Vài khác biệt giữa văn học trẻ Hà Nội - Sài Gòn qua Hội sách
23-08-2015 12:23


(Toquoc)- Hội Nhà văn Hà Nội chuẩn bị tổ chức Hội nghị Nhà văn trẻ chắc hẳn sẽ có những nhìn nhận, đánh giá về văn học trẻ thủ đô. Tuy nhiên, Lễ hội sách Hoa học trò diễn ra vào những ngày tháng 8 đã phần nào hé mở một góc nhìn về văn học trẻ qua số lượng sách, độc giả, người cầm bút.


Vài khác biệt giữa văn học trẻ Hà Nội - Sài Gòn qua Hội sách  - ảnh 1
Tại sân chính Lễ hội


Hội sách Hoa học trò được tổ chức tại Hà Nội từ ngày 21-23/8 dù quy mô không thật lớn nhưng rất tinh thần “teen” (giới trẻ từ 13-19 tuổi). Từ cách bài trí các gian hàng đến các mặt hàng đều hướng về teen.

Các nhà xuất bản, công ty sách có mặt tại Hội sách hầu hết đều mang đến các ấn phẩm tuổi hoa, ngộ nghĩnh, bắt mắt… Có thể dễ dàng nhận ra những cuốn sách dành cho lứa tuổi mới lớn ở ngay những cái tên, vừa giận hờn thương nhớ, vừa vị tha cao thượng, vừa đắm đuối tha thiết vừa lạnh lùng dửng dưng, vừa đánh đổi, so sánh bản thân lại vừa ngạo nghễ cái tôi… Nhìn qua những cái tên sách này thấy quả thật cảm xúc của tuổi hoa vô cùng phức tạp và đa dạng. Tuy nhiên, tên tác giả thì phần lớn còn quá mới lạ. Điều này cho thấy mảng văn học tuổi mới lớn lâu nay chúng ta vẫn cho rằng đầy tiềm năng, đầy hứa hẹn, nhu cầu độc giả rất lớn nhưng cũng còn khoảng trống. Và bù đắp vào khoảng trống này chỉ có rất ít nhà văn chuyên nghiệp, phần lớn là các cây bút trẻ, tự viết cho chính mình, cho lứa tuổi của mình.

So với các Hội chợ sách khác thường diễn ra vào thủ đô trong vài năm trở lại đây thì quy mô các gian hàng không lớn. Ngay cả Nhã Nam- một đơn vị làm sách luôn có số lượng sách lớn ở các Hội chợ thì ở Hội sách tuổi hoa lần này cũng khiêm tốn. Như vậy có thể lý giải rằng trong các mảng sách ở các đơn vị làm sách thì mảng sách tuổi Hoa học trò chỉ chiếm một vị trí khiêm tốn.

Không biết có phải vì sách dành cho tuổi mới lớn khó có thể lấp đầy ở một Hội sách mà Hội sách còn có rất nhiều gian hàng khác không liên quan đến sách như khu ẩm thực, mua sắm quà lưu niệm, thời trang, trò chơi, vẽ móng tay, đăng ký các khóa học… Tuy nhiên, xem ra sự xen kẽ này cũng khá thú vị vì nó mang cho Hội sách không khí của tuổi mới lớn. Độc giả đến với Hội sách không bị bó hẹp không gian chật cứng của sách trong cái nắng nóng oi nồng của Hà Nội.

Giảm giá sách là nét đặc trưng của Hội sách. Sách được giảm giao động trong khoảng từ 20-50%. Bên cạnh đó là gian hàng đồng giá với nhiều mức giá khác nhau, thấp nhất là 5 nghìn đồng cho các cuốn truyện tranh thiếu nhi, rồi 10 nghìn, 15 nghìn, 20 nghìn… Rồi thì căn cứ vào hóa đơn mua sách, độc giả còn được tặng quà, tham gia các trò chơi với các phần quà hấp dẫn.

