Mỹ-Trung: Nguy cơ cuộc chiến tiền tệ kiểu cũ
Thứ Hai, ngày 26/04/2010 - 18:07

(Toquoc) - Mỹ thông qua các biện pháp trừng phạt Trung Quốc, cho rằng Bắc Kinh định giá thấp đồng NDT nhằm thúc đẩy xuất khẩu, ảnh hưởng đến Mỹ, châu Âu, và tất cả các nước khác. Trung Quốc doạ đáp trả, cáo buộc Mỹ “chính trị hoá” vấn đề tiền tệ.

Từ cuối năm 2009, giới quan sát nhận định 2010 là “năm hạn” của quan hệ Mỹ - Trung. Những biểu hiện gần đây khiến quan hệ hai nước ngày càng nóng, tỷ lệ thuận theo thời gian và thời tiết. Những xung đột, mâu thuẫn xuất hiện trên hầu hết các lĩnh vực, từ quân sự (Mỹ đồng ý bán vũ khí cho Đài Loan), đến chính trị (Mỹ tiếp lãnh tụ tinh thần Tây Tạng), khoa học công nghệ (tập đoàn Google của Mỹ đe doạ rút khỏi Trung Quốc), và giờ là kinh tế.

Nguồn cơn xung đột

Căng thẳng kinh tế giữa Bắc Kinh và Washington bắt nguồn từ chính sách tiền tệ của Trung Quốc. Trong giai đoạn từ tháng 7/2005-7/2008, dưới sức ép của cộng đồng quốc tế, đồng nhân dân tệ (NDT) tăng giá 21%. Nhưng đến năm 2008, thời điểm diễn ra cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu, Trung Quốc quyết định neo chặt đồng NDT vào đồng dollar với tỷ giá cố định 6,83NDT/1USD. Theo quan điểm của các chính trị gia và các thương nhân Mỹ, thì tỷ giá cố định này là nguyên nhân của mọi vấn đề kinh tế toàn cầu. Họ cáo buộc việc neo giá này giữ đồng NDT “ở dưới giá trị,” thúc đẩy xuất khẩu của Trung Quốc và làm ảnh hưởng đến Mỹ, châu Âu, và tất cả các nước khác. Nếu Trung Quốc nới lỏng cho đồng NDT, giá của nó sẽ tăng mạnh, ưu thế xuất khẩu của Trung Quốc sẽ mất, và sự “mất cân bằng” đáng hổ thẹn của thương mại toàn cầu sẽ kết thúc.

Mỹ-Trung: Nguy cơ cuộc chiến tiền tệ kiểu cũ - ảnh 1

Việc giữ giá đồng NDT giúp thúc đẩy xuất khẩu Trung Quốc

Có thể hiểu vì sao Trung Quốc áp dụng chính sách tiền tệ như vậy là bởi nếu cho đồng NDT thả nổi sẽ khiến xuất khẩu của Trung Quốc sụt giảm, và nếu lợi nhuận của một số doanh nghiệp Trung Quốc bị hao hụt đi sẽ khiến các doanh nghiệp này phải đóng cửa, từ đó khiến cho công nhân mất việc làm. Theo giới chuyên gia kinh tế Trung Quốc, hành động ép buộc nâng giá tiền tệ của quốc gia có thặng dư thương mại nhằm giảm thiếu thâm hụt thương mại cho mình là mánh khóe mà Mỹ sử dụng. Trước đó, nước này cũng đã từng áp dụng với Đức, Nhật Bản. Tuy nhiên, đồng Mác Đức và đồng Yên Nhật khi đó sau khi tăng giá không cho thấy đã cải thiện được tình hình thâm hụt thương mại Mỹ.

Khi Trung Quốc kìm giá đồng NDT, Mỹ bị thâm hụt thương mại. Năm 2009, Mỹ xuất khẩu sang Trung Quốc 77,4 tỷ USD nhưng lại nhập khẩu 220,8 tỷ USD. Trung Quốc nắm 894,8 tỷ USD trái phiếu Mỹ, trở thành “chủ nợ” lớn nhất của Washington. Ngược lại, ở bên kia Thái Bình Dương, Bắc Kinh lo sợ gần 1.000 tỷ USD trái phiếu Mỹ mà họ đang nắm sẽ bị “ăn mòn” khi đồng USD suy yếu nên đề nghị Mỹ phải có chính sách không để loại tiền tệ này mất giá.

