Vấn đề hàng hóa sẽ là yếu tố quyết định

Tại phiên họp toàn thể chiều 7.12, các bộ trưởng của Singapore, Canada và New Zealand cùng các trưởng đoàn đàm phán TPP của Chile, Nhật Bản, Australia, Brunei, Malaysia, Mexico, Peru, Việt Nam và Mỹ đã thảo luận về tự do hóa thương mại về hàng hóa và thương mại điện tử. Đoàn Việt Nam do Bộ trưởng Bộ Công thương Vũ Huy Hoàng dẫn đầu, Thứ trưởng Trần Quốc Khánh là Trưởng nhóm đàm phán TPP.

Theo kế hoạch, trong các phiên họp toàn thể tiếp theo, đại diện các nước sẽ thảo luận những lĩnh vực chưa đạt được đồng thuận. Nhiều chuyên gia nhận định, vấn đề quan trọng nhất cần được quyết định tại vòng đàm phán ở Singapore là hàng hóa, vì đó là lợi ích có thể nhìn thấy và tất cả các nước đều rất quan tâm. Đàm phán vấn đề hàng hóa đạt tiến bộ sẽ tạo đà để các nước đưa ra quyết định trong các lĩnh vực đàm phán còn lại.

Còn nhiều bất đồng

Theo kế hoạch, đàm phán TPP lẽ ra đã phải kết thúc sau vòng 19 tại Brunei vào tháng 8 vừa qua, tuy nhiên việc vẫn còn nhiều bất đồng khiến các bên phải quyết định mở một phiên đàm phán bổ sung tại Utah (Mỹ) tháng 11.2013, với quyết tâm có thể hoàn tất đàm phán tại Singapore. Nếu được thành lập, TPP sẽ trở thành một trong những khu vực thương mại lớn nhất thế giới với hơn 792 triệu người, đóng góp gần 40% tổng sản phẩm quốc nội (GDP) của thế giới và khoảng 1/3 kim ngạch thương mại toàn cầu.

Hiện những vấn đề gai góc nhất đang nằm trong các lĩnh vực sở hữu trí tuệ, môi trường, doanh nghiệp nhà nước. Cho tới nay, chưa ai có thể khẳng định được về triển vọng đàm phán TPP sẽ có thể hoàn tất trong năm 2013. Đánh giá về điều này, Phó Thủ tướng Phạm Bình Minh nhận định: “Đến nay có thể nói khả năng đó là khó”. Ông cho rằng mỗi nước tham gia TPP đều có những vấn đề riêng. “Đơn cử như Mỹ, dù Tổng thống Obama muốn phải hoàn tất TPP vào cuối 2013 nhưng đến nay các nghị sĩ Mỹ chưa thống nhất” - Phó Thủ tướng lý giải. Phó Thủ tướng cho biết Việt Nam đang theo đuổi đường lối hội nhập quốc tế toàn diện, và hiện đang tham gia đàm phán cùng một lúc 6 hiệp định thương mại tự do. “Điều này thể hiện cam kết chính trị của Việt Nam rất lớn. Có nhiều mức độ khác nhau trong từng bàn đàm phán, trong khuôn khổ thỏa thuận về thương mại tự do, song đàm phán TPP có mức độ cao nhất, toàn diện nhất và cũng là khó khăn nhất” - Phó Thủ tướng nhận định .

Đồng ý kiến này, một chuyên gia về TPP tại Singapore - ông Deborah K. Elms - cũng nhận định hiệp định có thể sẽ phải chờ đến khoảng tháng 3.2014 mới có thể được ký kết. Phó Tổng thống Mỹ Joe Biden trong chuyến công du Hàn Quốc cũng thừa nhận còn rất nhiều công việc cần phải làm để có thể đạt được một thỏa thuận TPP vào cuối năm.

“Có đi, có lại”

Phó Thủ tướng Phạm Bình Minh khẳng định về nguyên tắc một văn kiện đa phương hay một thỏa thuận đa phương luôn phải đáp ứng được lợi ích các bên. “Các nước thành viên chỉ tham gia khi thấy rõ lợi ích của mình trong thỏa thuận, còn nếu không, dù có ép họ cũng sẽ không tham gia” - ông nói. Phó Thủ tướng đánh giá: VN tham gia TPP vì đây là sân chơi mang lại nhiều lợi ích. Đơn cử như VN là nước xuất khẩu hàng nông sản, thủy sản và trong TPP có điều khoản để mở ra các thị trường lớn hơn cho hàng VN.

Theo Thứ trưởng Bộ Công Thương Trần Quốc Khánh, đàm phán Hiệp định TPP có phạm vi rất rộng. Nếu như vòng đàm phán gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) chỉ đàm phán về thị trường hàng hóa, dịch vụ, một số vấn đề liên quan đến quyền sở hữu trí tuệ, thì trong đàm phán TPP còn đề cập cả vấn đề mua sắm của chính phủ, vấn đề lao động, môi trường, vấn đề doanh nghiệp nhà nước... Nếu WTO mang tính đàm phán một chiều khi Việt Nam phải mở cửa thị trường cho các nước thành viên WTO và không có quyền đòi hỏi họ mở cửa cho mình, thì Hiệp định TPP là một hiệp định “có đi có lại” khi các nước muốn Việt Nam mở thị trường cho họ và họ cũng mở thị trường cho Việt Nam.

Thứ trưởng Trần Quốc Khánh cho rằng, cơ hội rõ ràng nhất là việc tiếp cận thị trường tiêu thụ hàng hóa lớn nhất thế giới là Mỹ, ở mức thuế bằng 0%. Đây sẽ là cú hích mạnh cho hàng xuất khẩu của Việt Nam. Ngoài lợi ích về xuất khẩu, các DN Việt Nam, bao gồm cả các dịch vụ có vốn đầu tư nước ngoài sẽ được hưởng lợi từ một môi trường kinh doanh thông thoáng, minh bạch và dễ dự đoán hơn do Việt Nam thực thi các cam kết mới theo Hiệp định TPP.

 Theo LĐ