Nhưng chú ý hơn cả là gian hàng sách ngay cổng Hội chợ với chương trình tặng sách miễn phí. Đối tượng tặng sách không phải học trò nghèo, vùng sâu vùng xa, biên giới hải đảo như chúng ta vẫn thường thấy. Người được tặng sách chỉ cần đăng ký qua email, tên tuổi, địa chỉ, số điện thoại bất kể thành phần, lứa tuổi. Được phát động đăng ký nhận sách miễn phí trước ngày Hội sách 4-5 ngày, với số lượng nhìn qua phải đến vài trăm người. Tuy nhiên, trong ngày đầu Hội sách người đến nhận sách miễn phí vô cùng ít ỏi. Hỏi chuyện người phụ trách gian hàng có sách miễn phí này thì được biết, thực ra cái tâm lý cứ đăng ký tên nhận sách khi mình biết thông tin và ngồi trước máy tính là khá phổ biến, còn họ có đến nhận hay không thì sẽ tính sau. Mục sở thị những cuốn sách nằm trong chương trình tặng miễn phí thì thấy phần lớn là sách tồn kho, tác giả lạ, bìa sách nhăn nheo phủi bụi đến mức ít ai tin rằng đây là sách mới. Rõ ràng với thực tế này có thể thấy ngay cả người tặng sách và nhận sách tặng đều không thực sự mặn mà, thiện chí. Có người đứng gần gian hàng này đã tặc lưỡi nói rằng, sách không mất tiền chỉ thế thôi!. Đây không phải là thực trạng cá biệt diễn ra ở Hội sách tuổi hoa mà nhà sách này đã thực hiện chương trình tương tự ở một số Hội sách khác và kết quả cũng tương đương. Vậy tại sao việc tặng sách miễn phí không thu được kết quả như mong đợi nhưng nhà sách này vẫn tiếp tục thực hiện (?). Theo lời chủ gian hàng này thì đây là một hình thức quảng cáo, mỗi khách hàng đăng ký nhận sách qua email sẽ phải trực tiếp đến Hội sách nhận sách thì nhân cơ hội này họ sẽ được tiếp cận và biết đến những cuốn sách khác, mở ra cơ hội bán được cuốn sách khác. Quả thực, nếu phải “đánh đổi” một cuốn sách “tồn kho” cho hình thức quảng cáo thế này cùng với việc thu về một danh sách email, số điện thoại của hàng trăm độc giả thì đây là một cái giá quá… hời!. Chỉ tiếc rằng những cuốn sách của bên cung hình như chưa đáp ứng cuả bên cầu.

Sự kiện ra mắt sách đáng chú ý trong chiều ngày đầu tiên của Hội sách Hoa học trò đã khiến không ít người đặt ra câu hỏi và những sự so sánh về độc giả Hà Nội và độc giả Thành phố Hồ Chí Minh. Đó là sự kiện, hai ca sĩ, hai tác giả trẻ khá nổi của Sài Gòn: Iris Cao và Hamlet Trương cùng giao lưu và ra mắt sách Mỉm cười cho qua. Còn nhớ Iris Cao và Hamlet Trương khi ra mắt sách và giao lưu tại các Hội sách trong Thành phố Hồ Chí Minh luôn mang đến không khí sôi động. Cái sôi động ở đây biểu hiện ở chỗ có rất đông độc giả tuổi teen đứng chen chân xếp hàng chờ đến lượt mình được ký tặng sách. Tuy nhiên, khi hai tác giả trẻ này ra Hà Nội và giao lưu ký tặng sách thì hơi bị… hẫng!. Tạm cho rằng sân khấu của Hội sách Hoa học trò bằng sân khấu của sân thơ trẻ hàng năm diễn ra ở Văn Miếu thì lượng độc giả có mặt ở Hội sách chỉ bằng khoảng ¼. Gian hàng bán sách để độc giả mua sách mang đi ký chỉ lác đác nếu không nói là vắng vẻ. Phần giao lưu tác giả với độc giả cũng chỉ thu hút được khoảng dăm chục người hướng mắt trên sân khấu vừa nghe hát, vừa đặt câu hỏi cho Iris Cao và Hamlet Trương. Nhìn vào khoảng trống lớn ở sân - khu vực trung tâm hội chợ sách tự hỏi liệu có đúng là độc giả teen Hà Nội không thực sự mặn mà với những tác phẩm từng làm mưa làm gió, từng đứng top 5, top 10 sách bán chạy ở các Hội sách có quy mô và sự chuyên nghiệp lớn nhất nước?