NDT tăng giá cũng có lợi cho Trung Quốc

Giới chuyên gia trong nước nhận định, “nền kinh tế nội địa vừa mới khôi phục, vẫn còn yếu ớt, duy trì sự ổn định của tỷ giá tiền tệ có thể giữ được tính dự báo của các chính sách, cho nên Trung Quốc đã phản ứng cứng rắn cho rằng, việc Mỹ yêu cầu đồng NDT tăng giá là vô lý”. Song ông Triệu Vỹ, Giám đốc Sở nghiên cứu kinh tế quốc tế thuộc trường Đại học Triết Giang Trung Quốc, lại không đồng ý với quan điểm đồng NDT không thể tăng giá, nói đồng NDT tăng giá đồng nghĩa với việc đem lại mối hiểm họa cho nền kinh tế trong nước. “Mọi người thường lấy trường hợp đồng Yên tăng giá vào cuối thập niên 1980 của thế kỷ trước khiến nền kinh tế Nhật Bản sụp đổ để so sánh, nhưng kỳ thực, một số nghiên cứu của các chuyên gia kinh tế Nhật Bản lại chứng minh, khi đồng Yên tăng giá sẽ mang lại không ít lợi ích cho Nhật Bản, ngăn chặn được lạm phát, ngành sản xuất nhu cầu nội địa cũng tăng lên, đời sống người Nhật cũng được nâng cao hơn, còn về sự sụp đổ kinh tế sau đó kỳ thực là do chính phủ Nhật Bản không kiểm soát được vấn đề tài chính, do đó không thể quy kết đổ lỗi hết cho việc đồng Yên tăng giá”, ông Triệu nhấn mạnh

Ông Triệu cho rằng nâng giá đồng NDT không những giúp khống chế được lạm phát, nguồn nguyên liệu mà Trung Quốc nhập từ nước ngoài sau khi đơn vị tiền tệ nước nhà tăng giá sẽ rẻ hơn, sự tăng giá của năng lượng như giá dầu thô nước ngoài cũng có thể được hạ thấp; Hai là có lợi cho việc điều chỉnh cơ cấu, những ngành nghề phụ thuộc cao độ vào thương mại nước ngoài sẽ chuyển hướng sang tiêu dùng nội địa, còn những ngành nghề phụ thuộc nhiều vào các yếu tố nội địa cũng sẽ chuyển phụ thuộc vào các yếu tố ngoại địa; Ba là có lợi cho việc kích thích nhu cầu trong nước, sau khi đồng NDT tăng giá sẽ giúp nâng cao được thu nhập trong nước, việc này đồng nghĩa với việc sức mua cũng tăng theo.

Hiện nay, đồng NDT đương nhiên không thể nói tăng là tăng chỉ vì lời yêu cầu độc đoán của Mỹ, nhưng xét về lâu dài, tăng giá là một xu thế lớn. Sức mạnh quốc gia Trung Quốc cũng đang tăng lên, trước kia tổng khối lượng kinh tế của Trung Quốc còn chưa tới 10% của Mỹ, nhưng GDP năm 2009 đã tương đương với 36% của Mỹ, năm 2010 dự đoán sẽ đạt 38% của Mỹ, vượt qua Nhật Bản trở thành nền kinh tế lớn thứ hai thế giới. Ông Triệu Vỹ cho rằng, việc tăng giá đồng NDT cần phải cân nhắc vấn đề thời cơ, muốn xem xét tình hình lạm phát, không thể tăng giá đồng NDT một cách nhanh chóng, phải đánh giá từ từ.

Trung Quốc doạ đáp trả

Bắc Kinh đã tỏ ra ngày càng quyết liệt hơn trong việc bảo vệ chính sách tiền tệ của mình, cho rằng nó đã giúp ổn định nền kinh tế thế giới và sự phục hồi kinh tế Trung Quốc vẫn cần phải được củng cố. Hôm 14/3, thủ tướng Ôn Gia Bảo đã phát biểu rằng đồng nội tệ của họ không ở dưới giá trị thực, và chỉ trích các quốc gia chỉ biết “chỉ tay” và đưa ra áp lực mạnh để ép các quốc gia khác nâng cao giá trị đồng tiền của mình.

