Bảo tàng đổi mới để hấp dẫn khách
25-10-2015 08:34

(Toquoc)- Trong xã hội hiện đại, bảo tàng phải đáp ứng nhu cầu của người dân, thu hút người dân hình thành thói quen đến bảo tàng, trở thành một phần quan trọng của đời sống văn hóa.

Việt Nam hiện có 147 bảo tàng, trong đó 36 bảo tàng của bộ ngành, 83 bảo tàng ở tỉnh, thành phố và 4 bảo tàng do Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch quản lý. Việt Nam đã xây dựng quy hoạch tổng thể phát triển bảo tàng từ năm 2005-2020. Quy hoạch này nhằm chỉnh lý, nâng cấp các bảo tàng theo hướng bảo tàng không chỉ là kho lưu trữ hiện vật mà còn phải hướng đến cộng đồng, phục vụ cộng đồng.

Số hóa bảo tàng- con đường tất yếu

Các bảo tàng ngày càng trở nên hấp dẫn, gần gũi hơn với công chúng, để có được kết quả này, các bảo tàng trên thế giới và Việt Nam đã có những thay đổi đáng kể để thích ứng với xu thế phát triển chung, nhất là trong thời kỳ công nghệ thông tin phát triển mạnh mẽ và phổ biến như hiện nay.

Tiến sỹ Chantal Eschenfelder, Giám đốc giáo dục và truyền thông Bảo tàng Staedel Frankfurt (Đức) cho rằng với diện tích, không gian hạn chế trong khi nhu cầu khách tham quan ngày càng tăng thì cách lựa chọn tốt nhất cho một bảo tàng là mở rộng không gian trưng bày theo hình thức số hóa. Từ đó, các bộ sưu tập sẽ đến gần hơn với người dân, kể cả những bộ sưu tập rất ít khi được trưng bày.

Tiến sĩ Chantal Eschenfelder cho biết: “Bảo tàng Staedel.Frankfurt đã số hóa được gần 25.000 hiện vật, xây dựng được trên 100 bộ phim kỹ thuật số phát trên mạng xã hội, thu hút hàng trăm ngàn lượt người truy cập, theo dõi. Nhờ những ứng dụng hiện đại này, số người đến tham quan, nghiên cứu tại bảo tàng đã lên tới trên 1 triệu lượt người/năm, tăng gấp hơn 2 lần so với khi chỉ thực hiện phương pháp truyền thống”.

Chia sẻ kinh nghiệm thu hút khách đến bảo tàng, bà Syahldah bteb Abu Sah, Giám tuyển của Perzim Malacca (một trong những bảo tàng trực thuộc Viện bảo tàng Malacca- Malaysia) cho biết: Để bắt kịp thời đại, Bảo tàng sử dụng công nghệ tra cứu trên mỗi hiện vật giúp công chúng có thể tra cứu thông tin nhanh chóng, dễ dàng dù ở bất cứ nơi đâu, vào thời gian nào. Bảo tàng cũng tích cực giới thiệu thông tin, hoạt động trên trang web và mạng xã hội Facebook; xây dựng các chương trình ứng dựng trên di động, phối hợp với hai tập đoàn Google và Samsung hỗ trợ chức năng số hóa hình ảnh và kết nối di sản văn hóa tại bảo tàng.

Đi đầu trong việc số hóa trưng bày tại bảo tàng ở Việt Nam cho đến nay mới chỉ có Bảo tàng Lịch sử quốc gia.  Thạc sỹ Tô Thị Thủy Lâm, Trưởng Phòng truyền thông của Bảo tàng Lịch sử quốc gia Việt Nam chia sẻ: “Bảo tàng đã bước đầu đã hoàn thành số hóa 14 bảo vật quốc gia. Trong thời gian tới, Bảo tàng sẽ tiếp tục số hóa những nhóm hiện vật tiêu biểu khác theo hướng ưu tiên số hóa 3D hiện vật phục vụ cho các cuộc trưng bày chuyên đề, bổ sung thông tin hiện vật đã được số hóa 3D cho phần trưng bày thường trực”.

Bảo tàng đổi mới để hấp dẫn khách - ảnh 1

Trưng bày hiện vật trong bảo tàng phải đáp ứng được nhu cầu của công chúng

 

Khách tham quan là chủ thể

Bảo tàng không chỉ là nơi trưng bày hiện vật với những dòng chữ khô kha “Cấm sờ vào hiện vật” mà nên là nơi đa dạng các hoạt động, đáp ứng nhu cầu của khách tham quan, coi khách tham quan là chủ thể phục vụ.

