“Tiềm năng tranh sơn mài của Việt Nam rất lớn”
20-06-2015 11:22

(Toquoc)- Khẳng định tiềm năng của tranh sơn mài của Việt Nam là rất lớn, giám tuyển Trần Quốc Hùng cho biết, người ta có thể chọn cái này cái khác để quảng bá về Việt Nam, riêng anh chọn sơn mài. Anh mong muốn trong tương lai, khi nhắc đến Việt Nam, người ta sẽ nghĩ ngay đến tranh sơn mài, bởi đây là chất liệu độc đáo chỉ có tại Việt Nam.

Trong ngày 15 -  20/07 tới đây, tranh sơn mài của Việt Nam sẽ lần đầu tiên được triển lãm tại Trung Tâm nghệ thuật Ganaisa, Seoul, Hàn Quốc. Chương trình do Art Tunnel Gallery tại Hà Nội và Quỹ HanseaYes24 Foundatio, Tập đoàn Hansae Hàn Quốc phối hợp tổ chức. Giám tuyển trẻ Trần Quốc Hùng là người góp công kết nối để hiện thực hóa ý tưởng tổ chức triển lãm về tranh sơn mài Việt Nam tại một trong những trung tâm nghệ thuật uy tín hàng đầu Đông Á này. Anh đã có cuộc trao đổi với chúng tôi về nghệ thuật sơn mài của Việt Nam cũng như tham vọng quảng bá nghệ thuật sơn mài nói riêng và nghệ thuật Việt Nam nói chung ra thế giới.

- Được biết, tại triển lãm sơn mài đầu tiên của Việt Nam tại Hàn Quốc sắp tới, số lượng tác phẩm có phong cách hiện đại (30 tác phẩm) “áp đảo” tác phẩm có phong cách truyền thống (12 tác phẩm). Vì sao có sự lựa chọn này, thưa anh?

+ Trong đợt triển lãm sơn mài Việt Nam lần đầu tiên tại Hàn Quốc này, tôi lựa chọn được 42 bức tranh của 14 họa sĩ với hai phong cách: phong cách tạo hình truyền thống và phong cách tạo hình hiện đại. Khi chúng ta đem triển lãm ra nước ngoài, nhất là tham gia các sự kiện giao lưu văn hóa thì việc đưa hoàn toàn những tác phẩm mang tính truyền thống có thể sẽ khiến người xem không hiểu hết được. Do vậy, chúng tôi muốn cân bằng giữa yếu tố truyền thống và yếu tố hiện đại sẽ giúp bạn bè quốc tế hiểu hơn về nghệ thuật sơn mài của Việt Nam. Bên cạnh đó, chúng tôi cũng muốn truyền tải những nội dung không quá khó hiểu, như phong cảnh, cuộc sống đời thường…tới người xem.

“Tiềm năng tranh sơn mài của Việt Nam rất lớn” - ảnh 1

Giám tuyển trẻ Trần Quốc Hùng

- Với việc tổ chức triển lãm sơn mài đầu tiên tại Hàn Quốc này, anh có kỳ vọng gì?

+ Khi bắt đầu làm nghệ thuật thì mỗi chúng ta đã có hy vọng và giấc mơ rồi. Mỗi cuộc triển lãm như thế này, đối với những người nghệ sĩ là giấc mơ, là ý tưởng đã được hiện thực hóa. Như các bạn đã biết, triển lãm lần này được tổ chức tại Trung Tâm nghệ thuật Ganaisa (Hàn Quốc) - một Trung tâm nghệ thuật rất uy tín và nổi tiếng khó tính của Đông Á. Để có thể được triển lãm ở đó chúng tôi đã phải gửi rất nhiều tác phẩm chứ không phải là 42 tác phẩm như thế này. Với sự giám tuyển của gallery chúng tôi và các “curator” (giám tuyển) ở Trung tâm Nghệ thuật Hàn Quốc thì có thể nói đây là thành công của các họa sĩ nói riêng và nghệ thuật sơn mài Việt Nam nói chung. Giấc mơ của chúng tôi đã thành hiện thực. Các họa sĩ Việt Nam được vinh danh, có cơ hội được tiếp xúc với những giám đốc Tập đoàn lớn, những đại sứ, những người yêu nghệ thuật và đặc biệt được nhiều người biết đến. Đó là điều mà tôi muốn hướng đến. Chúng tôi ở đây với mong muốn đem văn hóa Việt Nam đến với bạn bè thế giới, quảng bá chất liệu sơn mài độc đáo chỉ có ở Việt Nam. Một chất liệu được tìm thấy trên một chiếc thuyền từ 400 năm trước Công nguyên.