Khi được hỏi về phản ứng của Bắc Kinh trong trường hợp bộ tài chính Mỹ xem họ như là một quốc gia thao túng đồng tiền, bộ trường thương mại Trung Quốc Trần Đức Minh nói: “Nếu câu trả lời được đi kèm bởi các biện pháp trừng phạt mậu dịch và các hành động thương mại, tôi nghĩ chúng tôi sẽ không bỏ qua. Nếu việc này được đi kèm theo sau là các vụ kiện thương mại quốc tế, chúng tôi cũng sẽ theo tới cùng”.

Mỹ-Trung: Nguy cơ cuộc chiến tiền tệ kiểu cũ - ảnh 2

Hai "cá lớn" đánh nhau sẽ ảnh hưởng tiêu cực đến nền kinh tế thế giới, vốn đang bị suy thoái, khủng hoảng,

Những lời bình luận của ông Trần tại một diễn đàn kinh tế cũng đã được đăng tải lên trang web của tờ Chinadaily, cơ quan ngôn luận của Đảng cộng sản Trung Quốc.

Trong bài nói chuyện này, ông Trần lặp lại lập trường của Bắc Kinh rằng những thay đổi trong tỷ giá hối đoái chỉ đóng một vai trò hạn chế trong việc giải quyết sự mất cân bằng thương mại. Ông nói: “Nền tảng của sự phục hồi kinh tế Trung Quốc vẫn chưa được chắc chắn" và “đặt áp lực lên đồng tiền của  một nước không mang lại lợi ích cho cả 2 phía, đó là một sự lựa chọn phi lý”. Ông cũng đổ lỗi cho Mỹ về việc hạn chế xuất khẩu các sản phẩm phát kiến kỹ thuật sang Trung Quốc, đã gây ra sự bất cân bằng về thương mại song phương. “Rõ ràng là Mỹ có cơ hội để xuất khẩu nhiều hơn sang Trung Quốc, để giúp cho nền kinh tế của họ phục hồi tốt hơn”, ông nói.

Gia tăng căng thẳng thương mại giữa nền kinh tế lớn thứ nhất và thứ 3 thế giới sẽ gây hại đến sự phục hồi nền kinh tế toàn cầu, với việc nó ngăn cản thương mại xuyên biên giới, ông Trần nói. Một sự trỗi dậy của chủ nghĩa bảo hộ sẽ “dẫn nền kinh tế thế giới đối mặt với nguy cơ của một cuộc suy thoái lần 2”, ông nói. Các quan chức Trung Quốc cho rằng nước họ là nạn nhân chính của chủ nghĩa bảo hộ thương mại.

Giữa lúc gia tăng căng thẳng thương mại giữa Trung Quốc và Mỹ, Bắc Kinh khẳng định hôm 19/3 rằng Thứ trưởng Thương mại Zhong Shan sẽ thăm Washington từ 24 đến 26/3.

Ông Zhong Shan sẽ gặp các nghị sĩ và quan chức Mỹ thuộc Bộ Tài chính và Thương mại Mỹ cũng như các quan chức thuộc Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ.

“Chuyến thăm này là nỗ lực nhằm bàn bạc và trao đổi quan điểm về cân bằng thương mại Trung – Mỹ, va chạm thương mại và những vấn đề thương mại đáng lo ngại khác”, nguồn tin ngoại giao giấu tên Trung Quốc cho biết.

Giới quan sát cho rằng, cuộc xung đột hiện tại, chưa biết lỗi thuộc về bên nào, nhưng trong khi nền kinh tế thế giới chưa thoát khỏi cuộc khủng hoảng tài chính tiền tệ tồi tệ nhất trong 6-7 thập kỷ qua, thì các chính trị gia ở Mỹ và Trung Quốc có vẻ như đang chuẩn bị lao vào một cuộc chiến tranh tiền tệ kiểu cũ. Và chính điều này có thể đưa thế giới trở lại thời kỳ đen tối của chủ nghĩa bảo hộ tiền tệ kiểu “làm giàu trên sự thua thiệt của người khác”./.

Khánh An

Từ khóa:

Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

 Đổi mã
Gửi Nhập lại