Trong những năm gần đây, hầu hết các bảo tàng ở nước ta có nhiều thay đổi, không còn trì trệ, thiếu năng động như trước. Chức năng bảo tàng không còn hiểu là nơi lưu giữ, trưng bày hiện vật mang tính lịch sử đơn thuần, mà bảo tàng là thiết chế văn hóa có chức năng sưu tầm, nghiên cứu, bảo quản, trưng bày, giới thiệu di sản văn hóa, bằng chứng vật chất về thiên nhiên, con người và môi trường sống của con người nhằm phục vụ nhu cầu nghiên cứu, học tập, tham quan và hưởng thụ văn hóa của công chúng.

Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam nổi lên như là một trong những bảo tàng đầu tiên trong cả nước đa dạng các hình thức hoạt động để phục vụ nhu cầu của du khách. Theo TS. Trần Thị Thu Thủy (Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam) chia sẻ: “Mục đích xã hội cuối cùng của hoạt động bảo tàng là hướng tới công chúng, hướng tới cộng đồng. Ngay từ khi mới thành lập Bảo tàng DTHVN đã xác định Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam là bảo tàng của cộng đồng và vì cộng đồng. Điều này được thể hiện qua biểu tượng logo của bảo tàng là ngôi nhà chung của các cộng đồng, các dân tộc và qua tất cả các hoạt động từ nghiên cứu, sưu tầm đến trưng bày, trình diễn, giáo dục và phim đều lấy cộng đồng làm nền tảng”.

GS Nguyễn Văn Huy- Ủy viên Hội đồng Di sản quốc gia cho biết: “Công chúng giữ vai trò sống còn đối với bảo tàng nên việc tìm hiểu nhu cầu của công chúng là điều không thể thiếu. Công chúng giờ đây không còn dễ dãi chấp nhận bất cứ “món ăn” nào mà bảo tàng cung cấp, mà họ có lựa chọn của mình. Rất cần đa dạng hoá và mở rộng không gian của các trưng bày chuyên đề để có thể đồng thời tiếp cận nhiều trưng bày khác nhau”.

Nhưng làm thế nào cho các trưng bày chuyên đề hấp dẫn? Theo GS Nguyễn Văn Huy: “Sự hấp dẫn phụ thuộc vào nhiều yếu tố như kỹ thuật trưng bày ánh sáng, màu sắc, nội dung... Nhưng, chúng ta chỉ xuất phát từ những hiện vật mà bảo tàng có thể đưa ra cho công chúng hay còn xuất phát từ nhu cầu của công chúng, nhu cầu của xã hội? Xu hướng mới của các bảo tàng trên thế giới là trưng bày phải đáp ứng được nhu cầu của công chúng. Đơn giản là người ta quan tâm thì mới đến xem. Cho nên, bảo tàng phải tìm hiểu, nghiên cứu nhu cầu của công chúng trước mỗi cuộc trưng bày để đưa ra thông điệp đáp ứng được nhu cầu hiểu biết của họ. Trưng bày phải gắn với nhu cầu của xã hội đương đại. Có như vậy, trưng bày mới thu hút được khách”.

Đồng quan điểm này, GS Đặng Văn Bài- Hội đồng Di sản văn hóa quốc gia cho rằng: “Dường như các bảo tàng ở ta mới chỉ chú ý nhiều tới việc giới thiệu quá khứ, coi nhẹ việc thể hiện cuộc sống đời thường đang diễn ra hàng ngày. Ngay cả trong phần giới thiệu về lịch sử/quá khứ, chúng ta cũng chưa chú ý gắn nội dung trưng bày đó với những vấn đề mà công chúng hiện đang quan tâm. Mà lẽ ra phải tiếp tục cập nhật hóa những nội dung lịch sử, gắn chúng với những vấn đề của thời đại, chúng ta mới tạo ra sức sống cho các bảo tàng Việt Nam trong tương lai”.

Được biết, trong thời gian tới, các chuyên gia của Viện Bảo tàng Berlin (Đức) sẽ sang làm việc với các cán bộ ngành bảo tàng Việt Nam về vấn đề thu hút công chúng đến bảo tàng. Hy vọng, với những hoạt động đó, hệ thống bảo tàng của nước ta sẽ dần trở thành điểm đến hấp dẫn đối với du khách, thực sự là một phần quan trọng của đời sống văn hóa đô thị.

Bài&ảnh: Hồng Hà

Từ khóa:

Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

 Đổi mã
Gửi Nhập lại