Tương lai tươi sáng của năng lượng mặt trời tại Trung Đông
02-05-2016 07:31

(Tổ Quốc)- Áp lực gia tăng dân số, giá dầu thấp và sự sẵn sàng về công nghệ đã khiến Trung Đông và Bắc Phi tập trung hơn đầu tư vào năng lượng mặt trời.

Các sa mạc trải dài từ Đại Tây Dương, trên khắp Bắc Phi, bán đảo Ả Rập, đến Vịnh Ba Tư có tiềm năng cung cấp năng lượng mặt trời to lớn. Nhưng cho đến nay, nó không được khả thi về mặt kinh tế do những hạn chế về địa lý như địa hình gồ ghề, hoặc thậm chí chưa cần thiết, để phát triển các nguồn tài nguyên tái tạo.

Hiện nay, sự sụt giảm giá của các thiết bị và cơ sở hạ tầng phát điện năng lượng mặt trời, đặc biệt là các thiết bị quang điện và chi phi phí xây dựng cũng không đắt đỏ nếu so với thế hệ dựa trên hydrocarbon, đã khiến cho các lựa chọn năng lượng tái tạo khả thi hơn cho các quốc gia Bắc Phi và Trung Đông, một khu vực có nhiệt lượng mặt trời phong phú.

Một số quốc gia ở Trung Đông và Bắc Phi đang tập trung vào năng lượng mặt trời như một phương tiện để đáp ứng nhu cầu điện tăng cao, thực hiện cắt giảm các chương trình trợ cấp của chính phủ không bền vững và giảm sự phụ thuộc vào nhập khẩu năng lượng.

Jordan và Morocco: Các nhà nhập khẩu năng lượng

Jordan, một vương quốc tương đối ổn định trong một khu vực chủ yếu là hỗn loạn, nhưng dễ bị tổn thương với các thách thức nhân khẩu học. Nước này nhập khẩu hơn 95% năng lượng với chi phí khoảng 16% tổng sản phẩm trong nước. Sự phụ thuộc năng lượng làm cho Jordan dễ bị tổn thương về kinh tế. Năm 2011 và 2012, sự gián đoạn trong nguồn cung cấp khí đốt tự nhiên từ Ai Cập khiến Jordan cạn kiệt hoàn toàn nguồn dự trữ năng lượng. Vấn đề này diễn ra một lần nữa vào năm 2013, khi nhập khẩu dầu từ Iraq đã bị gián đoạn.

Jordan sau đó đã nỗ lực để đa dạng hóa nguồn điện bằng cách tăng công suất năng lượng mặt trời, và trong những năm gần đây, thêm điện gió và điện hạt nhân. Nếu Jordan đáp ứng được mục tiêu của mình dựa vào năng lượng tái tạo để cung cấp 20% lượng điện năng năm 2018 thì năng lượng mặt trời sẽ đóng một vai trò quan trọng.

Nhiều dự án, lớn và nhỏ, đang được triển khai ở Jordan, từ lắp đặt các tấm năng lượng mặt trời trên mái nhà đến xây dựng công viên năng lượng mặt trời lớn với dung lượng 200-megawatt với thủ tục đấu thầu dễ dàng, thu hút các công ty từ khắp nơi trên thế giới.

Giống như Jordan, Morocco nhập khẩu hầu hết năng lượng - khoảng 90%. Quốc gia ổn định này cũng đang tìm cách phát triển để năng lượng tái tạo, đặc biệt là năng lượng mặt trời, để tăng cường an ninh năng lượng và chi phí năng lượng thấp hơn. Morocco đã đặt ra mục tiêu năng lượng tái tạo sẽ đáp ứng một nửa sản lượng điện vào năm 2025 (năng lượng mặt trời sẽ đáp ứng được khoảng một phần ba nhu cầu) và thậm chí trở thành một nước xuất khẩu điện.

Morocco thực hiện một bước tiến xa bằng cách xây dựng nhà máy điện lớn nhất thế giới tập trung sử dụng công nghệ năng lượng mặt trời, trong đó sử dụng gương hoặc thấu kính để tập trung ánh sáng mặt trời phát nhiệt cho các tuabin. Giai đoạn đầu của dự án, khu liên hợp năng lượng mặt trời Noor gần thành phố Ouarzazate, đã hoạt động đầu năm nay.

Tương lai tươi sáng của năng lượng mặt trời tại Trung Đông - ảnh 1
Giai đoạn đầu của Noor được xây dựng bởi công ty ACWA Power, là một phần trong tham vọng lớn hơn của Morocco để trở thành một nước xuất khẩu điện. (Nguồn: AFP/Getty Images)

Ai Cập: Gia tăng nhu cầu

Tình hình chính trị, an ninh và các tổ chức tài chính của Ai Cập không ổn định như Morocco hay Jordan. Nhưng sự phát triển công nghiệp vẫn đặt Ai Cập như là một điểm đến tiềm năng cho đầu tư năng lượng tái tạo. Dân số lớn của Ai Cập tạo ra một nhu cầu năng lượng rất lớn, có thể gây áp lực cho ngân sách của chính phủ mở ra cơ hội đầu tư vào công nghệ tái tạo để đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng.

