Phải điều chỉnh để bảo tàng trở thành điểm đến hấp dẫn
26-09-2015 03:03

Trong hai ngày 24-25.9 tại TP Buôn Ma Thuột (Đắk Lắk), Bộ VHTTDL tổ chức Hội nghị, hội thảo, tập huấn ngành Di sản văn hóa năm 2015 nhằm đánh giá 10 năm (2005-2015) thực hiện quy hoạch tổng thể hệ thống bảo tàng Việt Nam đến năm 2020 và định hướng thực hiện quy hoạch giai đoạn 2016-2020.

Thứ trưởng Bộ VHTTDL Đặng Thị Bích Liên tham dự và chủ trì Hội nghị, hội thảo. 

Tại hội thảo, nhiều đại biểu cho rằng ngành Bảo tàng là một lĩnh vực đặc thù hơn so với các ngành khác, vì vậy ngoài việc đòi hỏi xây dựng một kế hoạch bảo tồn, phát triển dài hơi, người hoạt động trong lĩnh vực bảo tàng cũng phải có trình độ chuyên môn để đáp ứng những nhu cầu mới trong lộ trình phát triển của ngành. Ngoài ra, hiện nay bảo tàng không còn gói gọn trong khuôn khổ chỉ lưu giữ, bảo tồn mẫu vật mà còn góp phần vào phát triển kinh tế, quản bá hình ảnh đất nước.

Theo TS. Nguyễn Thế Hùng, Cục trưởng Cục Di sản văn hóa (Bộ VHTTDL), năm 2009, Thủ tướng Chính phủ phê duyệt chiến lược phát triển văn hóa đến năm 2020, trong đó xác định việc bảo tồn và phát huy di sản văn hóa dân tộc là nhiệm vụ then chốt của chiến lược phát triển văn hóa. Đồng thời, đầu tư trang bị kỹ thuật hiện đại để bảo quản, giữ gìn lâu dài tài liệu hiện vật tại các bảo tàng, cơ quan lưu trữ tư liệu lịch sử, văn hóa, nghệ thuật ở Trung ương và địa phương là một nhiệm vụ trọng tâm.

Đến nay về cơ bản hệ thống pháp luật về bảo tàng đã hoàn thiện. Trong đó Luật Di sản văn hóa năm 2001 và sửa đổi năm 2009 là điểm mấu chốt nhất. Ngoài ra, sau 10 năm triển khai quy hoạch, hệ thống bảo tàng đã được củng cố và nâng cấp lên rất nhiều.

Cụ thể như, chỉnh lý nội dung trưng bày, hoàn thiện cơ sở vật chất kỹ thuật, đổi mới phương thức hoạt động của các bảo tàng cấp quốc gia như Bảo tàng Hồ Chí Minh, Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam… Đồng thời xây dựng mới một số bảo tàng cấp quốc gia như Bảo tàng Thiên nhiên Việt Nam, Bảo tàng Lịch sử Quốc gia Việt Nam.

 

Phải điều chỉnh để bảo tàng trở thành điểm đến hấp dẫn - ảnh 1

Thứ trưởng Đặng Thị Bích Liên chủ trì hội thảo

Phải điều chỉnh để bảo tàng trở thành điểm đến hấp dẫn - ảnh 2

Trong dịp kỷ niệm 70 năm Ngày thành lập QĐND VN (22.12.1944-2014), Bảo tàng Văn hóa các dân tộc VN (Bộ VHTTDL) đã tổ chức chương trình trải nghiệm thực tế Bước chân Bộ đội Cụ Hồ được đông đảo học sinh và phụ huynh tham gia hưởng ứng. Ảnh: Tr.Huấn


Cũng theo Cục trưởng Cục Di sản văn hóa, ngoài bảo tàng cấp quốc gia, bảo tàng đầu hệ thì hệ thống bảo tàng khác như bảo tàng chuyên ngành; bảo tàng tỉnh, thành phố; bảo tàng Hồ Chí Minh chi nhánh các địa phương; bảo tàng thuộc Bộ Quốc phòng; bảo tàng ngoài công lập, đặc biệt là hệ thống bảo tàng tỉnh, thành phố cũng ghi nhận những bước đột phá.

