Thân phận người phụ nữ trong truyện ngắn của Hanna Samson
02-11-2015 10:01

Vợ chưa cưới chủ nhật (*) là tập truyện ngắn của nữ nhà văn Ba Lan Hanna Samson, do dịch giả, nhà văn Lê Bá Thự chuyển ngữ sang tiếng Viêt. Bà vừa là nhà văn, nhà tâm lý học và vừa là một nhà hoạt động nữ quyền nổi tiếng của Ba Lan. Các tác phẩm của bà thường viết về những người phụ nữ đi tìm cái tôi của mình, qua đề tài tình yêu và tình dục, về cuộc sống vợ chồng, về gia đình và về số phận lắm khi trớ trêu của người phụ nữ. Những người phụ nữ trong tập truyện này không bằng cách này thì cách khác đều đòi quyền được sống thật với cái tôi của chính mình.

Thân phận người phụ nữ trong truyện ngắn của Hanna Samson  - ảnh 1

Từ Đẹp đôi vợ chồng...

Người phụ nữ, nhân vật chính trong truyện Đẹp đôi vợ chồng những tưởng đã quá viên mãn khi được đức ông chồng chăm sóc, yêu chiều như một mệnh phụ phu nhân, nên lúc nào cũng cảm thấy hãnh diện đem khoe cuộc sống gia đình hạnh phúc với những người xung quanh. Điều ấy không lấy gì làm khó hiểu. Bởi lẽ đối với phụ nữ được như vậy là tột cùng của hạnh phúc cá nhân và gia đình. Thế nhưng, ở chỗ sâu thẳm, như một sức mạnh vô hình, lưỡi dao thời gian ngấm ngầm gọt rũa nhan sắc của nàng, mà dù có cố gắng đến mấy thì nàng cũng không thể xóa hết được những nếp nhăn trên khuôn mặt, cũng như sự xồ xề của cơ thể sau sinh nở và quá trình lão hóa, mặc dù hàng ngày chồng nàng vẫn không ngớt lời khen vợ mình đẹp.

Tuy nhiên nàng cũng chẳng khác là bao số phận cô bạn gái độc thân, Barbara, từng bị chồng bỏ, ở vậy nuôi con, cũng chỉ vì quá đát, nhưng vẫn không quên chăm sóc sắc đẹp những mong nâng đời mình lên trong mắt thiên hạ. Hình như đấy là một bản năng tự nhiên của người phụ trên thế gian này. Thế là nhân vật nữ chính xưng tôi trong câu chuyện đã “gọi điện cho Barbara và hỏi, liệu hai mẹ con, tôi và Anielka, chúng tôi có thể tới đó ngủ nhờ được không. Tôi để lại mảnh giấy cho chồng, để anh khỏi tìm. Có lẽ anh đã không đi tìm, đường nào thì cũng không tìm thấy...”.

Và cái kết của câu chuyện có vẻ như không hợp với lẽ phải thông thường, nhưng lại rất nhân văn, thể hiện rõ nét nhất sự vị tha của người phụ nữ một cách hết sức kín đáo: “Sau vài hôm anh đã lấy lại thăng bằng. Hình như cô con gái của bạn chúng tôi, con bé mà cả hai chúng tôi biết từ khi nó mới ra chào đời, đã giúp anh trong chuyện này. Có lần, tại nhà hát, trong giờ giải lao, tôi đã nhìn thấy họ. Hai người ôm nhau đứng trước gương, khá bận bịu tình tứ với nhau, nên họ không nhìn thấy tôi. Tôi dám chắc, bất chấp tiếng ồn, lời thì thầm của anh đã bay tới tai tôi: đẹp đôi vợ chồng...”.   

Người phụ nữ trong truyện này dường như đã quên mất điều quan trọng nhất: tình yêu thực sự phải được xuất phát từ tâm hồn. Trong mắt những đức ông chồng, dù người phụ nữ có thể không còn giữ được vóc dáng xinh đẹp như lúc còn son trẻ,

nhất là sau khi sinh nở thân hình trở nên khác xa với chuẩn người mẫu hiện đại, cộng thêm vào đấy là dung nhan ngày càng bị phôi pha theo năm tháng, khi những vết rạn chân chim hiện lên trên khuôn mặt, nhưng nếu có một tình yêu đích thực, thì điều ấy đều trở nên vô nghĩa. Nhưng người phụ nữ trong truyện này đã nghĩ và làm hoàn toàn ngược lại, nên cuối cùng nàng đành phải chấp nhận một kết cục cũng hoàn toàn ngược lại theo logic thông thường của tình yêu là nếu có mà không biết cách giữ gìn thì sớm muộn nó cũng sẽ tuột khỏi tay mình và rơi vào tay người khác.