Hiện tại, việc ngăn ngừa sụt áp điện vào mùa hè (đang phổ biến ở Ai Cập) là một ưu tiên của chính phủ. Cải thiện sản xuất khí tự nhiên có thể giúp cung cấp một nguồn cung cấp điện ổn định hơn, nhưng với nhu cầu dự kiến ​​sẽ tăng lên, cần các nguồn điện mới, đặc biệt từ năng lượng tái tạo bổ sung. Các thỏa thuận gần đây đã ký với Nhật Bản và Hàn Quốc để phát triển năng lượng mặt trời và các dự án liên quan chỉ ra rằng Ai Cập đang nhìn xa hơn mối quan hệ truyền thống để tiếp tục phát triển lĩnh vực năng lượng tái tạo, mặc dù các đồng minh châu Âu và khu vực như Saudi Arabia và UAE vẫn là đang là các nhà đầu tư năng động.

Saudi Arabia, UAE và Algeria: Giữ ​​vững vị thế nhà xuất khẩu

Saudi Arabia dựa vào dầu để sản xuất điện, và đang phải đối mặt với nhu cầu điện trong nước tăng cao khi giá dầu thấp gia tăng và gây ‘căng thẳngđáng kể cho tình hình tài chính của chính phủ. Mặc dù Saudi Arabia đang từng bước thực hiện cải cách để giảm nhu cầu năng lượng trong nước, nước này vẫn đang tìm cách phát triển năng lượng thay thế, bao gồm năng lượng mặt trời. Theo mục tiêu hiện tại, năng lượng tái tạo sẽ chiếm 8%  sản lượng điện năm 2020 và 15% vào năm 2030, với năng lượng mặt trời là chủ yếu.

Riyadh cũng đã có những bước tiến đáng kể trong việc xuất khẩu công nghệ năng lượng mặt trời. Công ty Saudi ACWA Power đã tham gia vào nhiều dự án trong khu vực (Morocco và Jordan) và xa hơn (Nam Phi và Thổ Nhĩ Kỳ). Saudi Arabian Oil Co., công ty dầu khí quốc gia, thậm chí đã bày tỏ quan tâm trong việc phát triển khả năng xuất khẩu năng lượng mặt trời. Với kế hoạch tăng thêm cơ sở sản xuất công nghệ năng lượng mặt trời, Riyadh có thể duy trì vai trò như là một nước xuất khẩu năng lượng mặt trời trong khu vực.

UAE, trong khi đó, đã định vị mình như một nhà đầu tư cho năng lượng tái tạo và các trung tâm phát triển. UAEtrụ sở của Cơ quan Năng lượng tái tạo quốc tế, và thường tổ chức các hội nghị quan trọng tập trung vào năng lượng tái tạo và không tái tạo. Hơn nữa, UAE cũng sử dụng tài nguyên hydrocarbon dồi dào để phát triển các dự án năng lượng tái tạo cả quy mô lớn và nhỏ theo những cách mà các nước ít tài nguyên hơn như Morocco, Jordan và Ai Cập không thể làm được. UAE đã trở thành một nước đi đầu khu vực về năng lượng mặt trời một phần vì khả năng lớn hơn để áp dụng công nghệ này (cả trong nước và thông qua quan hệ đối tác với các nước khác) và tài trợ cho các dự án trên toàn thế giới. Masdar, cánh tay năng lượng tái tạo của UAE, liên kết với Mubadala Development Co., một trong những quỹ đầu tư của đất nước đã tham gia vào các dự án trên khắp Trung Đông, châu Phi, Nam Mỹ, châu Âu và trên các đảo ở Thái Bình Dương.

Algeria, một nhà sản xuất khí đốt tự nhiên hàng đầu cũng có kế hoạch đầy tham vọng để trở thành nhà sản xuất năng lượng mặt trời hàng đầu. Các hệ thống sản xuất năng lượng tái tạo với tổng công suất 22 GW – bao gồm 13 GW năng lượng mặt trời - được đề xuất để thực hiện vào năm 2030. Công suất này đủ đáp ứng gần một phần tư nhu cầu trong nước trong khi vẫn một phần đáng kể cho xuất khẩu. Nước này đang có những bước tiến hướng tới việc thu hút đầu tư cần thiết để xây dựng năng lực mặt trời. Với hơn 250 MW công suất lắp đặt vào năm 2015 và đang phát triển thêm tại các địa điểm khác trong năm 2016, Algeria đang hướng tới mục tiêu là 15% điện năng được tạo ra bởi năng lượng mặt trời vào năm 2020.

Trong thời gian tới, dù chưa thể thay thế vai trò của năng lượng hydrocacbon, năng lượng mặt trời sẽ cho phép các nước như Morocco và Jordan cải thiện an ninh năng lượng và có khả năng trở thành các nước xuất khẩu điện. Các nước như Saudi Arabia và các tiểu vương quốc Ả Rập (UAE) sẽ tìm cách duy trì vị thế nhà xuất khẩu năng lượng, một phần bằng cách áp dụng các chiến lược có thể bao gồm phát triển năng lượng tái tạo.

An Bình (Theo Stratfor)



 

Từ khóa:

Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

 Đổi mã
Gửi Nhập lại