Trong 10 năm đã có 22 bảo tàng các tỉnh, thành phố thực hiện xây mới, trưng bày mới như các tỉnh: Nghệ An, Sóc Trăng, Nam Định, Hà Nội, Ninh Thuận… Tuy nhiên, chúng ta cũng phải nhìn nhận còn nhiều hệ thống bảo tàng vẫn còn phát triển chậm, chưa phù hợp với tiến độ của quy hoạch. “Cái này chúng ta phải nhìn nhận một cách thực tế.

Chẳng hạn như hệ thống bảo tàng chuyên ngành về các lĩnh vực giáo dục, khoa học kỹ thuật, ngành nghề thủ công truyền thống phát triển chậm, chưa đa dạng và mang nặng tính hình thức chứ chưa chú trọng nội dung, quảng bá thu hút du khách tham quan. Còn hệ thống bảo tàng tỉnh, do kinh phí hạn hẹp, chưa chú trọng đầu tư nên việc đổi mới nội dung trưng bày nhiều nơi chưa đạt. Còn hệ thống bảo tàng thuộc Bộ Quốc phòng tuy được đầu tư mạnh mẽ, nhưng về mặt quảng bá, thu hút du khách thì chưa đạt. Hiện nay hệ thống bảo tàng quốc phòng chủ yếu dành cho cán bộ, chiến sĩ trong ngành chứ chưa được mở rộng thành phần tham quan mà nhất là công chúng và thế hệ trẻ”, TS Hùng phân tích.

Theo báo cáo tại hội thảo, trong 10 năm thực hiện quy hoạch tổng thể, ngoài những kết quả đạt được về con số thì mục tiêu tuyên truyền và góp phần vào phát triển kinh tế đất nước của hệ thống bảo tàng cũng gặt hái không ít thành công.

Thứ trưởng Bộ VHTTDL Đặng Thị Bích Liên nhấn mạnh, hoạt động bảo tàng không chỉ phục vụ nhu cầu nghiên cứu khoa học, học tập giảng dạy, mà còn phổ biến tri thức về lịch sử, văn hóa, khoa học và hưởng thụ văn hóa của công chúng, góp phần phát triển kinh tế xã hội của đất nước. “Trong những năm qua, một số bảo tàng quốc gia, bảo tàng chuyên ngành và bảo tàng cấp tỉnh đã bước đầu đổi mới trưng bày theo định hướng tăng cường các hiện vật gốc, áp dụng các phương tiện khoa học kỹ thuật (màn hình cảm ứng, kỹ thuật 3D…) để làm phong phú và hấp dẫn nội dung trưng bày, thu hút khách tham quan; đổi mới hình thức phục vụ công chúng.

 

Phải điều chỉnh để bảo tàng trở thành điểm đến hấp dẫn - ảnh 3

 Cần phải áp dụng kỹ thuật vào công tác bảo quản hiện vật để duy trì và quảng bá tốt hơn

Phải điều chỉnh để bảo tàng trở thành điểm đến hấp dẫn - ảnh 4

 Hiện nhiều tỉnh đã đầu tư bảo tàng hiện đại, có sự kết nối và quảng bá hình ảnh đến người dân và du khách

Hoạt động bảo tàng không chỉ giáo dục lòng yêu nước của người dân mà còn góp phần thu hút du khách trong và ngoài nước, đưa nguồn lợi ngành du lịch tăng mạnh. Đặc biệt, trong những năm gần đây các bảo tàng Việt Nam đã mở rộng quan hệ hợp tác với nhiều nước, tổ chức và bảo tàng trên thế giới. Một số cuộc triển lãm về di sản văn hóa Việt Nam đã được các bảo tàng phối hợp với các đối tác nước ngoài như: Nga, Mỹ, Pháp, Bỉ, Singapore, Thụy Điển, Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật…, qua đó hình ảnh một Việt Nam giàu truyền thống, đậm đà bản sắc dân tộc được các nước bạn ghi nhận”, Thứ trưởng Đặng Thị Bích Liên nhấn mạnh.

