Không gian nào cho điêu khắc Việt?
Thứ Năm, ngày 26/12/2013 - 15:05

(Toquoc)- Triển lãm điêu khắc toàn quốc lần thứ V nhìn lại 10 năm phát triển của ngành, nhiều nhà điêu khắc, lý luận phê bình thừa nhận, điêu khắc Việt tuy phát triển nhưng vẫn khó khăn để tìm không gian sống cho mình.

Triển lãm Điêu khắc toàn quốc lần thứ V với 286 tác phẩm của 230 tác giả được lựa chọn trong tổng số 675 tác phẩm của 352 tác giả tham dự đã được trưng bày. Một cái nhìn tổng quan về ngành điêu khắc Việt qua 230 tác phẩm triển lãm không phải là toàn diện, song cũng ít nhiều cho thấy phần nào diện mạo của điêu khắc trong 10 năm qua.

Những bước tiến rõ rệt

Từ 286 tác phẩm của 230 tác giả được trưng bày trong triển lãm, BTC đã chọn ra 21 tác phẩm được trao giải thưởng của tác giả thuộc 10 tỉnh thành trong cả nước như: Hà Nội, thành phố Hồ Chí Minh, Quảng Nam, Vĩnh Phúc, Hải Dương, Ninh Bình, Gia Lai và Lâm Đồng cho thấy, các tác giả điêu khắc ở các tỉnh thành đã vươn lên mạnh mẽ trong sáng tạo nghệ thuật điêu khắc.

Đặc biệt, Triển lãm điêu khắc toàn quốc lần thứ V ghi dấu ấn bởi sự bất ngờ mà thế hệ các nhà điêu khắc trẻ gây cho người xem bởi những tác phẩm sáng tạo, kết hợp nhuần nhuyễn được tính truyền thống và hiện đại, giữa bản sắc dân tộc và toàn cầu hóa. Nhiều tác phẩm đã phản ánh hơi thở thăng trầm của đời sống xã hội hiện đại, những ước nguyện trong tương lai và những khía cạnh, góc khuất của con người... Các tác giả đã có nhiều nỗ lực tìm tòi với sự đa dạng ở chất liệu sử dụng: đồng, đá, gỗ, sắt thép, gốm đất nung, tổng hợp...Nổi bật hai tác giả là Trần Văn An (Nam Định) với tác phẩm sắt hàn “Lớp vỏ” và tác giả Kù Kao Khải (Ninh Bình) với tác phẩm gỗ “Chuyện quê”. Nhiều tác giả trẻ được tặng giải thưởng mà tên tuổi lần đầu được biết tới như: Hà Mạnh Chiến, Huỳnh Thanh Phú, Phạm Thái Bình, Nguyễn Văn Chước, Trần Phạm Anh Dũng, Trần Việt Hà, Lương Đức Hùng, Trần Việt Hùng, Thái Nhật Minh, Hoàng Mai Thiệp, Đỗ Thế Thịnh, Trần Văn Thức, Nguyễn Vinh ... bên cạnh các tác giả trung niên chỉ còn thấp thoáng như: Phan Văn Tiến, Lê Thị Hiền...

Không gian nào cho điêu khắc Việt? - ảnh 1

Trong xu thế toàn cầu hóa, điêu khắc Việt Nam vẫn khó khăn trong việc tìm “không gian sống” nuôi dưỡng mình (Ảnh: Ngọc Thành)

“Các tác phẩm điêu khắc trong triển lãm lần này đánh dấu sự chuyển biến sâu sắc về quan niệm nghệ thuật, ngôn ngữ tạo hình với nhiều phong cách như hiện thực, trừu tượng, biểu hiện ... Sự đa dạng về chất liệu với nhiều tìm tòi thể nghiệm, kết hợp giữa điêu khắc và nghệ thuật sắp đặt. Mặt bằng chung của nghệ thuật điêu khắc đã được nâng cao lên về mọi phương diện”- ông Vi Kiến Thành- Cục trưởng Cục Mỹ thuật, Nhiếp ảnh và Triển lãm (Bộ VHTTDL) nhận định.

Các tác phẩm tại triển lãm lần này cũng cho thấy, các tác giả không chỉ tìm tòi ngôn ngữ hình khối trong điêu khắc mà đã tìm cách thể hiện những ý tưởng tạo hình để tạo nên không gian 3 chiều một cách thoáng đạt, tự do nhất. Xuất hiện nhiều tác phẩm điêu khắc sử dụng màu sắc mạnh (đen, đỏ, xanh), kết hợp những hình khối kỷ hà chắt lọc tạo nên những cảm xúc mới lạ cho người xem.

Nhà điêu khắc Phan Gia Hương- Phó Chủ tịch Hội Mỹ thuật Việt Nam, Chủ tịch Hội đồng Nghệ thuật triển lãm cho rằng: “Phần lớn các tác phẩm tại triển lãm này có ngôn ngữ nghệ thuật đã vượt qua giới hạn hiện thực để tiến tới ngôn ngữ hiện đại: Tính biểu cảm, trừu tượng. Đây là sự tiến bộ của lối tư duy trong 10 năm gần đây.... Điêu khắc Việt Nam đã có những bước tiến rõ rệt, nhiều tác phẩm đã mang đậm hơi thở của thời đại và điêu khắc đã khẳng định tính độc lập của mình nhiều hơn”.

