“Thượng phương bảo kiếm” của Bộ trưởng Tài chính
15-05-2015 02:49

Bộ trưởng Tài chính Đinh Tiến Dũng có hai con át chủ bài khi ra giải trình với Ủy ban Thường vụ của Quốc hội đầu tuần này về vấn đề ngân sách và nợ công. Đó là dự thảo Luật Ngân sách sửa đổi, và Chỉ thị 02 của Chính phủ ban hành hồi tháng 2 vừa rồi.

Hai văn bản này được xem là những lá bài giúp Bộ trưởng điều trần về tình hình tài chính quốc gia đang lâm vào cảnh khó khăn chồng chất. “Chỉ thị 02 về nợ công cũng giống như Chỉ thị 1792 về đầu tư công. Chúng tôi rất quyết liệt”, ông nói với nỗ lực thuyết phục các đại biểu.
Song, có lẽ hiệu quả của chúng phải là thì tương lai. Những con số được công bố tại phiên họp của Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho thấy ngân sách nhà nước luôn trong tình trạng bóc ngắn cắn dài, mà kỷ luật lại rất lỏng lẻo.

Chẳng hạn, trong năm 2013, bội chi ngân sách lên tới 236.000 tỉ đồng, tương ứng với 6,6% GDP, cao hơn nhiều so với  mức 5,3% GDP đã được Quốc hội cho phép. Trong năm 2014, thu ngân sách nhà nước vượt tới hơn 80.000 tỉ đồng và tất cả số tiền này cũng đã chi tiêu hết. Chi tiêu ngân sách trong quá khứ gần, như Bộ trưởng báo cáo, cho thấy kỷ luật ngân sách “chưa nghiêm” như thế nào - theo nhận xét nhẹ nhàng của Chủ nhiệm Ủy ban Tài chính Ngân sách Phùng Quốc Hiển.

Những con số được công bố tại phiên họp của Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho thấy ngân sách nhà nước luôn trong tình trạng bóc ngắn cắn dài, mà kỷ luật lại rất lỏng lẻo.

Chi tiêu trong năm 2015 cho thấy tình hình còn nghiêm trọng hơn: nghĩa vụ trả nợ so với tổng thu ngân sách nhà nước năm 2015 dự kiến lên tới 31%, cao hơn nhiều so với tỷ lệ “không quá 25%” là hạn mức mà Chính phủ được phép trong Chiến lược nợ công và nợ nước ngoài của quốc gia giai đoạn 2011-2020 và tầm nhìn đến năm 2030. Trong bối cảnh mà chi thường xuyên đã lên tới khoảng 70% chi ngân sách, chi trả nợ ngày càng tăng, thì chi đầu tư phát triển “chẳng còn xu nào” như Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Sinh Hùng từng phải thốt lên.

Ông Dũng thừa nhận, “chi trả nợ cao là để đảo nợ” do lượng phát hành trái phiếu chính phủ ngắn hạn từ 1-3 năm thời gian qua là “quá lớn”. Số nợ phải đảo năm nay lên đến 135.000 tỉ đồng, ông nói, và thừa nhận: “Chúng tôi đang rất khó khăn về huy động vốn”.

Chủ tịch Nguyễn Sinh Hùng, người nguyên là Bộ trưởng Tài chính và chẳng lạ gì những rủi ro của tình trạng này, nói: “Đảo nợ hàng năm thì chỉ trả lãi đã mệt. Đảo nợ liên tục thì chỉ vay và vay, còn làm ăn được gì. Tôi rất lưu ý”. Lo lắng về tình trạng ngân sách thâm hụt triền miên, ông Hùng thúc giục: “Anh Dũng (Bộ trưởng Tài chính), anh Hiển (Chủ nhiệm Ủy ban Tài chính Ngân sách) phải ngồi cùng nhau tính lại để cho minh bạch”.

Kể từ khi lên nhận vị trí giữa nhiệm kỳ, ông Dũng đã có những nỗ lực không thể phủ nhận. Bên cạnh cải cách thể chế trong ngành thuế và hải quan một cách nổi bật, thu ngân sách luôn tăng cao so dự toán, và trái phiếu chính phủ đã được phát hành với thời hạn dài hơi hơn, từ 5-10 năm, thay vì 1-3 năm giai đoạn trước.