Đến Vợ chưa cưới chủ nhật

Kasia là một cô gái trẻ, làm việc ở một công ty môi giới nhà đất trót đem lòng yêu một anh chàng điển trai người Thụy Điển có học vị hẳn hoi, tiến sĩ xã hội học Marek Koronacki, mà dưới con mắt của nàng thì anh ta là kết tinh của chân tình, tin cậy, thực tế và quy củ. Vì thế mà anh ta đã làm cho cô nàng chết mê chết mệt, đến mức không ăn, bỏ việc, cô nàng không thể nghĩ gì khác ngoài tiến sĩ Koronacki  Trong khi ấy, những bạn trai người Ba Lan của Kasia thì mặc quần jean, áo len thụng, sặc mùi mồ hôi và thuốc lá. Còn Marek, chưa vợ, không hút thuốc. Vậy là đang ở tuổi xuân thì, Kasia cũng khao khát tình yêu như bao người con gái khác, nên quyết định mở đợt tấn công cho bằng được, bắt đối phương phải quy phục mình. Càng ngày cô ta càng đinh ninh, anh chàng này chính là người mà cô nàng đã chờ đợi, là một nửa của quả cam. Nhưng Kasia vẫn băn khoăn tự hỏi không biết, liệu anh ta sẽ có nhận ra nửa thứ hai ở trong cô hay không và cô không biết làm thế nào để chiếm được trái tim của chàng trí thức trẻ điển trai này. Chuyện nhỏ như con thỏ trong bụi cỏ. Một ai đó đã từng nói: Đàn ông lúc nào cũng muốn, nhưng không phải bao giờ cũng được; còn đàn bà không phải lúc nào cũng muốn, nhưng đã muốn là được, quả chẳng có sai với trường hợp cô nàng trong câu chuyện này.

Kasia quyết định tấn công trước và quả nhiên sớm muộn gì, sau vài trục trặc nho nhỏ thì chàng tiến sĩ xã hội học cũng buộc phải chiều theo nguyện vọng của nàng. Nhưng, Kasia nào đâu có biết được chuyện gì sẽ xảy ra. Cái gì đến ắt đến, cuối cùng anh ta đã quyết định xếp Kasia vào chương trình sinh hoạt vào tối chủ nhật hàng tuần vốn rất bận rộn của mình. Chàng tiến sĩ xã hội học này là người có đầu óc tổ chức rất khoa học, dự tính mỗi ngày làm một công việc khác nhau và không bao giờ bỏ lỡ kế hoạch. Anh ta chỉ còn những buổi tối chủ nhật là rãnh rỗi, nên quyết định dành chúng cho Kasia, người đương nhiên chưa hề biết về Mariola, Beata và Nela. Kasia chỉ nghĩ đơn giản là vào các ngày khác Marek bận công việc chuyên môn, duy chỉ có tối chủ nhật mới được rảnh rỗi mà thôi. Lịch trong tuần của Marek kín đặc: các ngày thứ hai-  trung tâm thể dục thể hình; các ngày thứ ba- Mariola; các ngày thứ tư- bóng quần; các ngày thứ năm- Nela, các ngày thứ sáu- trung tâm thể dục thể hình; các ngày thứ bẩy - Beata.

Chỉ đến khi chính Kasia bắt gặp Marek đi với những cô gái kia thì cô nàng mới ngớ người ra rằng anh chàng đâu chỉ quan tâm đến một mình cô, mà ngoài nàng ra anh ta còn có không ít hơn ba cô gái khác cùng chung số phận như Kasia. Sau một vài lần thỏa thuận đổi lịch gặp nhưng Kasia vẫn không chịu, vì muốn chiếm hữu Marek cho riêng mình, cuối cùng anh chàng đã từ chối tất cả yêu cầu của Kasia, để lại cô nàng cùng trái tim nát tan. May thay, anh chàng nọ, người thường mặc chiếc áo len rộng thùng thình đã hàn gắn lại được trái tim này. Thỉnh thoảng Kasia giặt chiếc áo len của anh ta. Trước khi nhúng vào nước, cô nàng áp chiếc áo vào mặt mình, xúc động hít lấy hít để mùi mồ hôi và mùi thuốc lá. Đúng là nói như nhà văn Nam Cao, hạnh phúc là một cái chăn quá hẹp, kéo lên đầu thì hở chân. Chỉ vậy thôi mà dường như tất cả những người phụ nữ trên thế gian này chẳng bao giờ chịu hiểu cho.

Hầu hết nhân vật nữ trong các truyện ngắn Đẹp đôi vợ chồng, Dấu ấn nơi tâm hồn, Vài hôm làm nội trợ, Chị B. bị tai nạn, Ước mơ nguy hiểm, Con mắt thư kí phiên toà, Kết thúc mối tình khôn tả... của Hanna Samson mỗi người một cách nhưng đều loay hoay đi tìm một nửa quả cam cho riêng mình và cũng là đi tìm cái tôi bản thể nữ, tưởng chừng có lúc nằm trong tầm tay của mình, nhưng hóa ra cuộc đời này lại không phải thế và cuối cùng dường như tất cả đều thất bại. Thành công đáng ghi nhận nhất của nữ nhà văn này là ở chỗ bà không chỉ dừng lại ở việc mô tả những hành động bên ngoài mà đi sâu vào phân tích những diễn biến tâm lý hết sức phức tạp và thầm kín bên trong của người phụ nữ hiện đại như là động lực chính yếu và mạnh mẽ nhất tạo nên những cuộc rượt đuổi hạnh phúc ngoạn mục khiến những câu chuyện mà bà kể ra trong tập sách này trở nên hấp dẫn và thú vị./.

Đỗ Ngọc Yên

----------------

(*) Vợ chưa cưới chủ nhật. Tập truyện ngắn của nữ nhà văn Ba Lan Hanna Samson, do nhà văn Lê Bá Thự dịch. Nxb Phụ nữ, 2015

 

Từ khóa:

Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

 Đổi mã
Gửi Nhập lại