Tình yêu thương là giá trị cốt lõi của gia đình
27-06-2015 04:50

(Toquoc) – “Tình yêu thương và sự chia sẻ vẫn sẽ là những giá trị cốt lõi và bất biến của gia đình Việt Nam, không phân biệt loại hình gia đình”- ông Hoa Hữu Vân – Phó Vụ trưởng, Vụ Gia đình (Bộ VHTTDL) nhận định.

Nhân ngày Gia đình Việt Nam 28/6, các giá trị cốt lõi của gia đình đương đại, sự biến đổi cũng như những thách thức mà gia đình đang đối mặt đã trở thành chủ đề thảo luận trong tọa đàm “Các giá trị cốt lõi và thách thức của các loại hình gia đình đương đại Việt Nam” vừa diễn ra mới đây. Tọa đàm do Viện Nghiên cứu Xã hôi, Kinh tế và Môi trường (iSEE) và Chương trình Phát triển Liên hợp quốc (UNDP) đồng tổ chức, dưới sự hỗ trợ của Cơ quan phát triển quốc tế Hoa Kỳ (USAID).

Trong xã hội hiện đại, sự thay đổi mạnh mẽ hàng ngày hàng giờ về kinh tế xã hội, văn hóa, công nghệ đã tác động rất mạnh mẽ, khiến cho cấu trúc nội tại cũng như hình thái bên ngoài của gia đình Việt Nam đang thay đổi hàng ngày hàng giờ. Vậy vấn đề đặt ra đó là “Đâu là giá trị cốt lõi của gia đình Việt Nam đương đại”?

Tình yêu thương là giá trị cốt lõi của gia đình  - ảnh 1

Tình yêu thương và sự sẻ chia vẫn là những giá trị cốt lõi và bất biến của gia đình Việt Nam, không phân biệt loại hình gia đình nào (Ảnh minh họa: iSEE cung cấp)

Điều đáng nói là sự thay đổi này không hẳn chỉ là theo xu hướng tốt lên hay xấu đi. Trong một xã hội đa chiều, sự biến chuyển của cá thể xã hội đó cũng vì thế mà phong phú, nhiều sắc thái. Gia đình đương đại Việt đang thay đổi theo nhiều chiều hướng khác nhau, trong đó bên cạnh những giá trị truyền thống đã không còn phù hợp đã nảy sinh thêm những giá trị mới của gia đình cũng rất đáng được trân trọng.

TS Phạm Quỳnh Phương cho rằng, diễn ngôn về gia đình từ góc nhìn chính sách, nghiên cứu và truyền thống đang nhấn mạnh vào sự ổn định, toàn vẹn của gia đình với đầy đủ cho mẹ, con cái. Chính trong giá trị truyền thống về sự toàn vẹn gia đình đã xuất hiện những quan niệm mang tính định kiến về các gia đình thuộc các loại hình khác như gia đình đơn thân, gia đình ly hôn, gia đình không con, gia đình đồng giới…Để tránh những định kiến này, nhiều người đã chui vào cái vỏ gia đình “khuôn mẫu”, cố gắng duy trì cái vỏ khuôn mẫu để đảm bảo một cuộc sống “bình thường” trong mắt xã hội, trong khi đó những giá trị cốt lõi như tình yêu thương và sự tôn trọng, sự quan tâm đúng mức còn rất ít hoặc thậm chí không còn tồn tại. Chính từ đây, những thách thức thực sự với gia đình Việt Nam đương đại xuất hiện.

Theo kết quả khảo sát do Viện nghiên cứu Xã hội, Kinh tế và Môi trường (iSEE) vừa công bố, kết quả khảo sát trên 1500 người trong vòng 2 tháng (5,6/2015) cho thấy, gia đình Việt Nam đang gặp rất nhiều vấn đề cả nội tại bên trong và hình thái bên ngoài. Số gia đình gặp một số vấn đề như xung đột, bất hòa giữa các thành viên trong gia đình (chiếm 27,5%), ngoại tình (chiếm 16%), nợ quá khả năng chi trả (9,9%) và các vấn đề khác.

Trong gia đình, nữ giới cảm nhận về tình trạng ngoại tình nghiêm trọng hơn nam (19,6% nữ so với 10,1% nam). Điều này lý giải vì sao đa phần ngoại tình là ở nam giới. Tỷ lệ nữ có cảm nhận “không bình yên”, “không thỏa mãn” với một số khía cạnh trong đời sống gia đình (chia sẻ tình cảm, quan tâm chăm sóc, sự chung thủy của bạn đời, sự phân công việc nhà) cao hơn nam đáng kể. Bạo lực gia đình cũng là một vấn đề đối với 6,2% nữ giới tham gia khảo sát.

Trong khi đó, khuôn mẫu giới mang tính truyền thống như “đàn ông là trụ cột gia đình” hay “Cha là nóc nhà” vẫn phổ biến. Điều này dẫn đến định kiến với các gia đình đơn thân (gia đình mẹ đơn thân – Single mom) đồng thời tạo ra những áp lực đối với nam giới (trách nhiệm tài chính, giáo dục nặng nề. Người đồng tính, song tính và chuyển giới cũng gặp áp lực cao trong các khía cạnh liên quan đến hôn nhân với người khác giới như kết hôn (27,5%), sinh con (25%) và kéo theo đó là những áp lực trong quan hệ với họ hàng. Sự kỳ thị với những gia đình “phi truyền thống” vẫn rất nặng nề trong tư duy người Việt. Điều này vô hình trung khiến những gia đình song tính, đồng tính, chuyển giới khó có cơ hội tìm kiếm hoặc thể hiện hạnh phúc của mình.