 Sau Hội nghị, hội thảo này, Cục Di sản văn hóa phải hoàn thành báo cáo, trình lãnh đạo Bộ và Thủ tướng xem xét để từ đó có sự điều chỉnh phù hợp để bảo tàng thực sự trở thành điểm đến hấp dẫn của người dân và du khách quốc tế. Từ đó chúng ta hoàn chỉnh thiết chế về hệ thống bảo tàng, phát huy tối đa giá trị truyền thống và góp phần xây dựng xã hội văn minh, tốt đẹp hơn. (Thứ trưởng Đặng Thị Bích Liên)

Tuy nhiên, tại đại hội, nhiều đại biểu cũng nhìn nhận những mặt chưa được sau 10 năm thực hiện quy hoạch. Bà Lương Thanh Sơn, nguyên Giám đốc Bảo tàng Đắk Lắk nhìn nhận, hiện nay một số bảo tàng còn trùng lặp về nội dung trưng bày và hiệu quả hoạt động chưa cao; hiện vật chưa phong phú, nội dung trưng bày chưa thực sự đảm bảo khoa học, hấp dẫn; mức đầu tư kinh phí cho xây dựng, trưng bày và tổ chức hoạt động của bảo tàng còn thấp; thiếu đội ngũ chuyên gia và cán bộ giỏi trong lĩnh vực chuyên môn bảo tàng.

Còn đại biểu Nguyễn Thị Bích Vân, Giám đốc Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam cho rằng, hiện nay vấn đề xã hội hóa hoạt động bảo tàng chưa được đẩy mạnh. “Các quy định khuyến khích, hỗ trợ xây dựng cơ sở vật chất phù hợp với thực tiễn từng địa phương chưa được các địa phương chú ý. Chưa thu hút được sự hợp tác, tài trợ của các tổ chức kinh tế, nhất là các doanh nghiệp cho hoạt động bảo tàng. Tính chủ động sáng tạo ở nhiều lãnh đạo và cán bộ bảo tàng còn chưa cao nên chưa gắn kết chặt chẽ các hoạt động của bảo tàng mình với xã hội. Chưa tạo lập được sự gắn kết thường xuyên, hiệu quả giữa các hoạt động bảo tàng và du lịch để mở rộng khả năng quảng bá hình ảnh của các địa phương và đất nước với các đối tượng khách du lịch…”, bà Vân phân tích.


PGS.TS Đặng Văn Bài, Phó chủ tịch Hội đồng Di sản văn hóa quốc gia cho biết, hiện nay một số điểm trong quy hoạch đã không còn phù hợp, nên chăng chúng ta phải thay đổi để phù hợp với tình hình mới. “Về cơ bản, muốn phát triển hệ thống bảo tàng chúng ta cần nhân lực, cơ sở vật chất và kinh phí. Nếu thiếu một trong ba cái đó thì rất khó cho một bảo tàng thu hút người xem và duy trì cái cũ, phát triển thêm cái mới. Ngoài ra, đến thời điểm này chúng ta cần áp dụng những cơ chế của bảo tàng công lập cho bảo tàng ngoài công lập. Phải mở rộng khoảng trời cho thể loại bảo tàng này để thúc đẩy những cái mới, đồng thời tạo ra một cơ chế để xã hội hóa hệ thống bảo tàng một cách nhanh hơn”, ông Bài nói.

Lê Xuân

(Nguồn: Báo Văn hóa)

Từ khóa:

Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

 Đổi mã
Gửi Nhập lại