“Nghiện like” có phải bệnh lý?
10-11-2016 09:00
(Tổ Quốc) -Thử lý giải trào lưu “nghiện like”, “Nói là làm” dưới góc độ y học, và những lời khuyên  là một vài chia sẻ của bác sĩ chuyên khoa I, Phó khoa tâm thần trẻ em,  Bệnh viện Tâm thần ban ngày Mai Hương – Lê Đào Nghĩa với báo điện tử Tổ Quốc.

PV:  Hiện nay trong giới trẻ có trào lưu “Nói là làm” và tình trạng “nghiện like” (thích) với quan điểm “like là làm”, trừ những người có công việc mà nhờ mạng xã hội giúp họ thông suốt và hiệu quả hơn, nhưng cũng có người, nhất là giới trẻ cho rằng, nếu một ngày không vào mạng xã hội là không chịu được. Xin hỏi bác sĩ đây có phải bệnh lý và là căn “bệnh mới” không?

Bác sĩ Lê Đào Nghĩa: Đây là trào lưu gắn liền với công nghệ tin học, có chia sẻ like(thích) hoặc dislike (không thích), có tính chất trào lưu vì bây giờ mới xuất hiện, có tính chất bắt chước, theo phong trào, làm theo và thường xảy ra ở giới trẻ. Nhưng theo tôi, trào lưu này cũng giống như “mốt”, lúc đầu sẽ rầm rộ, nhưng khi qua đỉnh, theo thời gian sẽ hết mốt.

Người trẻ thường thiếu chín chắn, hoặc giáo dục chưa tốt, tính cách thích “nổ”, thích khoa trương, ra oai nhưng nông cạn, yếu đuối thì rất dễ mắc phải.

Tuy nhiên, ở đây cũng có tính chất bệnh lý, vì nó dẫn đến hậu quả. Nhiều khi câu chuyện được đưa ra nghe có vẻ hời hợt, bình thường, như đùa nhưng hậu quả rất nghiêm trọng. Do người trẻ suy nghĩ chưa chín chắn, người hay chém gió, bốc đồng, đến khi nhỡ mồm hứa vẫn phải thực hiện.

Cần phải nói thêm là cuộc sống khuyến khích phải thực hiện lời hứa nhưng hứa làm việc xấu thì chả nên. Hứa những chuyện vớ vẩn, gây hậu quả nghiêm trọng, không có khả năng thực hiện thì hứa làm gì.

Thế nhưng không phải tất cả ai cũng tham gia trào lưu này mà chỉ có một nhóm người. Nhóm người này trong tâm thần xếp vào nhân cách không bình thường, lệch lạc, nhân cách yếu, không mạnh mẽ hoặc nhân cách không đầy đủ…

Nghiện like cũng như nghiện game, nghiện ma túy khi xảy ra, người đó phải dùng like, game hoặc ma túy để lấp vào chỗ thiếu đó.

Việc nghiện game, nghiện game onlien, nghiện lướt web hay tương tự nghiện like cũng là rối loạn hành vi, có tính chất định hình, lặp đi lặp lại, không có nó thấy thiếu thốn, và khi chờ đợi hoặc khi sử dụng tạo ra thích thú, khoái cảm.

“Nghiện like” có phải bệnh lý? - ảnh 1Bác sĩ Lê Đào Nghĩa nói về tình trạng "nghiện like". Ảnh; Hà Anh.

PV:  Thưa bác sĩ, liệu có phải việc những nút “like” mà nhiều người cho rằng quá đơn giản với người bình thường nhưng lại tạo ra thích thú, khoái cảm với một nhóm người có khả năng bị rối loạn hành vi nên dễ gây nghiện không?

Bác sĩ Lê Đào Nghĩa: Đúng vậy, do nghiện vì tạo ra thích thú, khoái cảm. Nhưng là bệnh lý vì ảnh hưởng thời gian, công việc, gia đình, dẫn đến hậu quả không lường trước được.

“Nghiện like” cũng giống như nghiện chung, nhưng khác biệt so với nghiện ma túy là không phải dùng chất ma túy. Nghiện like là nghiện đặc biệt vì khi sử dụng thì trong não những chất dẫn truyền thần kinh trung gian cũng xảy ra tương tự như người nghiện thuốc phiện, người nghiện mua sắm... Khi người ta chụp pet trên não thì nồng độ thay đổi trên não cũng được kích hoạt như người nghiện thuốc phiện.

PV:  Đã có một bác sĩ  trong một bài báo đã nói rằng: “Khi một người nhận đước nhiều lượt like, comment trên facebook, não họ  tăng cường tiết dopamine mang lại cảm giác hưng phấn và lệ thuộc. Đây được xem là là một hóa chất hạnh phúc xuất phát từ đỉnh thân não, một trong các vùng nguyên sơ nhất của não. Cơ chế này xảy ra tương tự khi ăn một mẩu chocolate, sinh hoạt tình dúc, nghe một khúc nhạc, thắng một trò chơi, uống rượu, hít heroin…”. Theo bác sĩ có đúng như vậy không?

