Dỡ bỏ hoàn toàn cấm vận vũ khí sẽ thúc đẩy quan hệ Mỹ - Việt
16-05-2016 05:43

(Tổ Quốc)- Vấn đề này đang trở nên cấp thiết khi quan hệ song phương ngày càng được cải thiệnhai bên đang chia sẻ nhiều lợi ích chung trong bảo đảm an ninh hàng hải ở Biển Đông.

Trước chuyến thăm của Tổng thống Barack Obama đến Việt Nam vào cuối tháng 5, các quan chức và nhiều nhà phân tích ở cả Washington và Hà Nội đã thảo luận về việc liệu Hoa Kỳ có nên dỡ bỏ hoàn toàn lệnh cấm bán vũ khí sát thương cho Việt Nam, đã được áp đặt khi chiến tranh Việt Nam kết thúc 1975.

Bối cảnh thay đổi

Việt Nam và Mỹ từng là những cựu thù với nhiều nghi ngờ lẫn nhau và đã nỗ lực để thiết lập các quy tắc hợp tác trước khi bình thường hóa quan hệ ngoại giao vào năm 1995.

Sau chính sách tái cân bằng của Hoa Kỳ tại châu Á, Hà Nội và Washington đã bắt đầu nghiên cứu các giải pháp có hiệu lực thực sự để tăng cường quan hệ song phương. Mối liên kết này đã được thực hiện dựa trên tiền đề rằng Việt Nam có lợi ích trong việc tìm kiếm sự hợp tác an ninh gần gũi hơn với Hoa Kỳ để đối phó với lập trường ngày càng quyết đoán của Trung Quốc ở Biển Đông.

Bối cảnh chiến lược của quan hệ Hoa Kỳ-Việt Nam đã phát triển kể từ đây. Dù chưa rõ ràng ngay từ đầu Việt Nam sẽ là một đối tác như thế nào trong các nỗ lực do Mỹ dẫn đầu để thúc đẩy một trật tự khu vực dựa trên các quy tắc và chuẩn mực quốc tế, nhưng hai nước đã có những bước tiến đáng kể trong những năm gần đây.

Hai bên đã nâng cấp quan hệ lên tầm đối tác toàn diện và bắt đầu hợp tác về bảo vệ bờ biển trong năm 2013 và đã ký tuyên bố tầm nhìn chung về thúc đẩy quan hệ quốc phòng song phương năm 2015. Đáng chú ý nhất, Việt Nam đã kết thúc đàm phán về hiệp định thương mại xuyên Thái Bình Dương (TPP) với Hoa Kỳ và 10 quốc gia khác tháng 10 năm ngoái.

Cho đến nay, hai nước không ngừng tăng cường hợp tác và đạt được một bước tiến lớn sau chuyến thăm đầu tiên của người đứng đầu Đảng Cộng sản Việt Nam – nhà lãnh đạo chính trị cao nhất của đất nước, Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng tới Nhà Trắng. Đây là một dấu hiệu cho thấy hai bên tôn trọng hệ thống chính trị của nhau. Và năm nay sẽ là chuyến thăm đầu tiên của ông Obama tới Việt Nam - chuyến thăm thứ ba của một Tổng thống Hoa Kỳ kể từ khi bình thường hóa quan hệ song phương.

Dỡ bỏ hoàn toàn cấm vận vũ khí sẽ thúc đẩy quan hệ Mỹ - Việt - ảnh 1
Chuyến thăm của ông Obama tới Việt Nam đang được kì vọng là một động lực mạnh mẽ thúc đẩy quan hệ Việt Nam và Mỹ. (Nguồn: AFP)

Thúc đẩy quan hệ thương mại quốc phòng

Dù đã đạt được một số cột mốc quan trọng trong quan hệ quốc phòng giữa Hoa Kỳ-Việt Nam trong những năm gần đây, quân đội hai nước thực sự chỉ mới bắt đầu hiểu biết lẫn nhau. Chính quyền Obama đã nới lỏng lệnh một phần lệnh cấm bán vũ khí sát thương cho Việt Nam vào tháng 10/ 2014 trong một nỗ lực nhằm giúp Việt Nam nâng cao năng lực an ninh hàng hải. Cho đến nay, Việt Nam luôn kêu gọi phía Mỹ dỡ bỏ hoàn toàn lệnh cấm vận này.

Và việc dỡ bỏ hoàn toàn lệnh cấm bán vũ khí sát thương của Mỹ đối với Việt Nam nếu được tuyên bố trong chuyến thăm của ông Obama tới Việt Nam sẽ loại bỏ hoàn toàn những “di tích” còn sót lại của sự mất niềm tin giữa hai đối tác mới.

Những người ủng hộ động thái này, bao gồm Thượng nghị sĩ John McCain – Chủ tịch Ủy ban quân vụ Thượng viện Mỹ, đã chỉ ra giá trị trong việc thúc đẩy sự hợp tác an ninh hàng hải thân cận hơn với tiến trình phát triển quân sự nhanh chóng của Việt Nam.

Đối với Washington, việc dỡ bỏ hoàn toàn lệnh cấm vận có thể được coi là một biện pháp xây dựng lòng tin và bày tỏ với Hà Nội rằng, Mỹ muốn thấy Việt Nam tăng cường các sáng kiến trong giai đoạn tiếp theo của mối quan hệ quốc phòng giữa hai bên, đặc biệt là trong lĩnh vực thương mại quốc phòng.

Bộ Quốc phòng Mỹ và Bộ Quốc phòng Việt Nam năm 2015 đã tiến hành làm việc về thương mại quốc phòng, cho phép các đại diện của cả hai ngành công nghiệp quốc phòng Việt Nam và Hoa Kỳ là một phần trong cơ chế đối thoại chính sách quốc phòng chính thức giữa hai bên. Trong khi đó, Đại sứ quán Hoa Kỳ tại Hà Nội đã đóng một vai trò rất quan trọng trong việc giúp các nhà hoạch định chính sách Việt Nam làm quen với các thủ tục mua sắm vũ khí và các thiết bị của Hoa Kỳ kể từ khi một phần lệnh cấm vận vũ khí được dỡ bỏ.

Theo Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS), Việt Nam cần thúc đẩy tiến trình hiện đại hóa quân sự, xây dựng một lực lượng răn đe hiệu quả để đối phó với những hành động quyết đoán trái phép của Trung Quốc trong khu vực cũng như tăng cường khả năng tương tác với các đối tác mới nổi trong khu vực như Nhật Bản, Hàn Quốc, Philippines và Hoa Kỳ. Tuy nhiên, lệnh cấm vận vũ khí của Mỹ còn hiện diện đối với Việt Nam đang tạo ra sự không chắc chắn trong tiến trình này.

Hiện tại, ông Obama đang có một cơ hội quan trọng trong chuyến thăm để kết nối với các nhà lãnh đạo Việt Nam và việc dỡ bỏ hoàn toàn lệnh cấm vận vũ khí sẽ tăng cường động lực cho quan hệ song phương giữa Việt Nam và Hoa Kỳ./.

An Bình (Theo CSIS)

Từ khóa:

Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

 Đổi mã
Gửi Nhập lại