Chuỗi thượng đỉnh châu Á: Khẳng định tự do hàng hải khu vực
19-11-2015 06:02

(Toquoc)- Tăng cường hợp tác hàng hải với Philippines, Mỹ và Nhật Bản thể hiện động thái mạnh mẽ hơn đối với vấn đề Biển Đông.

Trọng tâm an ninh hàng hải

Tuần lễ quan trọng của ngoại giao châu Á đã bắt đầu khi hiện nay, các nhà lãnh đạo quốc tế đang có mặt tại Philippines để tham dự Hội nghị thượng đỉnh Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á-Thái Bình Dương (APEC) 23 (ngày 18,19/11) và sau đó là hội nghị cấp cao ASEAN lần thứ 27 và Hội  nghị cấp cao Đông Á (EAS), dự kiến diễn ra từ ngày 21-22/11 tại Malaysia.

Đây sẽ là dịp để các nhà lãnh đạo hàng đầu tập trung vào các lĩnh vực quan trọng của khu vực và quốc tế, bao gồm sự tập trung chú ý về những tranh chấp trên Biển Đông.

Trước đó, Kyodo đã cho biết về dự thảo tuyên bố chung của EAS bao gồm tuyên bố của các nhà lãnh đạo trong việc "tái khẳng định tầm quan trọng của việc duy trì hòa bình, ổn định, an ninh và tự do hàng hải-hàng không trên Biển Đông."

Tờ The Star cũng đưa tin về khẳng định của Thủ tướng Malaysia Najib Razak rằng vấn đề Biển Đông sẽ được thảo luận tại Hội nghị ASEAN 27. Và bất chấp những đề nghị của Bắc Kinh, vấn đề Biển Đông được cho là vẫn sẽ nằm trong chương trình nghị sự của APEC.

Chuỗi thượng đỉnh châu Á: Khẳng định tự do hàng hải khu vực - ảnh 1
Trong chuyến tham quan tàu hải quân Philippines ngày 17/11, Tổng thống Obama đã cam kết tiếp tục ủng hộ và viện trợ cho đồng minh Philippines để nâng cao năng lực tự vệ

Mỹ và Nhật đặc biệt “quan tâm”

Mỹ đã thể hiện quyết tâm đưa tranh chấp Biển Đông vào chương trình nghị sự, dù không thể hiện nội dụng này trong bất kì báo cáo chính thức nào. Cố vấn An ninh Quốc gia Susan Rice nói với các phóng viên hồi tuần trước rằng, Biển Đông sẽ là vấn đề trung tâm trong các cuộc thảo luận tại Hội nghị thượng đỉnh Đông Á và Hội nghị cấp cao ASEAN- Mỹ cùng những sự kiện mà Mỹ có tham dự trong suốt chuyến thăm đến châu Á.

Đồng thời, Nhật Bản cũng đã thảo luận về vấn đề Biển Đông tại các cuộc họp song phương, bao gồm những sự kiện bên lề của Thượng đỉnh G20 tại Thổ Nhĩ Kỳ đầu tuần này. Trong các cuộc gặp song phương với Thủ tướng Hà Lan và Australia, ông Abe đã nhấn mạnh hi vọng về sự hợp tác sâu hơn để đảm bảo tôn trọng luật pháp và tự do hàng hải ở Đông Á.

Tuy nhiên, Trung Quốc đã bày tỏ rõ ràng rằng APEC không phải là nơi thích hợp để thảo luận về các tranh chấp ở Biển Đông. Thứ trưởng Ngoại giao Liu Zhenmin nói với các phóng viên ngày 17/11 rằng Trung Quốc muốn các hội nghị thượng đỉnh tập trung vào việc thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, chứ không phải là tranh chấp hàng hải, theo Xinhua.

Trong một chuyến đi đến Manila, Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị cũng nhấn mạnh rằng Trung Quốc không muốn các tranh chấp hàng hải, liên quan đến một số nước trong ASEAN và Đài Loan nằm trong chương trình nghị sự của APEC.

Đặc biệt, Bộ Ngoại giao Trung Quốc đã phản bác một cách mạnh mẽ đối với những động thái của Nhật Bản trong vấn đề này. Người phát ngôn Hồng Lỗi cho biết hôm thứ Ba rằng Trung Quốc "không hài lòng" với sự quan tâm thường xuyên của ông Abe đối với các tranh chấp trên Biển Đông và cáo buộc Nhật Bản "thổi phồng" các tranh chấp. "Chúng tôi kêu gọi phía Nhật Bản ngừng đưa ra những cáo buộc vô căn cứ về vấn đề Biển Đông", bà Hồng cho biết.

Mỹ thể hiện cam kết mạnh mẽ

Ngay sau khi đến Philippines, ông Obama đã đến thăm soái hạm BRP Gregorio del Pilar của Hải quân Philippines. Trên soái hạm này, ông nói: “Chuyến thăm của tôi ở đây nhấn mạnh cam kết chung của chúng tôi đảm bảo an ninh ở vùng biển khu vực này và tự do hàng hải”.

