Cướp biển hoành hành Đông Nam Á
06-05-2015 10:04

(Toquoc)- Số lượng và tính chất các vụ cướp biến ở Đông Nam Á ngày càng phức tạp, đòi hỏi biện pháp đối phó nhanh chóng.

Cục Hàng hải Quốc tế (IMB) ngày 21/4 cho biết mặc dù chứng kiến sự sụt giảm đều trong các vụ cướp biển những năm gần đây, song các vụ tấn công ngoài khơi của cướp biển lại tăng 10% trong Quý I/2015, so với cùng kỳ năm 2014.

Phát biểu tại Trung tâm báo cáo về cướp biển của IMB ở thủ đô Kuala Lumpur của Malaysia, Giám đốc IMB Pottengal Mukundan cho biết: “Đây là một xu hướng đáng quan ngại vì nếu không có hành động kiên quyết, thì chúng ta sẽ chứng kiến tình trạng bạo lực gia tăng và cướp biển sẽ trở nên liều lĩnh hơn về mục tiêu mà chúng nhắm tới”.

Theo Giám đốc Mukundan, vùng hải phận nguy hiểm nhất là ở Đông Nam Á, nơi chiếm hơn một nửa các vụ tấn công kể từ đầu năm 2015. Tại khu vực này, một tàu chở dầu nhỏ đi dọc theo bờ biển bị cướp biển có vũ trang tấn công khoảng 2 tuần/lần.

Cướp biển hoành hành Đông Nam Á - ảnh 1
Dù tàu hải quân các nước Malaysia, Indonesia và Singapore đã thực hiện tuần tra  ở Malacca và eo biển Singapore, nhưng các vụ tấn công cướp biển vẫn liên tục xảy ra

Vị trí chiến lược

Đông Nam Á là nơi diễn ra 41% các vụ cướp biển của toàn thế giới từ 1995 - 2013. Trải dài từ phía tây của Malaysia tới khu vực đảo Bintan của Indonesia, eo biển Malacca và Singapore là con đường hàng hải toàn cầu. Mỗi năm, có hơn 120,000 tàu thuyền đi qua các tuyến đường này, chiếm 1/3 thương mại hàng hải thế giới. Ước tính 15,2 triệu thùng dầu thô được vận chuyển qua eo Malacca mỗi ngày. 70 - 80% dầu nhập khẩu của Trung Quốc và Nhật Bản đi qua khu vực này.

Theo một nghiên cứu năm 2010 của Trung tâm nghiên cứu One Earth Future Foundation, cướp biển đã làm thiệt hại 7-12 tỉ USD của nền kinh tế toàn cầu mỗi năm. Mặc dù nạn cướp biển đã từng làm gián đoạn hoạt động hàng hải tại Đông Nam Á nhưng với tính chất nhỏ lẻ, nó vẫn không nhận được sự quan tâm thích đáng của các khách hàng phương Tây, trong đó có Liên minh châu Âu (EU), 6/20 đối tác thương mại lớn nhất của khối nằm tại khu vực này.

Theo Trợ lý Giám đốc ReCAAP Lee Yin Hui, hơn một nửa các vụ tấn công chỉ là các vụ việc nhỏ. Điều này có nghĩa là chỉ gây thiệt hại kinh tế nhỏ và không dẫn đến thương tích cho thủy thủ đoàn. Hầu hết mục tiêu chủ yếu là tàu kéo, sà lan, tàu chở hàng, tàu chở dầu nhỏ với ý định cướp tiền mặt, vật dụng cá nhân. Hơn nữa, phần lớn những kẻ tấn công không được vũ trang hoặc "chỉ" dùng dao rựa.

Tính chất phức tạp

Hiện nay, các nhóm tội phạm đã chuyển phạm vi hoạt động từ eo biển Malacca sang phía đông, về phía eo biển Singapore, Biển Đông, và đặc biệt là các vùng biển và hải cảng của Indonesia. Tại đây, diện tích biển lớn, thông thoáng, hoạt động của lực lượng bảo vệ bờ biển còn chưa thường xuyên, do đó lợi nhuận tiềm năng là rất lớn.

Trong thời gian gần đây, một số vụ cướp trên Biển Đông đã được mở rộng và nâng cao khi chuyển sang quy mô lớn, tinh vi đối với các tàu chở dầu trên biển, đòi hỏi sự phối hợp quân sự và lập kế hoạch tỉ mỉ. Nicholas Teo,  một cựu chỉ huy trong lực lượng hải quân Singapore, hiện là Giám đốc Trung tâm chia sẻ thông tin của Cơ quan Hợp tác chống cướp biển có vũ trang châu Á (ReCAAP) nói với Time vào tháng 6/2014 rằng: "Xu hướng này chỉ bắt đầu trong ba tháng qua, và chúng tôi cho rằng sẽ còn tiếp tục gia tăng".

