Tri ân những người con của biển
Chủ Nhật, ngày 28/04/2013 - 19:26

(Toquoc)- Từ một nghi thức trong gia đình, dòng họ, Lễ khao lề thế lính Hoàng Sa đã trở thành một Di sản quốc gia với ý nghĩa nhân văn sâu sắc, thể hiện tấm lòng tri ân của người dân vùng đảo với những người con của biển đã hy sinh vì chủ quyền Tổ quốc.

Lời tri ân người xưa                                                                   

Lý Sơn- huyện đảo nằm phía Đông Bắc tỉnh Quảng Ngãi, cách đất liền 15 hải lý, là hòn đảo lưu giữ nhiều di sản quý giá. Trong đó, phải kể đến một nghi thức độc đáo: Lễ khao lề thế lính Hoàng Sa. Cứ mỗi dịp cuối tháng 2 đến giữa tháng 3 âm lịch hằng năm, các gia đình dòng tộc sống trên đảo Lý Sơn lại tổ chức nghi lễ cầu cúng linh hồn những người lính Hoàng Sa, Trường Sa đã hy sinh trên biển trong khi theo “lệnh vua” làm nhiệm vụ thiêng liêng của tổ quốc. Lề chính là biến âm của lệ (tục lệ), thế lính Hoàng Sa là dùng những hình nhân đã được “thổi linh hồn” thế chỗ cho những linh hồn của người lính còn bơ vơ trên biển. Trong nghi thức này, những hình nhân thế mạng được đặt trên thuyền được làm bằng bẹ chuối cùng các lễ vật tượng trưng cho lương thực và các vật dụng thiết thân của các thủy thủ rồi đem thả xuống biển.

Tri ân những người con của biển - ảnh 1

Hát bả trạo tại Lễ khao lề thế lính Hoàng Sa

“Hoàng Sa trời bể mênh mông/ Người đi thì có mà không thấy về/ Hoàng Sa mây nước bốn bề/ Tháng hai khao lề thế lính Hoàng Sa”…Ngày nay, người dân Lý Sơn vẫn còn truyền tụng những câu ca về sự gian khổ của người lính Hoàng Sa, Trường Sa khi lên đường làm nhiệm vụ. Từ đầu thế kỷ XVII các chúa Nguyễn đã ý thức đến việc xác lập chủ quyền lãnh thổ cũng như nguồn tài nguyên vô tận trên vùng Biển Đông của nước ta. Dân đinh ở phường An Vĩnh và An Hải trên đảo Lý Sơn được chọn để ra quần đảo Hoàng Sa, Trường Sa.

Tri ân những người con của biển - ảnh 2

Bộ trưởng Hoàng Tuấn Anh trao Bằng Di tích quốc gia Đình An Vĩnh và Bằng Di sản văn hóa quốc gia Lễ khao lề thế lính Hoàng Sa cho đại diện lãnh đạo và nhân dân huyện đảo Lý Sơn



Theo gia phả, các bản khế ước, các sổ đinh và các văn bản định suất thuế khóa bằng chữ Hán của các dòng họ trên đảo Lý Sơn còn lưu giữ thì các suất đinh đi Hoàng Sa và Trường Sa nhiều nhất là vẫn là người của làng An Vĩnh và An Hải trên đảo Lý Sơn. 70 định suất đó được phân đều cho các tộc họ, theo nguyên tắc luân phiên nhau…Đội Hoàng Sa được thành lập chính thức vào thời đầu dựng nước của chúa Nguyễn ở Đàng Trong và hoạt động liên tục suốt bốn thế kỷ. Trong thời gian ấy, hàng vạn người dân đất đảo phải vượt qua không biết bao nhiêu sóng gầm bão tố để đo đạc thủy trình, cắm cột mộc, dựng bia chủ quyền lãnh thổ và khai thác tài nguyên biển đảo theo lệnh của các chúa Nguyễn và Triều Nguyễn sau này. Trong hàng vạn người ra đi ấy, nhiều người không may mắn được trở về, hình ảnh những khu mộ chiêu hồn không người (mộ gió) của các tộc họ Võ Văn, Phạm Văn, Phạm Quang… trên đảo Lý Sơn là một minh chứng đầy bi hùng về chủ quyền lịch sử và quá trình khai thác Trường Sa, Hoàng Sa của người Việt trong quá khứ. Và Lễ khao lề thế lính Hoàng Sa hôm nay là một lễ thức tri ân những người lính Trường Sa, Hoàng Sa từ thủa xa xưa ấy.