Bác sĩ Lê Đào Nghĩa: Đúng như vậy. Ngay trong đời thường, like tức là thích, là khen thì với người thường họ cũng thích khen, vì đấy là động lực. Nếu khen quá, khen không đúng cũng tạo ra sự thích thú nhưng là giả.

Tôi nói thêm là có những loại người nhân cách đặc biệt trong tâm thần được gọi là nhân cách “tự yêu”; tức là luôn luôn cho mình là nhất, luôn luôn thích được khen, luôn luôn thích được thưởng, luôn luôn thích được mọi người ca ngợi, nếu mà không được thì họ cáu kỉnh, trầm cảm, phản ứng… do đó những người đó “chém gió” và “nổ” ghê lắm.

PV: Nhiều chuyên gia tâm lý cho rằng, trào lưu “Nói là làm” không xấu nếu như hướng đến việc tốt, nhưng tại sao khi trào lưu này xuất hiện theo hướng tiêu cực mà vẫn lây lan nhanh đến vậy?

Bác sĩ Lê Đào Nghĩa: Do trào lưu này xuất hiện ở giới trẻ, lứa tuổi này rất dễ tiếp thu, chạy theo cái mới, dễ thay đổi, dễ a dua, dễ kích động, chưa đủ chín chắn, chưa nhìn nhận cái gì đúng – sai. Lúc đầu do cảm xúc thích, nghĩ rằng nó chỉ đơn giản, bình thường nhưng không nghĩ sâu xa hậu quả.

Và thật ra, hành vi nó cũng có tính chất như bệnh truyền nhiễm, lây lan theo kiểu đám đông, dù mình chưa hiểu, không hiểu nhưng vẫn hành động theo đám đông, tâm lý đám đông, nếu không làm thì mình sẽ thấy lạc lõng.

PV: Vậy theo bác sĩ có thể “chữa trị” được căn bệnh mang tính trào lưu này không?

“Nghiện like” có phải bệnh lý? - ảnh 2Ảnh minh họa. Nguồn internet.

Bác sĩ Lê Đào Nghĩa: Nói chung là cái gì cũng có giải pháp. Trước hết, phải biết bản chất của vấn đề, tại sao lại như thế, lứa tuổi nào xảy ra… sau đó phải nói đến những hậu quả nếu xảy ra.

Hiện nay, mỗi người phải đối mặt với rất nhiều thông tin hàng ngày. Mà thông tin có mặt tích cực và tiêu cực kéo theo hệ lụy, hậu quả đằng sau. Có chuyện cô bé bị nói xấu trên mạng khiến nhiều người biết, dù có thể việc bị nói xấu đó mình không làm, nhưng vẫn ngượng, lo sợ, thấy oan uổng… rồi thiếu kinh nghiệm, chưa biết xử lý nên phản ứng tiêu cực, hoặc trầm cảm, xa lánh, thậm chí tự sát… Có thể chuyện sẽ rất bình thường và có cách xử lý ở những người có kinh nghiệm. Nếu có giáo dục tốt, có bản chất tốt, hiểu biết, suy nghĩ, khi hành động có mục đích thì không dễ bị sai khiến bởi tác động bên ngoài.

Nhưng thường các đối tượng này không những chỉ “nghiện like” mà còn kèm theo rối loạn: rối loạn hành vi, rối loạn cảm xúc, rối loạn giấc ngủ, hay xung đột gia đình… Nên trông có thể nhìn bên ngoài vui vẻ nhưng thực chất đằng sau là trầm cảm, lo âu. Vì vậy khi điều trị cần xem cái đằng sau đó là gì. Cơ bản là phải tìm nguyên nhân, do rối loạn nhân cách hay do tác động gia đình, môi trường. Nếu là do môi trường phải phân tích, cách ly. Còn nếu rối loạn nhân cách, phải điều chỉnh bằng thuốc men, điều trị tâm lý.

PV: Vậy với vai trò là bác sĩ thì ông có lời khuyên nào để giới trẻ có thể phòng tránh những trào lưu tiêu cực trên mạng xã hội?

Bác sĩ Lê Đào Nghĩa: Cách mạng tin học là thành quả của loài người. Ngày nay con người đang bơi trong biển thông tin nên vấn đề  đặt ra ban đầu là thông tin đúng hay không , đúng mức nào và nếu mình làm thì hậu quả như thế nào, đừng coi thường, phải có cách xử lý thông tin.

Mạng xã hội có những chia sẻ, có những chuyện có thể chia sẻ được nhưng có những chuyện riêng tư không thể chia sẻ được. Nếu những chia sẻ riêng tư ảnh hưởng cá nhân và người khác thì cần cẩn trọng để  không dẫn đến những hậu quả khó lường.

Xin cảm ơn ông!

Hà Anh (Thực hiện)

Từ khóa:

Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

 Đổi mã
Gửi Nhập lại