Không xây tượng đài Chủ tịch Hồ Chí Minh tràn lan
23-04-2015 12:05

(Toquoc)- Có nhất thiết 64 tỉnh thành trên cả nước đều xây dựng tượng đài Chủ tịch Hồ Chí Minh hay không? Tượng đài Bác Hồ có nên chỉ dừng lại ở một vài mẫu quen thuộc, na ná nhau như hiện nay không? Nên quy hoạch xây dựng tượng đài Chủ tịch Hồ Chí Minh như thế nào cho hợp lý?...

Đây là những vấn đề đặt ra tại Hội thảo “Tiêu chí nội dung, địa điểm xây dựng tượng đài Chủ tịch Hồ Chí Minh đến năm 2030” do Cục Mỹ thuật Nhiếp ảnh và Triển lãm vừa tổ chức ngày 22/4 tại Hà Nội.

Không thể đáp ứng nhu cầu xây tượng của cả 64 tỉnh thành

Qua khảo sát của Cục Mỹ thuật Nhiếp ảnh và Triển lãm (Cục MTNA&TL) cho thấy, hiện nay tượng đài Chủ tịch Hồ Chí Minh đã được xây dựng trong khuôn viên trụ sở cơ quan, đơn vị trên cả nước là 103 tượng. Trong đó, có 45 tượng “Bác Hồ với Bộ đội Biên phòng” đặt ở khuôn viên 45 đơn vị bộ đội biên phòng trong cả nước. Tượng đài Chủ tịch Hồ Chí Minh đã xây dựng tại quảng trường, trung tâm hành chính, chính trị là 31 tượng. Các tỉnh, thành đề xuất đưa vào Quy hoạch tượng đài Chủ tịch Hồ Chí Minh đến năm 2030 là 58 tượng đài.

Không xây tượng đài Chủ tịch Hồ Chí Minh tràn lan - ảnh 1

Hiện nay hầu hết các tượng đài trên cả nước đều là tượng Bác đứng, giơ tay chào
(Ảnh minh họa: Internet)

Từ năm 2004 trở về trước, việc xây dựng tượng Bác Hồ không có quy hoạch. Theo đánh giá của Cục MTNA&TL, các công trình đặt tại trung tâm hành chính, chính trị, quá trình triển khai xây dựng thực hiện đúng theo Quy chế 05 về xây dựng tượng đài và Nghị định 113 về hoạt động mỹ thuật thì có chất lượng nghệ thuật khá tốt, phát huy được hiệu quả. Tuy nhiên, một số công trình được xây dựng đã lâu, bằng chất liệu bê tông đã đến thời gian cần phải thay đổi chất liệu đá hoặc đồng. Một số tượng đài chưa phát huy được tác dụng do địa điểm dựng tượng không thích hợp hoặc chưa có kế hoạch bảo quản, tu bổ thường xuyên, dẫn đến tình trạng xuống cấp, ảnh hưởng đến chất lượng nghệ thuật của tượng đài.

Trước thực trạng này, ngày 20/10/2014, Bộ VHTTDL đã ra quyết định số 3442/QĐ-BVHTTDL phê duyệt Đề cương Quy hoạch tượng đài Chủ tịch Hồ Chí Minh đến năm 2030 nhằm khắc phục những hạn chế, tồn tại nói trên, đưa việc xây dựng tượng đài Chủ tịch Hồ Chí Minh vào quy hoạch tổng thể và có lộ trình.

Để chuẩn bị cho việc xây dựng Quy hoạch này, Ban soạn thảo Quy hoạch tượng đài Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đưa ra những tiêu chí nội dung, địa điểm xây dựng tượng đài Chủ tịch Hồ Chí Minh đến năm 2030, bao gồm 3 tiêu chí. Đó là: Những địa danh gắn với các sự kiện lịch sử trọng đại của Cách mạng Việt Nam, với cuộc đời và sự nghiệp của Bác; Những nơi ghi đậm dấu ấn cuộc đời hoạt động Cách mạng của Bác; Một số địa phương có vị trí đặc biệt trong sự nghiệp đấu tranh Cách mạng và xây dựng đất nước.

