Cuộc xung đột Yemen rơi vào bế tắc
11-05-2015 05:00

(Toquoc)-Xung đột Yemen tạo ra cuộc khủng hoảng về nhân đạo.

Mặc dù chiến dịch “Bão táp quyết chiến”, do Saudi Arabia phát động ngày 26/3, đã chính thức kết thúc mà không mang lại kết quả, các cuộc giao chiến dữ dội trên bộ vẫn diễn ra quyết liệt. Ngày 9/5, không quân của các nước Ảrập vùng Vịnh đã oanh tạc sân bay quốc tế tại thủ đô Sanaa, chỉ vài giờ sau khi đề xuất một lệnh ngừng bắn nhằm tạo điều kiện cho các hoạt động cứu trợ nhân đạo dự kiến bắt đầu từ ngày 12/5. Ngoài ra, liên quân đã áp đặt lệnh phong toả hàng không và kiểm soát đường biển nhằm ngăn ngừa nguồn cung cho phiến quân và các nổi dậy đang kiểm soát mặt đất Yemen. Nhưng chính phủ Iran tuyên bố nước này sẽ không cho phép Liên minh chặn tàu viện trợ tới Yemen.

Ngoài ra, liên quân cũng tiến hành không kích thành trì của phiến quân Houthi tại tỉnh miền Bắc Saada. Sau 6 tuần triển khai các cuộc không kích nhằm lại các lực lượng Houthi, liên quân đã tập trung vào Saada, sào huyệt của phiến quân Houthi tại biên giới Saudi Arabia. Đầu tuần này, Riyadh cảnh báo rằng phiến quân đã vượt “giới hạn đỏ” khi nã pháo vào một thị trấn biên giới đông người sinh sống của vương quốc này.

Cuộc xung đột Yemen rơi vào bế tắc - ảnh 1
Chiến dịch Bão táp quyết chiến gây tổn thất to lớn về người và của cho Yemen

Điều phối viên về các vấn đề nhân đạo của Liên hợp quốc Johannes van der Klaauw  ngày 9/5 cho rằng các cuộc không kích mà liên quân tiến hành ở thành phố Saada, nơi còn có nhiều dân thường đang bị mắc kẹt, là vi phạm luật pháp quốc tế.

Bộ Ngoại giao Iran ngày 6/5, lên án cuộc xâm lược do Saudi Arabia chống lại Yemen, lên tiếng cảnh báo về một thảm họa nhân đạo sắp xảy ra ở Yemen, đồng thời chỉ trích Saudi Arabia phong tỏa hoạt động vận chuyển hàng viện trợ cho người dân Yemen đang bị ảnh hưởng bởi xung đột.

Trang mạng của tạp chí Foreign Affairs, ngày 6/5 đã đăng bài phân tích nhận định rằng những diễn biến trên chiến trường Yemen từ trước tới nay đã cho thấy sự thất bại của các quốc gia vùng Vịnh. Quốc gia giàu có nhất trong thế giới Arập đã phải dội bom vào một quốc gia nghèo nhất để thay đổi thực trạng chính trị tại đây.

Các sáng kiến ngoại giao bất thành

Song song với các cuộc giao chiến trên thực địa, những nỗ lực ngoại giao vẫn tiếp tục diễn ra. Từ khi cuộc xung đột ở Yemen nổ ra, đã có ít nhất 4 kế hoạch hòa bình được đưa ra nhưng đều không mang lại kết quả. Thất bại của các sáng kiến khác nhau này chứng tỏ rằng không một giải pháp nào có thể đáng tin cậy.

Ngày 6/5, Ngoại trưởng Mỹ John Kerry đã đến thủ đô Riyadh của Saudi Arabia nhằm thảo luận về việc ngừng bắn vì mục đích nhân đạo tại Yemen. Ngoại trưởng Mỹ cho rằng cuộc khủng hoảng trước mắt tại Yemen chính là về nhân đạo.

Người phát ngôn của lực lượng Houthi nói rằng họ chỉ thương lượng khi nào Liên minh Arập tuyên bố chấm dứt hoàn toàn và vĩnh viễn việc không kích Yemen.  