Tri ân những người con của biển - ảnh 3

 

Nghi thức tế lễ khao lề thế lính Hoàng Sa

 

Lễ khao lề thế lính Hoàng Sa năm nay được tổ chức với quy mô lớn. Hàng ngàn du khách đã vượt biển đến đảo Lý Sơn để chiêm ngưỡng nghi thức độc đáo này. Cụ Trần Bảo- năm nay ngoài 80 tuổi- thành viên đội khánh tiết đình làng An Vĩnh (Lý Sơn) vui vẻ cho biết: “Lễ khao lề thế lính Hoàng Sa là nghi lễ lâu đời của mỗi dòng họ trên đảo Lý Sơn, từ khi tôi còn bé đến giờ hằng năm đều thấy các gia đình làm lễ. Gần chục năn nay, được Nhà nước quan tâm, lễ khao lề thế được tổ chức tại đình An Vĩnh, nhưng năm nay, lần đầu tiên thấy Lễ khao lề thế lính Hoàng Sa được tổ chức lớn như vậy, tôi vui lắm. Đây là nghi lễ cần được thực hiện để răn dạy con cháu về truyền thống lịch sử, về đạo lý, về giá trị nhân văn, về chủ quyền Tổ quốc”.

Tri ân những người con của biển - ảnh 4
 

Những hình nhân được thổi hồn để thế cho các vong hồn còn lang thang trên biển

 

Đúng một tháng trở về Lý Sơn sau khi tàu đánh cá của mình bị tàu Trung Quốc bắn cháy cách đây hơn một tháng, anh Bùi Văn Phải- chủ tàu cá QNg 96382 chia sẻ: “Bên cạnh sóng gió của thiên nhiên, giờ đây đi đánh cá, còn thêm một mối sợ là bị tàu Trung Quốc đuổi bắn. Nhưng không sợ, không vì thế mà không ra biển”. Ra biển từ năm 13 tuổi, đến nay,  anh Phải đã có 11 năm theo nghề biển. Anh và những ngư dân Lý Sơn sẽ còn tiếp tục bám biển để làm giàu cho quê hương.

Một nghi lễ sinh ra và tồn tại suốt 400 năm qua để tế sống những người con Lý Sơn trước hành trình ra Hoàng Sa, Trường Sa. Những gia phả, sắc phong, thẻ bài, các bản khế ước, các sổ đinh và các văn bản định suất thuế khóa bằng chữ Hán… còn được các dòng họ ở Lý Sơn lưu giữ. Đó là những bằng chứng thiêng liêng không thể chối bỏ về chủ quyền của Việt Nam với hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa./.

Sáng 28/4, tại huyện đảo Lý Sơn đã diễn ra Lễ khao lề thế lính Hoàng Sa và Lễ đón nhận Bằng di tích Quốc gia Đình làng An Vĩnh; Bằng di sản văn hóa phi vật thể Lễ khao lề thế lính Hoàng Sa.

Đình làng An Vĩnh được xây dựng vào thế kỷ XVIII- là một trong những ngôi đình được xây dựng sớm nhất tỉnh Quảng Ngãi, là di tích có giá trị lịch sử to lớn trong việc chứng minh chủ quyền của Việt Nam trên hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa. Nơi đây, trước khi đội Hoàng Sa làm lễ xuất binh đi Hoàng Sa, họ làm lễ báo với thần linh, với tổ tiên nhiệm vụ vâng lệnh triều đình ra khai thác sản vật và cắm mốc chủ quyền trên quần đảo Hoàng Sa, Trường Sa…Việc công nhận di tích Quốc gia Đình làng An Vĩnh và công nhận Lễ khao lề Thế lính Hoàng Sa là di sản văn hóa phi vật thể Quốc gia, trở thành niềm tự hào đối với người dân huyện đảo Lý Sơn và tỉnh Quảng Ngãi.

Buổi lễ diễn ra với những nghi thức truyền thống: Lễ rước bằng di tích Quốc gia đình làng An Vĩnh và bằng công nhận Lễ khao lề thế lính Hoàng Sa là di sản phi vật thể Quốc gia; Lễ Chánh tế khao lề thế lính Hoàng Sa với đầy đủ nghi thức như: hát bả trạo, cúng tế, đọc văn tế các hùng binh, thổi ốc u…; Lễ đua thuyền Tứ Linh, Lễ tạ… Buổi lễ đã thu hút gần 1.000 du khách từ đất liền ra đảo dự lễ và tham quan, trong đó, phần lớn là du khách đến từ các thành phố lớn như Đà Nẵng, Huế, TP. Hồ Chí  Minh, Hà Nội.

 

Vy Lan

 

 

 

Từ khóa:

Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

 Đổi mã
Gửi Nhập lại
PTI

Từ khóa tìm kiếm

Từ khóa tìm kiếm