Chiến hạm này trước đó thuộc lực lượng tuần duyên của Mỹ và Tổng thống Obama coi BRP Gregorio del Pilar như một biểu tượng của sự hợp tác hàng hải Mỹ-Philippines. Mỹ cũng có kế hoạch chuyển giao bổ sung thêm 2 tàu cho Hải quân Philippines để thực hiện tốt hơn việc tuần tra trên biển.

Trong cuộc hội đàm với người đồng cấp Philippines Benigno Aquino ngày 18/11, ngay trước thềm APEC 23, Tổng thống Obama đã tuyên bố Trung Quốc phải ngừng hoạt động bồi đắp trái phép ở Biển Đông, đồng thời tái khẳng định cam kết của Washington đối với quốc phòng và an ninh của Philippines - một trong các bên liên quan tới tranh chấp trên. Ông còn bày tỏ mong muốn làm việc với tất cả các bên tuyên bố chủ quyền ở Biển Đông để giải quyết những tranh chấp.

Nước chủ nhà APEC 23 cũng đã có một động thái tích cực khi Tòa án Tối cao Philippines ngày 16/11 đã hoãn đưa ra phán quyết xem xét thỏa thuận an ninh EDCA giữa nước này với Mỹ liệu có vi hiến hay không, theo Business Insider.

Theo EDCA, được ký vào tháng 4/2014, binh sỹ Mỹ sẽ được quyền tiếp cận lớn hơn đối với các căn cứ quân sự của Philippines, cũng như chấp thuận để Mỹ xây dựng các cơ sở tích trữ nhiên liệu và thiết bị vì mục đích an ninh hàng hải. Và một nguồn tin từ tòa án cho hay một trong các thẩm phán đã đề nghị lùi thời điểm ra phán quyết tới trung tuần tháng 12.

Ông Obama đã bày tỏ tin tưởng rằng Mỹ sẽ có khả năng thực thi thỏa thuận hợp tác quốc phòng với Philippines bất chấp tình trạng đình trệ trong việc thực thi thỏa thuận này hiện nay.

Trước đó, Daniel Kritenbrink, Giám đốc cấp cao về các vấn đề châu Á tại Hội đồng an ninh quốc gia Mỹ cũng cho biết, các sự kiện của Tổng thống Obama tại Philippines sẽ thể hiện sự hỗ trợ của Mỹ và những cam kết của Mỹ để giúp đỡ đồng minh thân cận đối với bảo đảm an ninh hàng hải trong khu vực.

Ông Kritenbrink cũng bày tỏ việc có thể thực hiện EDCA trong tương lai gần vì những lợi ích mà hiệp định này mang lại cho người dân Philippines và nhân dân Mỹ.

Nhật Bản đẩy mạnh hợp tác quốc phòng

Ngày 16/11, Reuters đưa tin về việc Nhật Bản và Philippines dự định sẽ kí kết một thỏa thuận trong tuần này bên lề hội nghị thượng đỉnh APEC và mở ra cơ hội để Tokyo cung cấp cho Manila các thiết bị quân sự hỗ trợ trong hoạt động bảo vệ an ninh hàng hải tại Biển Đông.

Nhật Bản có thể cung cấp 3 chiếc máy bay Beechcraft TC-90 King Air được trang bị radar giám sát không biển cơ bản và máy bay tuần tra biển săn ngầm P3-C (phiên bản do Nhật sản xuất) cho Philippines.

Tháng 1 vừa qua, hai nước này cũng đã kí một biên bản ghi nhớ nêu rõ các bước cụ thể để tăng cường sự hợp tác quốc phòng, bao gồm việc xây dựng năng lực và hợp tác về trang thiết bị quốc phòng và công nghệ.

Philippines và Nhật Bản cũng bắt đầu thương thảo về một Thỏa thuận lực lượng thăm viếng, có thể cho phép Nhật Bản tiếp cận luân phiên các căn cứ quân sự của Philippines mà Mỹ và Australia đang có quyền hạn tương tự. Điều này sẽ giúp Lực lượng Phòng vệ trên biển Nhật Bản được tiếp tế và tiếp liệu nếu và khi Tokyo thúc đẩy kế hoạch tuần hành trên không cùng Mỹ ở Biển Đông.

Trong bối cảnh cộng đồng quốc tế đang đặt nhiều kì vọng vào các hội nghị thượng đỉnh quan trọng trên trong việc giải quyết vấn đề Biển Đông, thì liệu các nước có liên quan cùng những cường quốc tham dự có đưa ra được những giải pháp hữu hiệu hay không còn là một câu hỏi.

An Bình (Tổng hợp)

Từ khóa:

Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

 Đổi mã
Gửi Nhập lại