“Mặc dù diễn ngôn về gia đình thường nhắc đến các mục tiêu như “hạnh phúc”, “tiến bộ” và “thực sự là tổ ấm”, nhưng các mục tiêu này thực sự khá trừu tượng. Dường như chúng ta đang quan tâm đến hình thức theo khuôn mẫu của gia đình nhiều hơn là cốt lõi thực sự làm nên hạnh phúc gia đình”- TS Phương chia sẻ.

Theo ThS Phạm Thanh Trà (Viện nghiên cứu Kinh tế, Xã hội và Môi trường -iSEE) “Trong khi những quan điểm truyền thống về gia đình như gia đình phải có đủ bố mẹ và con vẫn chiếm ưu thế thì đã bắt đầu xuất hiện một số quan điểm mới hình thành một số giá trị mới của gia đình.

Kết quả khảo sát của Viện Nghiên cứu Kinh tế, Xã hội và Môi trường cho thấy, trong khi xã hội nói chung vẫn giữ tư duy về hình mẫu gia đình truyền thống thì trong mỗi gia đình, mỗi cá nhân lại có những thay đổi, những nhu cầu khác nhau về khái niệm hạnh phúc. Những thay đổi trong quan điểm về loại hình và giá trị gia đình thể hiện qua một tỷ lệ không nhỏ ủng hộ gia đình có vợ hoặc chồng là người nước ngoài (49%) và gia đình đồng tính (19%). Tỷ lệ khá cao những người được hỏi có quan điểm trung lập với loại hình gia đình đơn thân do ly hôn (35,3%) đơn thân không do kết hôn (33,7%), sống chung không kết hôn (26,4%) hoặc gia đình không có con (32,1%) cũng cho thấy độ cởi mở nhất định với những loại hình gia đình này. Xu hướng người dân thành thị ủng hộ các loại hình gia đình phi truyền thống cao hơn nông thôn.

Rõ ràng khi cuộc sống thay đổi, con người thay đổi khiến gia đình-tế bào của xã hội cũng tự biến chuyển. Có những giá trị gia đình truyền thống đã không còn phù hợp với xã hội hiện đại như gia đình đa thê, tứ đại đồng đường, xuất giá tòng phu, người đàn ông có toàn quyền quyết định, người phụ nữ không có tiếng nói trong nhà …Thậm chí ngay cả khái niệm về một gia đình khuôn mẫu theo đúng “chuẩn” cũng đang có nhiều quan điểm trái chiều. Có những gia đình theo mô hình đúng chuẩn nhưng cha mẹ không yêu thương nhau, bạo hành gia đình, ngoại tình, phó mặc giáo dục con cái cho nhà trường. Đã xuất hiện ngày càng nhiều gia đình bố, mẹ đơn thân, gia đình song tính, đồng tính…Nếu xét ở góc độ khuôn mẫu, đây là những gia đình bị coi là lệch chuẩn, không cân đối vì thiếu hẳn một vế cha hoặc mẹ. Tỷ lệ vô sinh ngày một cao, cùng với những thay đổi về quan niệm sống “hưởng thụ” đã khiến số lượng gia đình không có con ngày một nhiều. Trong quan niệm truyền thống, đây là những gia đình bất hạnh.

Song tất cả những điều đó, xét cho cùng vẫn chỉ là cái vỏ của một gia đình. Gia đình thực sự là nơi để chúng ta được yêu thương và chia sẻ. Cho dù có ở thời đại nào, dưới hình thái chế độ xã hội nào thì giá trị bất biến của gia đình vẫn là sự yêu thương. Ở đâu có yêu thương, ở đó có là gia đình. Không có gì ngạc nhiên vì với nhiều người trại trẻ mồ côi, lớp học nhà trường với họ mới thực sự là gia đình chứ không phải ngôi nhà có cha có mẹ nhưng thiếu đi tình cảm yêu thương, không khí đầm ấm.

Nói về xu hướng này, Phó Vụ trưởng Vụ gia đình (Bộ VHTTDL) Hoa Hữu Vân cho rằng “Trong xu hướng biển đối của gia đình nói chung và sự đa dạng của các loại hình gia đình nói riêng, giữa những tác động nhiều chiều của quá trình công nghiệp hóa và hội nhập quốc tế, chúng tôi cho rằng chức năng thỏa mãn tâm lý tình cảm sẽ trở thành chức năng khác như sinh đẻ, tái sản con người, kinh tế và giáo dục xã hội hóa con trẻ. Tình yêu thương và sự sẻ chia vẫn là những giá trị cốt lõi và bất biến của gia đình Việt Nam, không phân biệt loại hình gia đình nào”./.

Thảo Linh

Từ khóa:

Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

 Đổi mã
Gửi Nhập lại