Bọn hải tặc đã lợi dụng được “khe hở” trong việc chia sẻ thông tin giữa hải quân các nước. Hải quân Indonesia, Malaysia và Singapore quản lý từng khu vực, sự hợp tác và chia sẻ thông tin không phải lúc nào cũng diễn ra thuận lợi. Ngoài khơi Indonesia và Malaysia có hàng nghìn đảo lớn nhỏ với vô số làng mạc, hang động, vịnh, ngách khuất… giúp bọn cướp biển dễ dàng lẩn trốn và vận chuyển hàng hóa cướp được vào đất liền.

Về một số vụ cướp tàu dầu ở Biển Đông, Tạp chí Time hồi tháng 8/2014 trong loạt phóng sự điều tra còn nghi ngờ có dấu hiệu nội gián, thuyền trưởng câu kết với cướp biển. Khi công ty hoặc thuyền trưởng của tàu chở dầu đó đi thuê người đã không tính toán, tìm hiểu kỹ lịch sử, lai lịch của người được thuê nên đã thuê phải những người có mối quan hệ với cướp biển. Chính những người đó đã cung cấp hành trình, tạo điều kiện để cướp biển tấn công tàu chở dầu. Trong số 11 vụ cướp tàu dầu trong khoảng thời gian đó, có đến 4 vụ là tàu của hãng Thai International Tankers (TIT) trụ sở ở Bangkok.

Cũng theo báo cáo thường niên năm 2014 của IMB, số lượng các cuộc tấn công tăng lên trên toàn khu vực Đông Nam Á, không có khu vực nào giảm so với năm trước. Hơn một nửa số vụ xảy ra tại 5 cảng biển và vùng đất neo đậu của Indonesia, 35 vụ xảy ra trên đảo Pulau Bintan, Malaysia và phần tiếp giáp Biển Đông chứng kiến số vụ cướp biển tăng mạnh.

Trong quý I năm nay, quốc gia với số các vụ tấn công cao nhất là Indonesia, với gần 40% tổng số các vụ. Theo IMB, với 8 vụ cướp đã được báo cáo trong 3 tháng vừa qua, Việt Nam cũng đang chứng kiến sự gia tăng số vụ cướp có vũ trang do nhiều tàu bị đột nhập khi thả neo ở Hải Phòng, Vũng Tàu và các khu vực ở gần đó.

Cần hành động ngay

Nạn cướp biển gia tăng đe dọa sự an toàn của ngành công nghiệp vận tải biển, làm gia tăng chi phí bảo hiểm thương mại và các chi phí an ninh bổ sung cũng như đặt ra yêu cầu thay đổi lộ trình gây tốn kém. Nan đề này buộc chính phủ các nước phải hành động và nâng cao sự hợp tác, như đưa việc chống cướp biển lên vị trí cao hơn trong chương trình nghị sự của các tổ chức đa phương và các diễn đàn, thúc đẩy hoạt động tuần tra chung và chia sẻ thông tin chống cướp biển.

Các sáng kiến, khuôn khổ chống cướp biển hiện có cần được mở rộng và tăng cường. ReCAAP đã có những đóng góp quan trọng trong việc thúc đẩy sự chia sẻ thông tin và hợp tác giữa 20 quốc gia trong khu vực châu Á-Thái Bình Dương, châu Âu và Bắc Mỹ trong chống nạn cướp biển.

Đồng thời, sáng kiến chống cướp biển, thành lập lực lượng tuần tra Eo biển Malacca (MSP) vào năm 2004 của Indonesia, Malaysia, Singapore và Thái Lan, để đối phó với sự chuyển hướng của cướp biển về phía nam và phía đông của eo biển Malacca, đã hoạt động khá hiệu quả và cần được khuyến khích.

Chống cướp biển là một vấn đề "quan trọng và đáng lo ngại" nhưng vẫn có thể giải quyết được nếu các quốc gia trong khu vực chung tay, trước khi vượt ra ngoài tầm kiểm soát.

Nếu các vùng nghèo khác trên thế giới thấy rằng cướp biển Đông Nam Á đang ăn nên làm ra thì nạn hải tặc sẽ lan rộng” - chuyên gia David Watkins thuộc Hãng Swire Group’s China Navigation dự báo.

An Hoa (Tổng hợp)

Từ khóa:

Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

 Đổi mã
Gửi Nhập lại