Cơ hội nào dành cho các cây bút trẻ thủ đô?
13-09-2015 04:46


Hội nghị viết văn trẻ Hà Nội lần thứ 2 sắp diễn ra. Chưa biết hậu Hội nghị bức tranh văn học thủ đô có gì thay đổi nhưng nhìn vào thực tế hiện nay thì đội ngũ cầm bút trẻ Hà Nội vẫn là một hành trình “tự thân vận động” với những khó khăn và thuận lợi riêng.


Thuận lợi

Thuận lợi đầu tiên phải kể đến chính là mảnh đất thủ đô ngàn năm văn hiến. Đây lại là nơi tập trung số lượng nhà văn đông nhất cả nước. Những nhà văn với tên tuổi, tác phẩm của họ ít nhiều cũng tạo nên không khí văn chương, tạo nên môi trường sáng tác cho các nhà văn trẻ - những người cầm bút viết tác phẩm văn học đầu tiên.

Thủ đô Hà Nội là một đô thị có những nét riêng biệt mà không thành phố nào giống. Có cả sự sôi động ồn ào náo nhiệt của nơi kinh tế phát triển, khoảng cách giàu - nghèo, sự xâm nhập văn hóa mọi miền, sự thâm trầm lắng đọng hào hoa linh thiêng… Tất cả trái ngược đan xen này đã trở thành đề tài, nguồn cảm hứng vô tận cho người từng sinh ra lớn lên ở thủ đô và cả những người lần đầu đặt chân tới nơi đây. Có lẽ bên cạnh việc góp vào bức tranh văn học đô thị thì mảng tản văn về Hà Nội luôn là thế mạnh, nét riêng của biết bao thế hệ cầm bút đã và đang đi qua tuổi trẻ.

Hà Nội là nơi đặt trụ sở của Hội Nhà văn Việt Nam cùng nhiều đơn vị văn học khác. Vì thế các hoạt động văn học lớn nhỏ có mật độ diễn ra khá thường xuyên. Đây là cơ hội gặp gỡ, trao đổi, học hỏi, bồi đắp kiến thức văn chương… cho các tác giả trẻ. Hơn nữa, đa phần các cây bút trẻ Hà Nội hiện nay đều đang công tác ở một cơ quan báo chí nên việc tham dự các hoạt động văn học vừa là làm nghề, vừa tự học hỏi lại vừa cập nhật sự tươi mới của đời sống văn học trong và ngoài nước. Một tác phẩm mới, một trào lưu văn học mới, một hiện tượng văn chương, một giải thưởng được công bố v.v… luôn được những cây bút trẻ - kiêm làm báo lĩnh hội, thậm chí mổ xẻ phân tích bình luận.

Hà Nội còn là mảnh đất quy tụ được nhiều cây bút trẻ ở khắp mọi miền đất nước. Những sinh viên tốt nghiệp từ các khoa viết văn, ngữ văn hay báo chí của các trường đại học phần nhiều có xu hướng ở lại thủ đô làm việc.

Hệ thống báo chí ở Hà Nội dù thời gian qua có xu hướng co hẹp hơn mảng văn học so với trước đó, nhưng vẫn rất dồi dào, rất còn nhiều cơ hội chào đón những tác phẩm văn học để đăng tải.

Thuận lợi quan trọng nữa chính là tuổi trẻ của những người cầm bút. Họ năng động, có kiến thức, có nền tảng, biết tự kiến tạo các mối quan hệ, không ngại va vấp, đầy nhiệt huyết.


Khó khăn

Nếu thử làm một phép tính cân đong đo đếm giữa thuận lợi và khó khăn với các cây bút trẻ đang sống và viết tại Hà Nội thì khó khăn đủ sức nặng khiến cán cân bị lệch đi.

Thực sự là các cây bút trẻ Hà Nội hiện nay gặp rất nhiều khó khăn. Chỉ có điều là họ không, hoặc quá ít lên tiếng, cứ âm thầm, lặng lẽ viết và “tự thân vận động”.

Ở trên đã nói việc được sống gần với các nhà văn tên tuổi đã khiến các cây bút trẻ tiếp cận gần hơn với không khí văn chương, tiếp nhận những kinh nghiệm xương máu cũng như vinh quang tột đỉnh của con đường văn chương nghiệt ngã và dài dằng dặc thì cũng tiềm ẩn không ít khó khăn đằng sau đó. Vì “sự ảnh hưởng” nặng nề từ người đi trước khiến các cây bút trẻ “già” trong cách nghĩ, cách thể hiện, nặng về cái cũ, cái truyền thống. Nhiều người trẻ coi đây như một công thức để thành công và cứ đi mải miết đi trên con đường cũ này. Vì thế khi đặt văn học trẻ thủ đô nói chung với văn trẻ thành phố Hồ Chí Minh - nơi có lẽ văn học trẻ phát triển nhất, thì thấy rõ văn học thủ đô già hơn, chỉn chu hơn, nhưng ít tươi mới hơn so với văn học trẻ Sài Gòn.