Góp ý về 3 tiêu chí này, bà Lã Thị Kim Ngân – Viện trưởng Viện Kiến trúc (Hội Kiến trúc sư Việt Nam) thẳng thắn cho rằng, quy hoạch tượng đài Chủ tịch Hồ Chí Minh không thể làm thỏa mãn hết nhu cầu xây dựng tượng của cả 64 tỉnh thành, bởi như thế là quá nhiều và tràn lan. Theo quan điểm của bà, trước hết ta phải bàn về sự phát triển tổng thể của toàn bộ lãnh thổ Việt Nam, trong đó tượng đài Bác Hồ sẽ được xác lập vị trí trong quy hoạch vùng đó. Đô thị nào là đô thị trung tâm của vùng sẽ được ưu tiên xây dựng tượng đài.  Thứ hai, bà Kim Ngân đề xuất đưa ra hai hệ thống tiêu chí phù hợp với địa điểm xây dựng tượng đài Bác Hồ, từ đó có những tiêu chuẩn về quy mô, kích cỡ, không gian… của từng loại tượng đài. “Quy mô tượng đài Bác Hồ tại nơi thăm, học tập và làm việc của Bác không thể cạnh tranh hay tương ứng với quy mô tượng đài tại những đô thị trung tâm hay những địa danh gắn với sự kiện lịch sử trọng đại của đất nước được” – bà Ngân bày tỏ.

Bên cạnh đó, bà Lã Thị Kim Ngân cũng cho rằng nên có phương án kiểm soát xu hướng ngày càng nhiều địa phương huy động ngân sách Nhà nước và xã hội hóa để xây dựng tượng đài lớn một cách tràn lan, tùy tiện.

Đồng tình với quan điểm này, nhà điêu khắc Lưu Danh Thanh cho rằng, cần có tiêu chí rõ ràng cụ thể để tránh tình trạng tỉnh thành nào cũng xây dựng tượng Chủ tịch Hồ Chí Minh, gây tình trạng nhàm chán, lãng phí không cần thiết. Bên cạnh đó, nhà điêu khắc cũng đề xuất mỗi địa danh xây tượng Bác cần có nét đặc sắc riêng. “Hiện nay hầu hết các tượng đài trên cả nước đều là tượng Bác đứng, giơ tay chào, chỉ có một vài cái tượng là Bác Hồ ngồi. Chính vì mẫu mã cứ na ná nhau như vậy nên dù chúng ta đã làm nhiều tượng đài về Chủ tịch Hồ Chí Minh nhưng vẫn khiến người ta có cảm giác ít” – nhà điêu khắc Lưu Danh Thanh bày tỏ.

Trong khi đó, bà Nguyễn Thúy Đức – Giám đốc Bảo tàng Hồ Chí Minh cho rằng, những tiêu chí mà Đề cương đưa ra còn mang tính khái quát, khiến cho địa phương khó thực hiện. Bà Đức cũng đề xuất, các tiêu chí cần được chia nhỏ và và cụ thể hơn. Bên cạnh đó, Giám đốc Bảo tàng Hồ Chí Minh đề xuất có những quy chuẩn, mẫu tượng phù hợp với từng địa phương hoặc dành riêng để trưng bày tại các nước bạn.

Cứ tượng vĩ nhân là phải to?

PGS.TS Lương Hồng Quang, Phó Viện trưởng Viện Văn hóa nghệ thuật quốc gia Việt Nam góp ý rằng, ba tiêu chí mà Đề cương đưa ra khó khả thi nếu không có hệ thống tiêu chí kỹ thuật đi kèm. Ông Quang thẳng thắn bày tỏ, hiện nay tại hầu hết địa phương đang có xu hướng xây tượng đài Chủ tịch Hồ Chí Minh càng ngày càng to với quan điểm: là vĩ nhân thì phải xây tượng to. Thực tế xu hướng này dường như đối lập với con người và tính cách giản dị, gần gũi của Bác Hồ. “Tôi đã đi nhiều quốc gia và thấy rằng người ta xây tượng lãnh tụ hay vĩ nhân không nhất thiết phải lớn mà điều quan trọng hơn cả là phải phù hợp với không gian kết nối xung quanh. Do vậy cần có những tiêu chí về không gian kết nối với tượng đài” – ông Quang đề xuất.

