Ba nan đề cải cách Trung Quốc
01-02-2016 06:00

(Toquoc)-Tình hình Trung Quốc có nhiều diễn biến quan trọng trên ba lĩnh vực chính trị, kinh tế và quân đội.

Vchính trị, nổi bật nhất là chiến dịch diệt trừ tham nhũng. Đây thực chất là một đấu tranh quyền lực trong nội bộ Trung Quốc ở cấp thượng tầng chính trị, kinh tế và quân đội. Hai mục tiêu chủ yếu của chiến dịch này: Một là thống nhất quyền lực trong Đảng dưới sự lãnh đạo của Chủ tịch Tập Cận Bình; hai là làm trong sạch bộ máy lãnh đạo của Đảng Cộng sản, nhằm xoa dịu các mâu thuẫn xã hội và tranh thủ sự ủng hộ của quần chúng nhân dân.

Từ tháng 12/2012 đến nay, Trung Quốc đã có những vụ thanh lọc mở rộng kéo dài dữ dội chưa từng có kể từ 10 năm Cách mạng Văn hóa 1967 - 1976. Nhiều đảng viên cấp cao rơi vào chiến dịch “đả hổ diệt ruồi”. Trong đó, bao gồm các lãnh đạo nhiều tập đoàn kinh tế nhà nước như Dầu khí quốc gia (CNPC), Dầu khí và hóa chất (Sinopec), Khai thác mỏ (Chinalco), Ô tô Đông Phương (Dongfeng Motors)… đều bị tống giam trong tiến trình điều tra của Ủy ban kiểm tra kỷ luật trung ương - một cơ quan có quyền lực rất mạnh trong Đảng.

Các nhân vật đã nghỉ hưu như Chu Vĩnh Khang, Bạc Hy Lai, Từ Tài Hậu, Quách Bá Hùng, Lệnh Kế Hoạch lần lượt bị thanh trừng khỏi Đảng. Truyền thông Hong Kong đưa tin, tại buổi họp chuyên đề “Đời sống dân chủ” của Bộ Chính trị tháng 1 vừa rồi, các nhân vật thuộc phái Giang Trạch Dân là Lưu Vân Sơn, Dương Lương Đống, Lý Đông Sinh, Chu Bản Thuận, Phan Dật Dương, Cốc Tuấn Sơn, Dương Vệ Trạch, Lưu Chí Quân, Mạnh Kiến Trụ đã bị phê phán mạnh mẽ.

Hội nghị Trung ương 5 vừa qua làm người ta hy vọng rằng chiến dịch chống tham nhũng sẽ đi vào hồi kết thì thực tế cho thấy nó vẫn kéo dài và biến chất thành một vụ thanh trừng chính trị trên thượng tầng của Đảng, với ảnh hưởng lan rộng ăn sâu xuống dưới. Mọi phe phái trong cuộc, từ trung ương đến các địa phương, đều không thụ động ngồi chờ mà đang tìm cách tự vệ hoặc bảo vệ nhau. Họ có thể chủ động liên kết với nhau để trì hoãn hoặc cản trở chiều hướng cải cách do Tập Cận Bình đề ra.

Ba nan đề cải cách Trung Quốc - ảnh 1

Về kinh tế, vấn đề quan trọng nhất vẫn là làm sao đạt mức tăng trưởng cao để tránh nạn thất nghiệp. Một mâu thuẫn giữa thực tế và ý chí cải cách đã bộ lộ rõ. Trung Quốc đang đứng trước bài toán lưỡng nan: cần tiếp tục đầu tư để duy trì tăng trưởng cao, tránh thất nghiệp, nhưng lại tạo ra bong bóng nợ nần.