-Xin anh cho biết, nghệ thuật thủ công sơn mài truyền thống khác gì với tranh sơn mài?

+ Nghệ thuật sơn mài thủ công là do những người thợ làm, họ không có tên, còn tác phẩm tranh sơn mài thì có tên riêng. Khi một tác phẩm có tên riêng nghĩa là nó có sự sáng tác, có phong cách riêng, dấu ấn riêng của người nghệ sĩ. Còn nghệ thuật sơn mài thủ công thì do những người thợ khuyết danh làm, có thể một ngày họ có thể làm được hàng trăm bức tranh sơn mài, nhưng với người họa sĩ sơn mài có khi một trăm ngày mới sáng tạo ra được một cái mới. Nó khác nhau ở sự sáng tạo. Vấn đề là người ta chọn làm sáng tạo nghệ thuật hay nhân bản hàng loạt.

- Nghệ thuật sơn mài của Việt Nam có truyền thống khá lâu đời, vậy theo anh, vì sao đến nay vẫn chưa tìm được chỗ đứng xứng đáng trong nghệ thuật tạo hình ngay cả ở trong nước? Liệu có phải một trong những nguyên nhân mấu chốt là chưa được quảng bá xứng đáng?

+ Chính xác, tôi cho rằng mọi việc cần phải được xúc tiến quảng bá một cách bài bản. Chúng tôi không phải là những người giỏi nhất nhưng chúng tôi cố gắng làm một cách tốt  nhất, cẩn thận nhất trong khả năng có thể giới thiệu một mô hình làm triển lãm theo phong cách khác. Với triển lãm này, chúng tôi chuẩn bị rất công phu phần lịch sử của sơn mài Việt Nam. Phần xúc tiến thương mại là phần giá trị gia tăng, để khiến người ta tin tưởng vào câu chuyện mà chúng tôi muốn nói.

“Tiềm năng tranh sơn mài của Việt Nam rất lớn” - ảnh 2

Một trong 42 tác phẩm sơn mài Việt Nam sẽ được triển lãm tại Hàn Quốc

Tôi cho rằng, trước khi muốn làm hay thì chúng ta phải làm đã. Chất liệu sơn mài chỉ có ở Việt Nam. Cây sơn mài nếu được đem sang Trung Quốc hay Nhật trồng thì nó sẽ chết hoặc không thể có độ khô như thế này. Chất liệu này được người Việt Nam sử dụng ban đầu với mục đích ứng dụng, ví dụ như bôi bên ngoài bảo vệ cho con thuyền, sau đó với mục đích trang trí và khi có nghệ thuật của người Pháp đưa vào thì sơn mài đã được nâng lên thành tác phẩm nghệ thuật. Người ta nhắc đến Cuba là nhắc đến Xì gà, nhắc đến Pháp là nước hoa, đến Mỹ là văn hóa tự do…, mỗi một đất nước có sự tự hào riêng. Có thể người ta sẽ chọn cái này hoặc cái khác để quảng bá về văn hóa Việt Nam, còn tôi chọn sơn mài và tin vào nó. Tôi cho rằng tiềm năng của nghệ thuật sơn mài Việt Nam rất lớn vì nó hội tụ mọi yếu tố cần thiết để phát triển.

-Từ trước tới nay, người ta vẫn cho rằng đa số họa sĩ không thể sống được với nghề khi mỹ thuật Việt Nam chưa có thị trường đúng nghĩa. Vậy với họa sĩ sơn mài thì sao, thưa anh?

