• Đường dây nóng

    0243 9742817 - toasoan@toquoc.gov.vn

  • Liên hệ quảng cáo

    0968933869

Cuộc sống mới của 4000 bức tranh quý

Văn hoá 10/09/2009 13:52

(Toquoc)-Đúng 100 năm trước, một thanh niên Pháp đã vẽ 4000 bức tranh mô tả cuộc sống người dân Hà Nội.


(Toquoc)- Đúng 100 năm trước, năm 1909, một người thanh niên Pháp, ở tuổi 24 đã vẽ lại 4000 bức tranh mô tả cuộc sống, nghề nghiệp, tín ngưỡng… của người dân Hà Nội và các vùng phụ cận. Và năm 2009, lần đầu tiên Trung tâm Viễn đông Bác cổ Pháp tại Hà Nội hợp tác với Thư viện Khoa học Tổng hợp TPHCM tái bản toàn bộ tác phẩm quý hiếm này bằng 3 thứ tiếng, dưới dạng sách và ấn phẩm điện tử, với mong muốn mang lại một cuộc sống mới cho công trình tư liệu gốc trước đây.

Cuốn sách và các bức tranh đã được triển lãm tại Bảo tàng Dân tộc học ngày 8/9/2009.

Tác phẩm Kỹ thuật của người An Nam của Henri Oger là một công trình nghiên cứu hoàn toàn mới về văn minh vật chất của Việt Nam đầu thế kỷ 20. Trong hai năm (1908-1909), tác giả đã cùng một họa sĩ người Việt đi khắp các phố phường Hà Nội cũng như vùng ngoại thành để thống kê, tìm hiểu rõ sự phong phú và đa dạng của các ngành công thương nghiệp phổ biến ở đây. Ông đã thực hiện được hơn 4.000 hình vẽ và ký họa. Ông đã thuê nhóm thợ khắc thủ công gồm 30 người khắc những bức vẽ của ông lên các tấm ván gỗ rồi in dập trên giấy dó. Phải mất hai tháng, các tấm khắc mới hoàn thành.

Bức tranh khắc hoạ cuộc sống của người dân Bắc bộ xưa

Xuất bản với số lượng rất hạn chế, không quá 60 bản, cuốn sách của Henri Oger thực sự hiếm. Ở Việt Nam, hiện chỉ còn  2 bản: bản thứ nhất, không hoàn chỉnh, được lưu tại Thư viện Quốc gia Hà Nội; bản thứ hai được bảo quản tương đối tốt tại Thư viện Khoa học Tổng hợp thành phố Hồ Chí Minh.

Tập bản vẽ được tái bản lần này in lại toàn bộ 700 bản tranh khắc được tác giả đánh số. Mỗi bản tranh khắc trước đó đã được số hoá và xử lý để xoá đi những vết ố của thời gian. Những chỗ giấy bị nhàu, rách, hình các con dấu của Thư viện Nam phần và sau đó là của Thư viện Khoa học Tổng hợp thành phố Hồ Chí Minh cũng như những ghi chú bằng bút chì do các độc giả kém ý thức thêm vào đã được tẩy đi.

Cùng với 2.000 cuốn bản giấy, hai tập sách cũng được phát hành 1000 bản bản số hoá dưới dạng DVD. Bản số hoá được thiết kế với hệ thống nhận biết hình ảnh tích hợp, cho phép độc giả khi nhấp chuột vào một bức vẽ nào đó sẽ thấy xuất hiện những chú giải của Henri Oger (bảng phân tích) bằng 3 thứ tiếng và bản dịch sang quốc ngữ các chú thích viết bằng chữ Hán Nôm.

Những bức hoạ khá đơn giản nhưng sinh động

Những bức khắc hoạ của ông thể hiện muôn mặt đời sống của người dân Hà Nội và các vùng phụ cận từ cưới hỏi đến ma chay, từ việc đồng áng đến thú chơi của người dân Bắc bộ xưa.

Những bức hoạ khá đơn giản nhưng sinh động. Xem tranh và chú thích, ta thấy được cả một xã hội xưa đang vận động. Những thú chơi của người Việt như: Thả diều, đá cầu, vợt bướm, đánh tam cúc, hát trống quân, chơi bắt cá….rồi việc tang ma của người dân Bắc bộ như rước phướn, người phụ nữ gánh đồ dùng cho đám tang, người mang lọng, cúng trên mộ, quan tài nhà giàu, cải mả…. được thể hiện có trình tự khiến cuộc sống sinh hoạt của người dân như được kể đầy đủ và sống động.

Du khách nước ngoài thích thú khi khám phá những bức tranh

Henri Oger ở Đông Dương từ năm 1908 đến năm 1919, sau đó, sang Tây Ban Nha và mất tích tại đó năm 1936. Công trình nghiên cứu sâu rộng này cùng tác giả của nó bị rơi vào quên lãng. Mãi đến năm 1970, trong một bài tóm tắt tiểu sử đăng ở niên san của Trường Viễn đông Bác cổ (BEFEO), ông Pierre Huard đã đánh giá lại chất lượng công trình của Henri Oger cho đúng với giá trị của nó, đồng thời nhấn mạnh tính tiên phong của công trình này đối với việc nghiên cứu các ngành nghề của Việt Nam.

100 năm sau, cuốn sách được tái bản, góp phần quan trọng cho việc hệ thống lại và nghiên cứu đời sống văn hoá, nghề nghiệp của người Việt thời đầu thế kỷ 20 và giúp cho thế hệ trẻ hiểu biết hơn về văn hoá cha ông.

GS Đinh Xuân Lâm- Phó Chủ tịch Hội Khoa học lịch sử VN đánh giá cao bộ sách và việc tái bản này. Ông cho biết: “Cuốn sách đã phản ánh được nghề nghiệp, kỹ thuật, văn hoá, đời sống của người dân Hà Nội và các vùng phụ cận đầu thế kỷ 20. Với tư cách là người nghiên cứu lịch sử, tôi đánh giá đây là cuốn sách rất có giá trị đối với việc nghiên cứu, tìm hiểu và hệ thống lại văn hoá, đời sống sinh hoạt của người Việt đầu thế kỷ 20. Đối với thế hệ trẻ, đây là dịp để hiểu biết về quá khứ, ông cha đã sống, làm việc như thế nào, biết được văn hoá VN, từ đó biết bảo tồn, gìn giữ”.

Đánh giá của ông Franciscus Verellen- Giám đốc trường Viễn Đông Pháp cũng cho thấy sức hút của cuốn sách với các độc giả nước ngoài muốn tìm hiểu về văn hoá Việt Nam. Ông cho biết: “Việc tái bản cuốn sách về dân tộc VN đầu thế kỷ 20 dấy lên mối quan tâm rất lớn cho công chúng ở Pháp, triển lãm được thực hiện là một việc làm hết sức đặc biệt và có giá trị”./.

Hạnh An

NỔI BẬT TRANG CHỦ