Lãnh đạo Bắc Kinh đã thấy nhiều nhược điểm trong cơ cấu kinh tế và muốn cải cách để lấy tiêu thụ nội địa làm lực đẩy cho tăng trưởng, hơn là đầu tư và xuất khẩu. Nhưng muốn nâng mức tiêu thụ thì phải có lợi tức. Nhưng số tiền có thể tiêu thụ của các hộ gia đình Trung Quốc vẫn còn quá thấp so với GDP. Vì vậy, sức tiêu thụ nội địa chưa thể là lực đẩy cho đà tăng trưởng, mặc dù các con số chính thức có thể tăng lên.

Về đòn bẩy xuất khẩu, trong hoàn cảnh chưa khả quan của kinh tế thế giới, xuất khẩu của Trung Quốc vẫn chưa tăng đến mức cần thiết, nên Bắc Kinh vẫn phải sử dụng đòn bẩy cố hữu là đầu tư. Nhưng, theo đánh giá của một chuyên gia Mỹ, khi sử dụng đòn bẩy này, Trung Quốc phải tiếp tục mở “van” tín dụng và điều này khiến cho doanh nghiệp càng thêm mắc nợ. Muốn tránh khủng hoảng tài chính vì hiện tượng vỡ nợ dây chuyền đang manh nha, Bắc Kinh phải chấp nhận một đà tăng trưởng thực tế hơn, khoảng 4% một năm, khi ấy lại gặp phải nạn thất nghiệp và bất an xã hội.

Về quân đội, các báo Hong Kong nhận định rằng, sau khi đã có được nền tảng quyền lực cơ bản trong Đảng, cải cách quân đội vừa rồi là bước đi quyết định của Tập Cận Bình nhằm củng có quyền lực và uy thế của mình trong quân đội. Tờ Bình quả (HK) cũng khẳng định cải cách quân đội lần này đồng nghĩa với Tập Cận Bình “nắm quyền toàn tập”.

Tờ Đông phương (HK) cho rằng có những khó khăn lớn trong việc triển khai phương án cải cách quân đội đợt này. Ví dụ mục tiêu cắt giảm 300.000 quân đã được đề ra từ lâu, nhưng trên thực tế vẫn chưa có biện pháp triển khai cụ thể.

Trong hệ thống của quân đội Trung Quốc (PLA) hiện nay, đặc biệt là tại 7 đại quân khu, đều có hiện tượng sỹ quan binh lính gần nhà, đồng hương tập trung ở cùng một đơn vị, bổ nhiệm lãnh đạo nhằm vào người thân… Từ đó, hiện tượng chống đối tập thể rất dễ xuất hiện và đây sẽ là khó khăn rất lớn cho ông Tập Cận Bình.

Theo phương án ban đầu là giải tán 7 đại quân khu, thành lập 4 đại chiến khu theo các hướng Đông, Nam, Tây, Bắc, nhưng hiện đã tăng thêm một Đại chiến khu Trung ương (đặt tại Bắc Kinh). Thực tế đây là bước nhượng bộ của Tập Cận Bình, cũng cho thấy cải cách quân đội gặp rất nhiều cản trở. Tờ Minh báo dẫn lời các chuyên gia phân tích chính trị Trung Quốc nêu rõ đây chính là “trò quậy phá” của các tướng lĩnh thuộc Đại Quân khu Bắc Kinh.

4 tổng cục của PLA là những pháo đài quá mạnh, vì vậy, buộc phải giải thể và tập trung vào các cơ quan thuộc Quân ủy Trung ương. Đó là một giải pháp tình thế.

Những động thái vừa qua cho thấy, Chủ tịch Tập Cận Bình phải có hành động mạnh tay khi còn không đầy 2 năm nữa sẽ đến Đại hội ĐCS/TQ lần thứ 19. Dường như chạy đua với thời gian, trong một tuyên bố ngày 30/1, nhà lãnh đạo Trung Quốc yêu cầu có những hành động cụ thể để triển khai lộ trình phát triển Quy hoạch 5 năm lần thứ 13 trong thực tiễn và hoàn thành mục tiêu xây dựng một xã hội khá giả toàn diện./.

Hoài Nam


Từ khóa:

Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

 Đổi mã
Gửi Nhập lại