+ Nói một cách đồng cảm thì tôi cho rằng mỗi họa sĩ đều có mức lương riêng, đó là những thu nhập ổn định.  Mỗi bức tranh bán được là một phần thưởng, mà phần thưởng đó thì thường lớn hơn mức lương rất nhiều. Người họa sĩ có thể chỉ ở nhà, còn vợ hoặc thành viên khác trong gia đình có thể đi làm. Việc người họa sĩ bán được một bức tranh, nó không chỉ là tiền mà còn như một thông điệp gửi tới gia đình là: Tôi có giá trị với xã hội. Cái mà tôi làm ra có người mua, và mọi người phải tôn trọng giá trị của tôi khi tôi sáng tạo. Tuy nhiên, để bán được một bức tranh khó lắm. Do vậy, việc xúc tiến thương mại cho nghệ thuật là việc rất cần thiết và còn rất nhiều khó khăn.

-Có ý kiến cho rằng, sở dĩ mỹ thuật Việt Nam nói chung và nghệ thuật sơn mài nói riêng chưa phát triển và chưa có thị trường đúng nghĩa là bởi chúng ta chưa có tầng lớp công chúng am hiểu giá trị của những tác phẩm nghệ thuật. Anh nghĩ sao về điều này?

+ Tôi nghĩ có 3 lý do cho thực trạng này. Trong giáo dục, chúng ta mới chỉ quan tâm truyền thụ kiến thức mà không dạy khả năng cảm thụ thẩm mỹ. Thứ hai, chúng ta không có các nhà quảng bá và giới thiệu thông tin một cách chuyên nghiệp. Thứ ba, đó là ngay cả những người làm truyền thông, như báo chí cũng là sản phẩm của giáo dục, không được cung cấp những kiến thức đầy đủ để hiểu rõ về nghệ thuật. Tóm lại, ở đây chỉ có hai vấn đề là đối tượng nhận thông tin được giáo dục có sẵn hay không? Đối tượng truyền đạt thông tin có chuyên nghiệp hay không? Chúng ta chưa làm được là bởi hai đối tượng này chưa đáp ứng yêu cầu.  Chính vì lẽ đó mà những người làm nghệ thuật như chúng tôi luôn cố gắng tiếp cận gần nhất với báo chí để khắc phục những hạn chế này, từ đó đáp ứng từng nhu cầu thẩm mỹ của công chúng để khi những bức tranh được bán ra, người mua cảm nhận được giá trị của nó. Đó là việc chúng tôi muốn làm.

-Xin anh nói qua về công việc giám tuyển của mình. Để trở thành một giám tuyển chuyên nghiệp thì cần có những yếu tố nào?

+ Giám tuyển, hay còn gọi là “curator” trong tiếng Latinh, có nghĩa là người giữ sách của thư viện, người đưa quyển sách vào, đặt ở chỗ nào và trình bày với mọi người như thế nào? Chính xác nghĩa của từ “curator” là như vậy, giống như người thủ kho. Hiện nay ngày càng có nhiều triển lãm và mỗi triển lãm lại đem đến rất nhiều tác phẩm, vậy nên người ta cần một người hiểu họa sĩ làm đầu mối để kết nối các họa sĩ và giới thiệu họ với công chúng. Dần dà làm tốt thì người ta đánh giá cá tính, phong cách riêng của giám tuyển mà các họa sĩ cần. Ví dụ triển lãm này cần giám tuyển có phong cách này, cá tính kia.  Giám tuyển là người không sáng tác ra tác phẩm, nhưng là cầu nối thẩm mỹ giữa người sáng tạo và bức tranh – đối tượng thẩm mỹ với người hưởng thụ - khách thể thẩm mỹ. /.

-Xin cảm ơn anh!

Giám tuyển Trần Quốc Hùng, tốt nghiệp trường ĐH Mỹ thuật Việt Nam và Học viện Umea (Thụy Điển), hiện đang là giám đốc của Art Tunnel Gallery, Phó Giám đốc công ty cổ phần văn hóa và nghệ thuật Văn Lang. Với kinh nghiệm trực tiếp học tập và nghiên cứu về nghệ thuật suốt 12 năm trong và ngoài nước, giám tuyển trẻ này đã có khá nhiều hoạt động đóng góp cho việc quảng bá, giới thiệu tranh nghệ thuật Việt Nam đến với nhiều quốc gia trên thế giới.

 

Hồng Dương

Từ khóa:

Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

 Đổi mã
Gửi Nhập lại