Cuộc chiến bất phân thắng bại chống IS
18-06-2015 06:21

(Toquoc)-Cuộc chiến chống IS chưa thấy hồi kết; sự rối loạn mà IS mang lại nằm trong nước cờ của các nước phương Tây.

Một năm sau  ngày lực lượng phiến quân của Nhà nước Hồi giáo (IS) chiếm Mosul (Iraq) và 10 tháng sau khi Mỹ và các nước đồng minh bắt đầu chiến dịch không kích chống lại phiến quân, các nhóm thánh chiến tiếp tục bám rễ vào các cộng đồng dân cư tại Iraq và Syria nằm trong sự kiểm soát của IS. Theo thống kê chưa đầy đủ, từ tháng 8/2014 đến nay, liên minh do Mỹ lãnh đạo đã tiến hành hơn 3.000 trận không kích ở Iraq và Syria, song vẫn không ngăn chặn được bước tiến của IS.

Tại những vùng rộng lớn của Syria và Iraq mà các chính phủ trung ương không thể kiểm soát, các chiến binh Hồi giáo cực đoan đã lấp vào các khoảng trống quyền lực do bế tắc giải pháp chính trị. IS đã thiết lập một sự kiểm soát khắc nghiệt thời chiến đối với các mặt an ninh và đời sống trong vùng kiểm soát.

Tại Iraq, chính quyền do người Shiite đa số kiểm soát đã không thể điều hành hiệu quả các vùng do người Sunni thiểu số sinh sống. Tình trạng bất công, tham nhũng đã đẩy nhiều người Sunni vào hàng ngũ IS. Nhiều người Sunni tại Iraq hiện đang buộc phải chọn lựa: liệu họ có trở về quê hương và chấp nhận sự cai trị của IS hay tìm cách chạy nạn tới ngày càng ít nơi chấp nhận họ. Những người Sunni tại Iraq hiện đang mắc kẹt.

Cuộc chiến bất phân thắng bại chống IS - ảnh 1
Cuộc cận chiến của các lực lượng kháng chiến địa phương chống lại phiến quân IS tại thành phố Byji, phía bắc của Baghdad

 

Những nghi ngờ về động cơ của Mỹ

Dường như liên minh đa quốc gia do Mỹ lập ra vào tháng 8/2014 để ngăn chặn bước tiến của IS ở Syria và Iraq… đã không làm gì để ngăn chặn bước tiến của IS. Trong một bài trả lời phỏng vấn kênh truyền hình CNN, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Ashton Carter đã nhận xét: “Rõ ràng là quân lính Iraq đã tỏ ra không muốn chiến đấu. Họ đông hơn nhiều quân của đối phương, nhưng họ cứ án binh bất động”.

Sự phát triển của IS đã làm dấy lên những sự chỉ trích về vai trò không hiệu quả của liên minh quốc tế và chiến lược của Mỹ. Nhiều nhà quan sát nhận xét rằng các cuộc không kích của liên minh rất hạn chế và nhằm vào những mục tiêu không mang tính chiến lược của đối phương. Và chính những cuộc chinh phục vừa qua bằng quân sự của IS ở Syria và Iraq cho thấy những hạn chế trong chiến lược quốc tế. Theo nguồn tin đáng tin cậy, hiện IS chiếm hơn 50% lãnh thổ Syria, với gần như đa số các mỏ dầu và khí đốt, mang về cho chúng nguồn thu khổng lồ mỗi ngày.