Nhấn mạnh tầm quan trọng của không gian tượng đài, ông Quang cho rằng, xây dựng tượng đài Chủ tịch Hồ Chí Minh cần gắn với quy hoạch đô thị, quy hoạch nông thôn mới. Hiện nay một số tượng đài về lãnh tụ, không chỉ Chủ tịch Hồ Chí Minh được bố trí cách xa dân cư, không gắn với đời sống tương lai của người dân, không phù hợp với mục đích ra đời của tượng đài. Đối với Chủ tịch Hồ Chí Minh, tượng đài của Người nên được xây dựng như một địa chỉ văn hóa để dân có thể đến chiêm ngưỡng và tham gia sinh hoạt văn hóa ở đó.

Góp ý về Đề cương, ông Nguyễn Đình Toàn – Thứ trưởng Bộ Xây dựng cho biết, từ trước đến nay quy hoạch xây dựng tại các địa phương chưa bao giờ có đánh dấu tượng đài Chủ tịch Hồ Chí Minh. Do vậy, việc xây dựng Quy hoạch tượng đài Chủ tịch Hồ Chí Minh là rất cần thiết để đưa hệ thống tượng đài Bác Hồ vào quy củ. Tuy nhiên, ông Toàn đề xuất, Bộ VHTTDL cần tổ chức các cuộc thi tuyển sáng tác mẫu tượng đài Chủ tịch Hồ Chí Minh theo các chuyên đề khác nhau để làm phong phú mẫu mã tượng Bác Hồ, đồng thời để các địa phương lấy đó làm cơ sở tham khảo, lựa chọn và từ đó áp dụng cho từng trường hợp. Tuy nhiên, cũng cần có những quy định cụ thể về tiêu chí để tránh tình trạng xây dựng tượng Bác Hồ tùy tiện, tràn lan.

Ghi nhận những góp ý của các đại biểu, ông Vi Kiến Thành – Cục trưởng Cục MTNA&TL cho biết, Cục sẽ tiếp thu và cân nhắc những đóng góp của các đại biểu để hoàn thiện Dự thảo Quy hoạch. Những ý kiến về việc tách ra hai hệ thống tiêu chí: Nội dung và hình thức và tìm góc độ quy hoạch tượng đài theo vùng sẽ được xem xét nghiêm túc để đưa vào Quy hoạch.

Kết luận Hội thảo, Thứ trưởng Bộ VHTTDL Vương Duy Biên cho biết, tiêu chí xây dựng tượng đài Chủ tịch Hồ Chí Minh cần phải mở để khi cần thiết có thể xây dựng phù hợp với bối cảnh, nhưng phải đủ chặt để không phải địa phương nào cũng có thể xây dựng tràn lan. Thứ trưởng cũng bày tỏ không đồng tình với việc chỉ dừng lại một vài mẫu tượng Bác Hồ na ná nhau, làm hạn chế sức sáng tạo của nhà điêu khắc và không phù hợp với nhiều không gian khác nhau. Ông khẳng định, những vấn đề này sẽ được xem xét lại trong Dự thảo và sẽ được đưa ra bàn thảo tại Hội thảo tương tự sẽ được tổ chức tại TP HCM để tiếp tục lắng nghe ý kiến của giới chuyên môn. Dự kiến dự thảo Quy hoạch tượng đài Chủ tịch Hồ Chí Minh đến năm 2030 sẽ được hoàn thiện trong Quý IV năm nay./.

N.Hà

Từ khóa:

Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

 Đổi mã
Gửi Nhập lại