Hà Nội xưa nay vẫn được biết đến là trung tâm văn học lớn nhất của cả nước. Các hoạt động văn chương như: hội thảo, tọa đàm, ra mắt sách… ở Hà Nội cũng có tần suất cao hơn so với thành phố Hồ Chí Minh. Nhưng ngay cả khi một số tác giả có số lượng sách bán chạy của Sài Gòn hiện diện ở Hà Nội thì điều tương tự không lặp lại trên đất thủ đô. Iris Cao và Hamlet Trương thừa nhận độc giả Hà Nội “trầm lặng như những người bạn đánh cờ”. Tuy nhiên hai tác giả cũng chấp nhận sự khác biệt này với tinh thần “mỉm cười cho qua”.


Vài khác biệt giữa văn học trẻ Hà Nội - Sài Gòn qua Hội sách  - ảnh 2


Phải nói thêm rằng, kiểu viết như của Phong Việt, Anh Khang, Iris Cao hay Hamlet Trương không phải là kiểu viết quá đặc biệt đến mức các tác giả của Hà Nội hay các vùng miền khác không có thế nhưng rất khó nổi lên thành một cái tên đình đám, tạo được thành công, được độc giả nhắc nhiều và truyền thông để ý. Có lẽ ai đó đã nói đúng về nhận định khi cho rằng Sài Gòn là đất của báo chí và văn học trẻ. Cuộc sống hối hả, sôi nổi, những người cầm bút trẻ năng động, đầy nhiệt huyết có điều kiện phát triển sinh sôi như một nhân tố lý tưởng “thiên thời địa lợi nhân hòa”. Với vai trò ca sĩ và một tác giả ăn khách có lẽ khi đứng giữa Hội sách thủ đô không ít người nghĩ rằng Iris Cao và Hamlet Trương sẽ vô cùng thất vọng hoặc chí ít là giảm nhiệt huyết. Nhưng không, họ đã khiến báo chí khá ngạc nhiên về bản lĩnh sân khấu, vẫn hòa đồng, hóm hỉnh, đầy nhiệt huyết, hết mình giao lưu, trả lời câu hỏi và hát. Chắc hẳn với bản lĩnh này các nhà văn trẻ Việt Nam cần nhìn vào học tập.

Cầm cuốn sách mới nhất của hai tác trẻ kể trên với dòng chữ “In lần thứ nhất. Số lượng 60.000 cuốn” ở trang cuối thấy thật đáng ngưỡng mộ và hẳn là niềm mơ ước của những người trẻ cầm bút cả nước. Khi đặt câu hỏi liệu lợi thế ca sĩ khi ra sách là gì, liệu có phải một ca sĩ ra sách đã có sẵn số lượng fan thì bán sách dễ hơn?, Hamlet Trương cho rằng ca sĩ ra sách thậm chí không có lợi thế, tác phẩm đầu tiên của anh còn bị 6 nơi từ chối. Rồi có không ít người nghi ngờ khả năng viết văn của người cầm micro. Có thể nhận ra đây là một cách nói rất khéo và khá bài bản với người cầm bút trẻ. Bởi nói gì thì nói, bên cạnh những khó khăn ban đầu thì không thể phủ nhận lợi thế khi ca sĩ viết sách và in sách.

Đưa ra một vài tiêu chí so sánh giữa Hội sách Hà Nội - Sài Gòn, giữa người cầm bút trẻ Hà Nội - Sài Gòn không chỉ thấy được sự khác biệt, trong khuôn khổ bài viết này xin không bàn đến chất lượng tác phẩm nhưng nó đã cho thấy bản lĩnh, sự chuyên nghiệp của người cầm bút trẻ Thành phố Hồ Chí Minh.

Hiền Nguyễn

Từ khóa:

Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

 Đổi mã
Gửi Nhập lại