Đồng quan điểm trên, họa sỹ Hồ Nam- Đại học Mỹ thuật công nghiệp khẳng định: “So với triển lãm điêu khắc cách đây 10 năm, mặt bằng chung của nghệ thuật điêu khắc đã được nâng cao lên về mọi phương diện. Ngôn ngữ điêu khắc cập nhật đời sống xã hội đương đại, đa dạng và giàu tính nhân văn. Có thể nhận thấy tổng quan trong triển lãm lần này, số lượng các tác phẩm có ngôn ngữ hiện đại chiếm ưu thế hơn tác phẩm có ngôn ngữ hiện thực. Bên cạnh các tác phẩm điêu khắc với yếu tố sắp đặt, một số tác phẩm vượt qua giới hạn hiện thực tiến đến cực thực, đây là điểm khác biệt so với các triển lãm điêu khắc toàn quốc trước đây. Triển lãm đã khẳng định sức sáng tạo và chuyển mình của lóp điêu khắc trẻ, một thế hệ nhà điêu khắc đang trưởng thành và đầy hứa hẹn với những tư duy sáng tạo mới, kết hợp giữa truyền thống và hiện đại, giữa bản sắc dân tộc và xu hướng toàn cầu hóa”.

Mặc dù vậy, trong xu thế toàn cầu hóa, điêu khắc Việt Nam vẫn khó khăn trong việc tìm “không gian sống” nuôi dưỡng mình.

Cần gắn với không gian sống

Đã từ lâu, trên thế giới, ở nhiều quốc gia, nghệ thuật điêu khắc luôn đi liền với không gian sống, không gian đô thị, có sự gắn kết giữa chính trị - kinh tế - văn hóa- nghệ thuật, trở thành chuẩn mực để đánh giá đô thị văn minh hiện đại. Xét như vậy, ở nước ta hiện nay, trong xu thế hội nhập, đô thị hóa nông thôn hết sức nhanh chóng, nhưng sự hưởng thụ nghệ thuật, đặc biệt là hưởng thụ các tác phẩm điêu khắc của công chúng lại rất thiếu hụt. Nhu cầu hưởng thụ thẩm mỹ trong không gian đô thị văn minh hiện đại vẫn còn là xa lạ với người dân. Không gian sống, không gian cho các tác phẩm điêu khắc dường như còn quá xa lạ với công chúng. Nhiều công trình tượng đài, vườn tượng từ các trại điêu khắc, tác phẩm điêu khắc từ các cuộc triển lãm dường như bị lãng quên, chưa phát huy được hết vai trò giáo dục cảm thụ thẩm mỹ cho công chúng.

Không gian nào cho điêu khắc Việt? - ảnh 2

Khi nhu cầu thưởng thức nghệ thuật điêu khắc còn chưa có thì cũng sẽ không có thị trường điêu khắc (Ảnh: Ngọc Thành)

ThS. Mai Thu Vân- Phó Trưởng Khoa Điêu khắc Trường Đại học Mỹ thuật Việt Nam cho rằng: Một trong những nguyên nhân lớn của việc không có thị trường cho nghệ thuật điêu khắc ở Việt Nam phải nói chính là ở nhu cầu thưởng thức mỹ thuật của dân ta còn quá thấp. Khi không có nhu cầu thì không thể bắt ép. Khi việc đi xem miễn phí một triển lãm điêu khắc còn không màng thì không có người bỏ tiền ra mua tác phẩm điêu khắc về làm gì.

Cũng theo bà Vân, việc trang trí nhà cửa của người dân, kể cả trong giới trí thức, các tác phẩm điêu khắc vẫn chưa được quan tâm. Khi nhu cầu thưởng thức nghệ thuật điêu khắc còn chưa có thì cũng sẽ không có thị trường điêu khắc.

Một tín hiệu đáng mừng từ BTC khẳng định, đây là triển lãm cuối cùng được thực hiện theo mô hình cũ tức 10 năm một lần để chuyển sang mô hình 5 năm. Dầu vậy, 5 hay 10 chỉ là con số niên hạn đánh giá. Điêu khắc hay mỹ thuật Việt, trên một phương diện chung không hề thua kém với các nước trong khu vực, bởi ngay từ thời mỹ thuật Đông Dương, ta đã có một tiếng nói riêng, một con đường khác biệt. Nhưng nghệ thuật, nếu không phát huy được đúng vai trò của chúng trên mọi phương diện: kinh tế, văn hóa, xã hội thì cũng khó để tìm được một chỗ đứng cho mỹ thuật Việt trong bản đồ mỹ thuật thế giới như TS. Trang Thanh Hiền- Giảng viên Khoa Lý luận và Lịch sử Mỹ thuật Trường Đại học Mỹ thuật Việt Nam nhận xét.//.

Dạ Minh

Từ khóa:

Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

 Đổi mã
Gửi Nhập lại

Từ khóa tìm kiếm

Từ khóa tìm kiếm