảng nước này nên kết thúc chiến dịch vận động tranh cử để cử tri có thời gian suy xét và quyết định. Cuộc tổng tuyển cử lần thứ hai kể từ khi Myanmar bắt đầu tiến trình chuyển tiếp về mặt chính trị vào năm 2011 sẽ được tổ chức vào Chủ nhật, ngày 8/11 tới.

Theo Chính phủ Myanmar, đây là cuộc bầu cử tự do và công bằng đầu tiên tại nước này trong vòng 25 năm qua với sự tham gia của 6.040 ứng cử viên thuộc 91 đảng phái chính trị và các ứng cử viên độc lập chạy đua vào hơn 1.000 ghế nghị sỹ tại cơ quan lập pháp các cấp.

Trong số 1.163 đơn vị bầu cử, 330 đơn vị sẽ bầu Hạ viện liên bang, 168 đơn vị bầu Thượng viện liên bang, 636 đơn vị bầu nghị viện bang hoặc cấp vùng, và 29 đơn vị bầu nghị viện bang hoặc khu vực của các sắc tộc. Số cử tri đủ tư cách bỏ phiếu là 32 triệu người.

Bầu cử Myanmar: Hi vọng mở ra nền dân chủ thực sự - ảnh 1
Các buổi vận động tranh cử của bà Suu Kyi và NLD thu hút được đông đảo người dân ủng hộ. NLD cũng đang được trông đợi giành thắng lợi lớn trong cuộc bầu cử

“Tính toàn vẹn” của cuộc bầu cử

Cuộc bầu cử lần này nhận được sự theo dõi của hơn 10.500 quan sát viên bầu cử quốc tế và trong nước do tổng tuyển cử năm 2010 được biết đến với gian lận tràn lan, và được xem là không đủ tự do và công bằng.

Dù những công tác chuẩn bị cho cuộc bầu cử đã hoàn tất nhưng trước đó, công tác lập danh sách cử tri, thành lập các trạm bỏ phiếu được cho là còn nhiều sai sót. Ngày 27/10, UEC cho biết với việc còn nhiều lỗi trong khi còn một số lượng lớn người dân chưa có tên trong danh sách. Đồng thời, công dân tạm thời và những người sở hữu "thẻ trắng" cũng không được phép đi bầu. Phần lớn họ là người Hồi giáo thiểu số Rohingya ở phía tây đất nước.

Reuters cho biết có tới 4 triệu công dân Myanmar "sẽ không tham gia bầu cử được" vì việc đăng ký cử tri cho công dân ở nước ngoài 'đầy lỗi' và trong nước thì một số vùng còn bất ổn vì bạo lực sắc tộc.

Trước đó UEC cũng công bố các khu vực nhạy cảm không tiến hành bầu cử gồm có 212 làng thuộc bang Kachin, 94 làng ở bang Kayin, 41 làng ở khu vực Bago, 1 làng thuộc bang Mon và 5 khu ngoại ô cùng 56 làng ở bang Shan.

Chiến dịch tranh cử “gay gắt”

Từ ngày 8/9, các đảng chính trị tại Myanmar đã bắt đầu chiến dịch vận động tranh cử. Đảng Đoàn kết và Phát triển Liên bang (USDP) cầm quyền của Tổng thống đương nhiệm Thein Sein đề cử 1.147 ứng cử viên, bao gồm 320 người đua tranh ghế tại Hạ viện, 166 người tranh cử ghế Thượng nghị sỹ, 661 người tranh cử tại các hội đồng địa phương. Đảng Liên đoàn quốc gia vì dân chủ (NLD) đối lập của bà Aung San Suu Kyi đứng thứ hai với số ứng viên là 1.138 người.

Đây cũng là lần đầu tiên sau 1/4 thế kỷ, đảng đối lập NLD của bà Aung San Suu Kyi tham gia tranh cử. và trong thời gian gần đây, các chính trị gia đồng minh với lực lượng quân đội (Tatmadaw) đang tập trung chỉ trích mối quan hệ giữa bà Suu Kyi với các chính phủ nước ngoài cũng như sự đồng tình của bà với cộng đồng Hồi giáo thiểu số.

Tại khu vực Mandalay, các nhà vận động đã dựng các bảng thông tin nêu rõ cuộc hôn nhân của bà Suu Kyi với Michael Aris, một học giả người Anh, qua đời vào năm 1999, và buộc tội là quá gần gũi với người nước ngoài.

Một số học giả cũng nêu lên nghi vấn về một phụ tá thân cận của bà Suu Kyi, một nhà ngoại giao Anh đã từ nhiệm trong chính phủ để làm việc cùng bà và cáo buộc ông này là điệp viên của nước ngoài.

Bà Suu Kyi không phản hồi gì về thông tin này nhưng đảng NLD của bà phủ nhận cáo buộc về gián điệp. Trong buổi vận động tranh cử ngày 24/10, bà Suu Kyi cũng cho biết các câu hỏi về sự đồng cảm của đối với người Hồi giáo một phần trong chiến dịch tuyên truyền của đối thủ.