Hệ lụy này còn dẫn đến việc một số giải thưởng văn chương ở Hà Nội hay áp những tiêu chí mang tính truyền thống, mô típ của tác phẩm cũ để trao giải cao. Còn những tìm tòi sáng tạo thì chỉ được giải be bé mang tính khuyến khích động viên hơn là sự ghi nhận. Thành ra, những cuộc thi văn chương này dù được điểm danh một lực lượng trẻ đông đảo nhưng lại ít tạo ra sự hưng phấn cho cái mới, cái bứt phá xuất hiện. Có tác giả trẻ đã thẳng thắn thừa nhận rằng, mặc dù không thích cách viết cũ như của các nhà văn thành danh đi trước nhưng họ còn trẻ, họ cần giải thưởng để mọi người biết tên tuổi, do đó họ phải viết cũ để “hợp gu” những người cầm cân nảy mực.

Sự tiếp nhận của độc giả trẻ thủ đô cũng là một trở ngại đối với tác giả trẻ. Độc giả của Hà Nội khó tính, kỹ lưỡng. Dường như họ tìm mua sách bởi người “quen tên” chắc ăn hơn so với một cái tên lạ mới xuất hiện. Cái sự vồ vập, háo hức, chen chân đông cứng mà thỉnh thoảng báo chí có nhắc đến trong các sự kiện ra mắt sách không lặp lại ở thủ đô. Có chăng, cảnh kiên nhẫn xếp hàng trong chờ đợi, trong đông đúc chỉ dành cho nhà văn Nguyễn Nhật Ánh mà bao năm rồi không thay đổi.

Mặc dù có nhiều tờ báo dành trang để đăng văn học nhưng nhuận bút lại thấp, không kích thích sáng tạo.

Các cây bút trẻ Hà Nội gần như không được hỗ trợ gì trong công việc sáng tác từ phía Hội Nhà văn Hà Nội. Ngay cả việc tổ chức Hội nghị viết văn trẻ thủ đô cũng phần nào cho thấy khi lần thứ hai cách lần thứ nhất hơn 20 năm. Trong các hoạt động văn học thường xuyên của Hội không có hoạt động nào dành riêng cho các nhà văn trẻ. Tại buổi tọa đàm về Thơ ở Hà Nội - 30 năm đổi mới và phát triển có rất nhiều tham luận được trình bày nhưng lại hiếm các gương mặt trẻ tham gia, được nói về thế hệ thơ của chính mình. Không có tác phẩm nào của các cây bút trẻ thủ đô trong suốt nhiều năm qua được đưa ra tọa đàm, bàn luận. Các hoạt động ra mắt sách, đi thực tế, hỗ trợ sáng tác… thì hình như các nhà văn trẻ Hà Nội còn thiệt thòi hơn cả các cây bút trẻ tỉnh lẻ.

Các nhà văn trẻ Hà Nội chưa tìm thấy ở Hội nghề nghiệp của thủ đô giúp ích cho ngòi bút của mình nên có thể đây là lý do khiến chưa nhiều người cầm bút quan tâm và mặn mà với việc vào Hội. Họ chưa có một mái nhà văn chương chung đã đành nhưng việc kết nối để thành những nhóm viết riêng cũng vắng bóng. Rất may là giải thưởng văn học năm vừa qua Hội Nhà văn Hà Nội đã vinh danh tác phẩm của những nhà văn trẻ và tạo nên một cú hích cho đội ngũ sáng tác trẻ.

Vẫn biết, công việc sáng tác là công việc cá nhân của người cầm bút và không ai có thể thay thế được. Và thực tế mấy năm vừa qua dù không có những sự hỗ trợ thì các cây bút trẻ của Hà Nội vẫn viết và tự tìm hướng đi cho riêng mình, cũng không ít người thành công. Nhưng, nếu như có sự quan tâm hơn nữa thì độc giả có quyền hi vọng hơn ở văn học trẻ thủ đô.

Hiền Nguyễn

Từ khóa:

Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

 Đổi mã
Gửi Nhập lại