Những nỗ lực này được Phó chủ tịch Nguyễn Thị Kim Ngân khen: “Bộ trưởng tài chính rất nghiêm túc thực hiện nghị quyết của Quốc hội không phát hành trái phiếu ngắn hạn”(!). Phó chủ tịch Tòng Thị Phóng bổ sung: “Bộ trưởng Tài chính đã thể hiện quyết tâm cao là kiên quyết lập lại trật tự, quản lý ngân sách nhà nước tiến bộ hơn. Ví dụ ứng nợ là không còn, có bao nhiêu là dành trả nợ...”. Tuy nhiên, những nỗ lực đó là chưa đủ để lập lại kỷ cương ngân sách hiện nay.

Cũng khó trách Bộ trưởng Tài chính vì việc phân cấp ngân sách đã được tiến hành triệt để. Lãnh đạo các bộ, ngành và địa phương phải gánh một phần trách nhiệm. Kỷ luật ngân sách vô cùng lỏng lẻo cũng dễ dàng được thấy trong bất kỳ một báo cáo nào của Kiểm toán Nhà nước. Chẳng hạn, báo cáo kiểm toán năm 2013 chỉ với một nội dung chi sai nguồn kinh phí cho thấy sự lỏng lẻo ghê gớm ở cấp địa phương.

Thành phố Đà Nẵng dùng nguồn cải cách tiền lương 400 tỉ đồng để bố trí vốn cho chín dự án, bố trí vốn ngân sách nhà nước cho bốn dự án của các doanh nghiệp không thuộc nhiệm vụ chi của ngân sách thành phố 13,546 tỉ đồng, bố trí vốn từ nguồn thu xổ số kiến thiết cho Bệnh viện Ung thư Đà Nẵng gần 1.048 tỉ đồng (công trình do Hội Bảo trợ phụ nữ và trẻ em nghèo bất hạnh thành phố Đà Nẵng làm chủ đầu tư, đây là một tổ chức tự nguyện hoạt động theo nguyên tắc tự đảm bảo kinh phí, không phải tổ chức thuộc nhà nước).

Thành phố Hà Nội chi thực hiện hạ ngầm cáp điện các tuyến phố hơn 425 tỉ đồng (ngân sách thành phố gần 263 tỉ đồng, ngân sách quận Hoàn Kiếm hơn 162 tỉ đồng) trong khi nhiệm vụ này thuộc các doanh nghiệp.

Thành phố Cần Thơ sử dụng hơn 72 tỉ đồng nguồn thu tiền sử dụng đất để đầu tư xây dựng các công trình thuộc lĩnh vực an ninh quốc phòng, phát thanh truyền hình, nhà khách Thành ủy Cần Thơ...

Kỷ luật ngân sách lỏng lẻo chỉ có thể được thiết lập lại khi quy được trách nhiệm cá nhân. Không thể kéo dài mãi tình trạng “chiếc bánh” ngân sách bị mặc nhiên “xà xẻo”. Góp ý vào dự luật Ngân sách Nhà nước sửa đổi của Ủy ban Thường vụ hồi tháng 4 vừa rồi, Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Sinh Hùng nói: “Ông nào quyết (chi) sai thì thế nào? Lãng phí, tham nũng, tiêu cực trong quản lý ngân sách là chưa quy được trách nhiệm. Cần làm rõ quyền hạn, trách nhiệm của những người có quyền hạn (chi) ngân sách”. Đáng tiếc là chẳng mấy trường hợp bị buộc thôi việc, thậm chí đi tù như ở nước ngoài, cho đến nay.

Cách tiếp cận này mới chính là “thượng phương bảo kiếm” cho Bộ trưởng Tài chính. Tinh thần này phải được thể hiện rõ trong các dự luật Ngân sách Nhà nước, Luật Tổ chức chính phủ, và Luật chính quyền địa phương. Còn không, thì khó mà biện minh./.
Tư Giang
Nguồn: Thời báo Kinh tế Sài gòn

Từ khóa:

Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

 Đổi mã
Gửi Nhập lại