Theo một số nhà quan sát ở khu vực, Mỹ đang tìm cách duy trì sự bá quyền của mình ở khu vực Trung Đông. Những lợi ích hàng đầu của Mỹ là: có được dầu lửa và khí đốt với giá rẻ nhất; ủng hộ Israel và phá hoại ảnh hưởng của Nga và Trung Quốc trong khu vực này. Bá quyền của Mỹ phụ thuộc một phần vào sự suy yếu của Iran và các đồng minh của Iran trong khu vực. Bằng cách loại bỏ Saddam Hussein ở Iraq, Mỹ đã vô tình mở rộng vòng cung ảnh hưởng địa lý của Iran cho đến tận Palestine, điều này khiến cho dự án mở rộng các vùng định cư của Israel dễ bị tổn thương hơn. Khi kế hoạch thay đổi chế độ ở Syria thất bại, Mỹ đã chuyển sang một kế hoạch mới, đó là chia rẽ Syria thành nhiều thực thể cạnh tranh nhau để làm suy yếu nhà nước trung ương và tạo ra một “vùng đệm” thân Mỹ nằm dọc biên giới với Israel. Cũng như vậy, Mỹ muốn chia rẽ Iraq để làm suy yếu chính phủ trung ương bằng cách kích động những sự chia rẽ giữa người Kurd, người Sunni và người Shiite. Và đây mới chính là những ưu tiên của Mỹ.

IS lấy số tiền hàng tỷ USD từ đâu?

Tuy mới ra đời, song thu nhập hàng năm của IS rất lớn, mà tổ chức al-Qaeda của nó không thể có được.Nhờ vậy tổ chức khủng bố này vẫn tiếp tục tồn tại, đủ sức để đương đầu với các trận không kích của liên minh nước ngoài, thậm chí còn cứ tiếp tục mạnh lên trong cuộc đối đầu ấy.

Các cơ quan tình báo Mỹ, cho rằng IS là một trong những tổ chức khủng bố nhiều tiền bạc nhất. Không chỉ trả lương cho những người tham chiến, IS còn trả tiền trợ cấp đều đặn cho gia đình của các chiến binh đã bị chết và cấp tiền cho thân nhân những người bị đối phương bắt giữ.

Theo báo chí của Iraq và Syria, hiện nay, IS đang là chủ của hầu như tất cả các mỏ dầu và khí đốt ở Syria, nắm giữ khoảng 60% sản lượng dầu của Syria và gần 10% sản lượng dầu của Iraq. IS sản xuất tới 40.000 thùng dầu mỗi ngày, mang lại khoảng 1,2 triệu USD mỗi ngày. Nhiều nguồn tin tại chỗ nói rằng sản lượng dầu khai thác mỗi ngày của IS phải lên tới 90.000 thùng, và thu về không dưới 2,7 triệu USD mỗi ngày. IS bán trực tiếp ra chợ đen hoặc sang các nước láng giềng và các “bạn hàng bí ẩn”. Theo Đại sứ Liên minh châu Âu tại Iraq, đã phải thừa nhận rằng một số nước thành viên EU cũng mua dầu của IS.

Phân tán hoạt động sang Lybia

Tại Libya, hai thế lực kiểm soát nước này đang mải cạnh tranh quyền lực với nhau đã ít làm gì để chống lại các cuộc tiến công của IS.

Việc IS chiếm thị trấn Harawa (Lybia) hồi đầu tháng 6 vừa rồi là một bước tiến lớn của IS, cho phép lực lượng này kiểm soát một khu vực bờ biển gần 200 km xung quanh thành phố Sirte. Có dấu hiệu cho thấy IS đang nhắm tới Algeria sau khi chiếm Sirte. IS đã cố mở rộng về phía Tây để kiểm soát khu vực biên giới chủ yếu là sa mạc giữa Libya và Algeria kéo dài 1 000 km. Quân đội Algieria đã nhận được lệnh lập tức khai hỏa trong trường hợp phát hiện bất kỳ động thái nào nhằm thâm nhập lãnh thổ nước này.

Cuộc chiến chống IS ở Trung Đông chưa thấy hồi kết. Sự rối loạn mà IS mang lại có thể nằm trong thế cờ của các nước phương Tây./.

Lưu Việt

Từ khóa:

Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

 Đổi mã
Gửi Nhập lại