Saudi Arabia, các nước vùng Vịnh và chính phủ hiện hành của Yemen vẫn giữ lập trường phản đối việc người Houthi được giao các chức vụ chủ chốt của mọi chính phủ trong tương lai. Trong khi đó, người Houthi – là cộng đồng sắc tộc lớn nhất ở Yemen – lại kiên quyết đòi được nắm các bộ quan trọng để bảo vệ những đặc quyền của mình. Vì vậy, có thể nói “mớ bòng bong” ở Yemen vẫn chưa thể được tháo gỡ.

Mỹ bán vũ khí cho các nước vùng Vịnh

Chịu áp lực phải xoa dịu mối lo ngại của các nước Arập về thỏa thuận hạt nhân với Iran, trong tuần tới, Tổng thống Mỹ Barack Obama được cho là sẽ có một nỗ lực mới giúp các đồng minh vùng Vịnh thiết lập một hệ thống phòng thủ tên lửa toàn khu vực để đối phó với các tên lửa của Iran. Đề xuất này có thể kèm theo các cam kết tăng cường an ninh, bán vũ khí mới và tiến hành thêm các cuộc tập trận chung.

Các nước láng giềng vùng Vịnh, trong đó có Saudi Arabia – đồng minh then chốt của Mỹ – lo ngại rằng Iran sẽ không bị cản trở trong việc chế tạo bom hạt nhân và sẽ sử dụng tiền từ các tài khoản không còn bị “đóng băng” để mở rộng ảnh hưởng của mình ở các nước như Syria, Yemen và Liban.

Chính quyền Obama đang quan ngại về những hạn chế trong khả năng phối hợp hành động của các quốc gia vùng Vịnh được bộc lộ qua đợt không kích vào Yemen đã không thể đẩy lui được các tay súng Houthi do Iran hậu thuẫn.

Các chuyên gia cho rằng thời điểm để hợp tác rộng hơn đã chín muồi bởi an ninh khu vực đang ngày một xấu đi. Chắc chắn sẽ có một vài vụ mua bán vũ khí, bao gồm việc tái cung cấp bom và tên lửa đã cạn kiệt trong vụ không kích vào Yemen và các vụ tấn công các tay súng Nhà nước Hồi giáo (IS) trong chiến dịch không kích vào Syria.

Các nhà lãnh đạo vùng Vịnh sẽ đưa ra bản danh sách các vũ khí mong muốn có được để đối phó với mối đe dọa từ Iran. Các quan chức cho biết các nước vùng Vịnh sẽ tìm cách có được hệ thống vũ khí tối tân của Mỹ, bao gồm máy bay tàng hình F-35 để giúp thiết lập “phòng tuyến quân sự chất lượng cao” của các nước Arập trong bối cảnh Iran gia tăng khả năng tên lửa tối tân. Máy bay F-35 đã được hứa bán cho Israel và việc chuyển hàng loại máy bay này dự tính bắt đầu vào năm tới nhằm duy trì cam kết dài lâu của Mỹ về sức mạnh quân sự vượt trội ở khu vực này. Nga mới đây đã đồng ý bán cho Iran hệ thống phòng thủ tên lửa S-300 có khả năng bắn hạ các chiến đấu cơ đang được các nước vùng Vịnh sử dụng.

Một quan chức Mỹ cho biết đề xuất của Kuwait muốn mua 28 máy bay chiến đấu tiên tiến Boeing Co F/A-18E/F Super Hornet trị giá hơn 3 tỷ USD cũng sẽ được thảo luận tại hội nghị.

Các nhà ngoại giao cảnh báo rằng với các cam kết quân sự của Mỹ với Israel, Nhật Bản, Ai Cập và Thổ Nhĩ Kỳ, việc quyết định ai có được vũ khí nào và khi nào, trong khi vẫn phải duy trì sự cân bằng quân sự có lợi ở khu vực Trung Đông, sẽ là vô cùng khó khăn./.

Lưu Việt

Từ khóa:

Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

 Đổi mã
Gửi Nhập lại