Nghiêm trọng hơn, 1 vụ tấn công bằng dao đã xảy ra cuối tháng 10 vừa qua nhằm vào các thành viên NLD, làm ba thành viên NLD; trong đó có một ứng cử viên, bị thương và phải nhập viện.

Cũng theo Hiến pháp nước này, bà Suu Kyi không được phép tham gia tranh cử tổng thống và NLD cần giành được số ghế áp đảo trong Quốc hội để xây dựng chính phủ mới. Quốc hội mới, bao gồm cả giới quân sự sẽ đề cử 3 ứng viên tổng thống. Ứng viên nhận được nhiều phiếu nhất sẽ lên nắm quyền chính thức từ tháng 3 năm tới.

Trong khi đó, USDP, với sự ủng hộ của lực lượng quân sự, đồng minh và các đảng ủy nhiệm chỉ cần giành một số lượng ghế hạn chế hơn nhiều để tiếp tục nắm quyền lãnh đạo. Còn Tổng thống Thein Sein, dù không ra tranh cử ghế nghị sỹ quốc hội, ông vẫn là một thành viên của USDP và đảng này hoàn toàn có thể tiếp tục đề cử ông giữ cương vị tổng thống.

"Tôi muốn giành chiến thắng toàn bộ số ghế có thể trong chính phủ. Tôi không muốn nghe bất cứ ai viện dẫn một tỷ lệ phần trăm thấp hoặc đưa ra câu hỏi chúng tôi sẽ làm gì nếu không giành được đa số ghế”, bà Suu Kyi nói trong cuộc mít tinh thu hút một lượng lớn người ủng hộ vào ngày 1/11.

Trong cuộc bầu cử bổ sung vào tháng 4/2012, NLD đã giành được chiến thắng vang dội khi giành được 43 trên tổng số 45 ghế được bầu. Bà Aung San Suu Kyi lần đầu tiên được bầu vào Quốc hội, và sau đó chấp nhận được bổ nhiệm làm người đứng đầu Ủy ban Quốc hội về Pháp quyền và Bình ổn.

Quyền lực của Tatmadaw

Mặc dù NLD được cho là sẽ giành ưu thế trong cuộc bầu cử, vẫn còn nhiều rào cản để Myanmar đạt được những bước tiến mới trong tiến trình dân chủ.

Với 25% số ghế trong Quốc hội dành riêng cho lực lượng quân sự, bất kì chính đảng hay lực lượng nào muốn thành lập chính phủ đều phải giành được ít nhất 67% số ghế còn lại.

Đồng thời, trong cuộc bầu cử tới, it nhất 170 cán bộ quân sự cao cấp đã nghỉ hưu tham gia tranh cử vào Quốc hội và 14 hội đồng các tỉnh. 2/3 trong số họ tốt nghiệp từ Học viện Quốc phòng DSA, trường quân sự uy tín của Myanmar. Theo The Diplomat, dù con số này chỉ chiếm dưới 3% tổng ứng cử viên nhưng nhiều người trong số họ đã chắc chắn giành được một vị trí.

Sau khi tham gia lãnh đạo đất nước từ năm 1958, Tatmadaw đã chiếm được vị trí quan trọng trong chính trường Myanmar.  Hiện tại, quyền lực tối cao tại Myanmar vẫn nằm trong tay Hội đồng an ninh và quốc phòng, bao gồm 11 nhân vật quyền lực: tổng thống, hai phó tổng thống, chủ tịch Thượng viện và Hạ viện, tổng tư lệnh, phó tổng tư lệnh, bộ trưởng quốc phòng, bộ trưởng ngoại giao, bộ trưởng nội vụ và bộ trưởng phụ trách vấn đề biên giới. Tatmadaw hiện đã thống trị hội đồng đầy quyền lực này trong khi nhiều cựu tướng lĩnh và quan chức quân đội cũng đang nắm giữ nhiều vị trí quan trọng thuộc nhiều lĩnh vực trong bộ máy chính quyền cả nước.

Rõ ràng rằng, khi chưa có sự giám sát dân sự đối với quân đội và chừng nào không có cải cách trong lĩnh vực an ninh, các nguy cơ chính trị sẽ rất cao.

Bên cạnh đó, dù Ngân hàng Thế giới (WB) đã nhận định nền kinh tế Myanmar đang hứa hẹn một triển vọng đối với các nhà đầu tư quốc tế thì nhiều ngành quan trọng của nền kinh tế Myanmar như khách sạn, bến cảng và khai khoáng vẫn chưa được mở cửa.

Theo Sean Turnell, một chuyên gia nghiên cứu về kinh tế Myanmar, với sự “ưu ái đặc biệt” của chính phủ, các lĩnh vực quan trọng của nền kinh tế Myanmar vẫn bị các nhà tài phiệt có mối liên hệ với giới quân đội "thống trị".

Có thể thấy rằng, dù kết quả của cuộc bầu cử vào ngày 8/11 tới như thế nào, hành trình cải cách tổng thể hướng tới nền dân chủ tại Myanmar vẫn còn phải đối mặt với nhiều chông gai.

An Bình (Tổng hợp)

Từ khóa:

Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

 Đổi mã
Gửi Nhập lại