Báo Tết và những trang văn nghệ Tết
19-01-2016 12:09


(Toquoc)- Mới bước sang đầu quý bốn, khi rất rất nhiều đơn vị còn chưa tiến hành các hoạt động tổng kết thì dân làm báo đã bắt tay vào số Tết- ấn phẩm đặc sắc nhất trong một năm. Trong số những tờ báo ấy, những trang báo, tạp chí của Hội Nhà văn Việt Nam, của các Hội, Liên hiệp Hội VHNT địa phương và nhiều tờ báo mặn mà với văn chương như Nhân dân, Thanh niên, Tiền phong… lại dành một dung lượng nhất định, chọn lựa tinh tế các tác phẩm văn học đặc sắc giới thiệu đến bạn đọc. Những trang văn nghệ đó còn là kết tinh, là thành quả sáng tạo của người viết được bản báo giới thiệu đến bạn đọc. Chẳng thế mà Báo Văn nghệ, Hội Nhà văn thường có phụ bản Tết nguyên đán với 10 truyện ngắn đặc sắc ra mắt bên cạnh Báo Tết nguyên đán, các tờ báo, tạp chí văn nghệ địa phương đôi khi cũng phải “để dành”những truyện ngắn, bài thơ hay nhất để dùng cho số Tết… Bởi vậy, số Tết cũng là một diễn đàn văn nghệ đáng bàn tới.

Báo Tết và những trang văn nghệ Tết - ảnh 1
Báo Tết Bính Thân 2016 (ảnh: Khánh)

Trước hết, các trang báo văn nghệ Tết bi chi phối nhiều bởi tính chủ đề. Đó là những Tết, mùa xuân, năm mới, ngày thành lập Đảng… công bằng mà đói, đó là những chủ đề khá hấp dẫn, dễ lôi cuốn người đọc. Tuy nhiên, do quá câu nệ vào chủ đề, nhiều người viết dễ dãi trong cách thể hiện. Lướt qua nhiều trang báo tết thường thấy những bài thơ xuân lặp lại những ý tứ sáo mòn, kiểu như: giao thừa bâng khuâng, mừng xuân đến, bánh chưng, rượu xuân… Các truyện ngắn cũng “mải mê” xoay quanh mô típ anh công an này mải bắt cướp không kịp về đón giao thừa, đôi trai gái nọ ­cuối năm thuyết phục được cha mẹ cho cưới, những người lầm lỡ tỉnh ngộ nhận ra con đường hướng thiện khi mùa xuân đến… Nếu có dịp thống kê, sẽ thấy nhiều khi bài Tết lại đơn điệu và sáo mòn bởi những chủ đề như thế. Hình như, chúng ta bị cái không khí Tết nhất trong bài viết chi phối mà có phần dễ dãi với những sáng tác kiểu như thế.

Thứ hai, phải kể đến hội chứng “đại bút”, “trưởng cự” trong giới cầm bút trong các trang văn nghệ tết. Nghĩa là số Tết được coi như số VIP bởi chất lượng giấy mực in, minh họa, trình bày, nhuận bút đều sang hơn số hàng ngày như một món quà tết đặt trong các căn phòng sang trọng. Hơn nữa, nhiều người làm báo văn nghệ theo kiểu phong trào lại khá ưu ái cho những cây bút từng có tên tuổi (dẫu rằng hiện giờ không viết hoặc không giữ được phong độ). Bởi thế, cái sân chơi văn nghệ Tết nhiều khi nặng về tên tuổi hơn là chất lượng bài viết. Đọc mãi một bài thơ của một tên tuổi có danh tiếng mà chưa thấy có gì đáng để góp phần làm nên chất lượng của một ấn phẩm đặc biệt. Hội chứng này không hiếm và khiến cho nhiều người đọc ngó lơ báo tết.

Sau cùng, phải là gian nan trong việc kiếm tìm các chủ đề mùa xuân, đặc biệt là gắn với những vấn đề của cuộc sống hôm nay. Mùa xuân không chỉ là thời khắc chuyển giao, đón chờ cái mới mà còn là dịp để nhìn lại một năm đã qua, khẳng định những thành công công, những biến chuyển của cuộc sống mới. Những bánh chưng xanh, câu đối, phong tục tết xưa…là một phần không thể thiếu nhưng chưa phải là tất cả. Người đọc còn cần được đọc những không khí tết mới, mang đặc trưng, hoàn cảnh của đời sống hiện đại như cái tết của những người công nhân xa quê, tết ở phố phường, tết của những càng đào giả… dù thiếu thốn, xa cách nhưng vẫn hướng về cội nguồn, mang tâm hồn tết. Hơn ai hết, các nhà văn phải là người tìm ra được những vẻ đẹp ấy để đưa đến với bạn đọc, đưa cái tết đến gần hơn với mỗi người trong cảnh huống mới chứ không chỉ là vẻ đẹp của quá khứ, là cái gì đó đẹp mà xa vời với cuộc sống này. Đã lâu lắm rồi người đọc không được thưởng thức những truyện ngắn, thơ về Tết có sức thuyết phục như thế. Phải chăng, các nhà văn lâu nay mải mê ca ngợi vẻ đẹp của những giá trị văn hóa cổ truyền, của những nghi thức phong tục chuẩn mực chốn quê nhà mà quên rằng vẫn còn rất nhiều hoàn cảnh đón tết khác, sự hờ hững, xa lạ với tết cổ truyền của giới trẻ.

Sẽ còn rất nhiều điều đáng bàn về những trang văn nghệ tết. Những khó khăn, “tế nhị” những, tiêu chí khác nhau của từng trang báo. Nhưng thiết nghĩ, ấn phẩm báo xuân có được những trang văn nghệ đặc sắc cũng không kém phần quan trọng khi thu hút được người đọc đến với văn chương nghệ thuật. Bởi lẽ, đằng sau những bận rộn, lo toan, với những người yêu thích văn chương, được nghiền ngẫm một trang báo xuân có chất lượng cũng là điều hết sức thú vị. Đó là dịp tâm hồn người đọc nhạy cảm nhất trước thời khắc mùa xuân của đất trời và sự lay động của những trang văn.

Lâm Việt

 

Từ khóa:

Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

 Đổi mã
Gửi Nhập lại