Nhập siêu quí 1: lo hay không?
17-04-2015 05:08

Quí 1-2015, Việt Nam nhập siêu 1,8 tỉ đô la Mỹ. Có ý kiến trấn an: “Nhập siêu không đáng lo ngại”. Lo hay không đây?

Chuyện cán cân ngoại thương cả nước quí 1-2015 ngả sang nhập siêu 1,8 tỉ đô la Mỹ là điều báo trước, không có gì bất ngờ vì khối doanh nghiệp FDI vẫn xuất siêu như lệ thường nhưng không lớn nữa, chỉ 2 tỉ đô la Mỹ, chẳng bù đắp nổi nhập siêu của khối doanh nghiệp trong nước, tới 3,8 tỉ đô la Mỹ.

“Tội đồ” đầu tiên là tại khối FDI không thể tăng xuất khẩu với tốc độ cao. Các nhà máy lắp ráp họ đầu tư mấy năm gần đây nay đã ổn định, sản lượng đạt công suất thiết kế. Samsung mấy năm đầu xuất khẩu điện thoại tăng chóng mặt  với mức ba con số, đến quí 1-2015 chỉ tăng 22%.

“Tội đồ” thứ hai có tên là “xuất khẩu”. Trong khi mục tiêu năm nay phải tăng 10% thì quí 1- 2015 chỉ tăng 6,9%.

Trước hết phải kể đến nhóm hàng thế mạnh là nông, lâm, thủy sản. Quí 1 chỉ xuất khẩu được 550.000 tấn gạo, thấp nhất từ năm 2009 đến nay. Vào thời điểm này những năm trước, xuất khẩu gạo thường đạt từ 1,2-1,4 triệu tấn. Hợp đồng xuất khẩu gạo năm 2014 gối đầu sang quí này thấp. Hợp đồng mới ký không nhiều, ít hợp đồng lớn, lại phải cạnh tranh với Thái Lan, Ấn Độ, Pakistan, Myanmar... Với dự báo thị trường gạo thế giới năm 2015 diễn biến phức tạp, mà các vấn đề nội tình như thương hiệu, khách hàng bên ngoài, đầu mối kinh doanh bên trong... không có bước đột phá, thì không hẳn cứ sẵn gạo là đương nhiên sẽ thắng.  Nhưng cà phê mới đứng đầu tỷ lệ giảm (giảm 36,4%). Còn về thủy sản, so với quí đầu của năm năm (2011-2015), thì quí 1-2015 sụt giảm đáng kể, thấp hơn quí 1-2014 hơn 20%.

Góp thêm vào sự sa sút xuất khẩu là nhóm nhiên liệu và khoáng sản, có bốn mặt hàng thì ba thứ sa sút. Có sự sụt giảm ngoài tầm với là dầu thô. Còn than đá hụt có khi hay vì sẽ phải nhập lại tức thì.

Nhóm hàng công nghiệp chế biến không còn tăng hùng dũng như trước để gánh hụt hẫng của hai nhóm trên. Một số mặt hàng lõi chững lại. 9/45 mặt hàng trong nhóm sụt giảm.
Xuất khẩu của TPHCM trong quí 1-2015 đạt 6,24 tỉ đô la Mỹ, giảm 4% so với cùng kỳ năm 2014, nếu không tính dầu thô, thì kim ngạch là 5,25 tỉ đô la Mỹ, tăng 5,62% (cùng kỳ năm 2014 giảm 3,7%). Hy vọng, các quí tiếp theo mọi sự sẽ tốt lên để đầu tàu kinh tế cả nước kéo đoàn tàu cán đích.   

Biện minh rằng nhập siêu vừa qua là do nhập khẩu tăng thì không hẳn. Mấy năm gần đây nhập khẩu đều tăng ở mức hai con số mà cán cân thương mại vẫn “ngon”. Quí 1-2015 chỉ tăng nhập khẩu 7,4% mà đã nhập siêu.

Nhưng điều đáng lo chính là nhập khẩu tăng không theo... định hướng. Nhóm hàng cần nhập khẩu, vốn chiếm tỷ trọng áp đảo trong nhập khẩu, trong quí 1 chỉ tăng 6,7% - thấp hơn mức tăng chung của nhập khẩu và có tới 25/43 mặt hàng trong nhóm này giảm so với quí 1-2014. Nhóm hàng nhập khẩu cần phải kiểm soát tăng tới 14,8% và nhóm hàng khác (gộp các mặt hàng nhỏ không rõ danh tính) tăng tới 27,9% - đều cao hơn mức tăng chung của nhập khẩu. Từ dấu hiệu này có thể suy đoán, nhập khẩu chưa đủ “đô” cho sản xuất hoặc cơ thể sản xuất không hấp thụ nổi đành phanh hãm đầu vào.

Nhập khẩu từ Trung Quốc, Hàn Quốc, Singapore, Thái Lan đã chiếm một nửa tổng kim ngạch nhập khẩu của nước ta, đấy là chưa kể phần thẩm lậu, thường độc hại, chủ yếu từ Trung Quốc, cũng rất lớn. Thời hạn mở cửa theo các FTA đang tới gần. Nhập siêu từ bốn nền kinh tế nói trên khó giảm, thậm chí sẽ ngày càng trầm kha.

Nguyễn Duy Nghĩa
Nguồn: Thời báo Kinh tế Sài gòn

Từ khóa:

Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

 Đổi mã
Gửi Nhập lại