Đối thoại Shangri- La 2015 “nóng” vì tranh chấp biển Đông
29-05-2015 01:20

(Toquoc)- Tranh chấp lãnh hải cùng những diễn biến mới nhất trong quan hệ Trung Quốc- Mỹ sẽ là trọng tâm chính của Đối thoại Shangri-La năm nay.

Diễn đàn an ninh châu Á - Thái Bình Dương (Đối thoại Shangri-La) thường niên do Viện Nghiên cứu chiến lược quốc tế (IISS) có trụ sở tại London (Anh) tổ chức từ năm 2002 đã trở thành sự kiện quốc phòng quan trọng của khu vực. Đối thoại Shangri-La lần thứ 14 sẽ khai mạc tối nay, 29/5, tại Singapore.

Những nội dung chính

Những thách thức an ninh mới nổi tại khu vực Đông Á và Đông Nam Á cũng như tiềm năng của một cuộc chạy đua vũ trang sẽ được phản ánh tại Shangri-La.

Hành động đơn phương của Trung Quốc ở Biển Đông và động thái của nước này nhằm khẳng định chủ quyền "đường chín đoạn" đã dấy lên nhiều lo ngại của không chỉ các quốc gia châu Á mà còn cả cộng đồng quốc tế.

Còn theo Tim Huxley, giám đốc điều hành của IISS tại khu vực châu Á, "các chính sách mang tính chiến lược của các cường quốc lớn và tác động của chúng đối với các quốc gia châu Á-Thái Bình Dương khác gần như là chủ đề chính được thảo luận tại Đối thoại Shangri-La năm nay”.

Trong đó, trọng tâm của sự kiện sẽ là mối quan hệ Trung Quốc- Mỹ, đặc biệt sau những động thái liên quan đến tranh chấp lãnh thổ ở biển Đông và biển Hoa Đông cũng như tác động của chúng đến các nước trong khu vực, tờ DW nhận định.

Đối thoại Shangri- La 2015 “nóng” vì tranh chấp biển Đông  - ảnh 1
Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Ashton Carter ngày 27/5 yêu cầu Trung Quốc ngừng lập tức việc xây đảo nhân tạo  trên Biển Đông

Bối cảnh sự kiện

Diễn đàn năm nay diễn ra trong bối cảnh có ba phát triển quan trọng trong không gian chiến lược trên toàn châu Á.

Đầu tiên là chiến lược tái cân bằng của Mỹ, được đưa ra từ năm 2012 đang tiến triển vững chắc. Mỹ đã tăng cường ngoại giao, tham gia vào các hoạt động kinh tế và quân sự ở châu Á Thái Bình Dương, cũng như thúc đẩy quan hệ với các đồng minh trong khu vực, bao gồm các nước có tranh chấp lãnh hải như Nhật Bản và Philippines.

Tiếp theo đó, Nhật Bản và Ấn Độ đang nổi lên như các đối trọng trong chương trình an ninh châu Á. Nhật Bản ngày càng quan tâm tới an ninh hàng hải, được nhấn mạnh bởi cuộc tập trận chung đầu tiên vừa diễn ra hồi đầu tháng này với Philippines trên Biển Đông. Trước đó, tháng 8/2014, Nhật Bản đã cung cấp sáu tàu tuần tra để nâng cao năng lực thực thi pháp luật trên biển của các cơ quan Việt Nam.

Đồng thời, chuyến thăm Mỹ của Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe tháng 4 vừa qua đã nêu bật tầm quan trọng của liên minh Mỹ-Nhật, bao gồm việc công bố hướng dẫn hợp tác quốc phòng sửa đổi, thể hiện rõ sự ủng hộ của Mỹ dành cho Nhật Bản và cho phép Tokyo đóng một vai trò mạnh mẽ hơn để đối phó với các vấn đề an ninh trong khu vực. Tokyo cũng đang có kế hoạch tuần tra và giám sát chung với Mỹ tại Biển Đông.

Ấn Độ cũng đang bày tỏ rằng New Delhi có những lợi ích quan trọng tại vùng biển này, mặc dù không phải là quốc gia yêu sách chủ quyền. Đầu năm nay, Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi và Tổng thống Mỹ Barack Obama đã tuyên bố tầm nhìn chung Ấn Độ- Mỹ khu vực châu Á- Thái Bình Dương, trong đó nhấn mạnh “tầm quan trọng của việc đảm bảo an toàn hàng hải và tự do đi lại” và kêu gọi các bên “tránh đe dọa hoặc sử dụng vũ lực”.

 

Yếu tố thứ ba là hầu như tất cả các nước châu Á đang tăng chi tiêu quân sự của mình. Chi tiêu quốc phòng châu Á năm 2014 tổng cộng khoảng 344 tỷ USD, đã tăng 27% so với năm 2010. Tỷ trọng của Trung Quốc trong chi tiêu quốc phòng của châu Á từ 28% năm 2010 tăng lên 38% năm 2014, theo  "Báo cáo cân bằng quân sự" (bản năm 2015) của Viện nghiên cứu chiến lược quốc tế Anh. Năm nay, tại Đại hội nhân dân toàn quốc, Trung Quốc công bố ngân sách quốc phòng năm 2015 với 145 tỷ USD.

Ngày 11/9/2014, hãng tin AP đã cho biết, Nhật Bản đang thúc đẩy tăng ngân sách quốc phòng, thay thế hạm đội tàu ngầm cũ bằng lớp tàu ngầm hiện đại hơn. Trong khi Philippines đầu tư mạnh cho hải quân, Việt Nam tăng gấp đôi chi tiêu quốc phòng, Hàn Quốc và Ấn Độ đẩy mạnh hiện đại hóa lực lượng quân đội....

Trung Quốc chuẩn bị kĩ, Mỹ cương quyết hơn

Tham dự sự kiện lần này, đoàn đại biểu Trung Quốc gồm 29 thành viên, do Đô đốc Tôn Kiến Quốc, Phó tổng tham mưu trưởng Quân đội Giải phóng Nhân dân Trung Quốc (PLA), dẫn đầu. Ông Tôn dự kiến sẽ có bài phát biểu tại phiên toàn thể thứ 4, sáng 31/5.

Tiến sĩ William Choong, chuyên gia về châu Á - Thái Bình Dương của IISS nhận định rằng, lần này Bắc Kinh gửi đến Đối thoại Shangri-La một phái đoàn hùng hậu hơn mọi năm, thể hiện sự chú trọng về vấn đề an ninh biển.

Và theo Li Jie, một chuyên gia hải quân người Bắc Kinh, "Thượng tướng Tôn hiểu rõ luật biển quốc tế và chiến lược hàng hải dài hạn của Trung Quốc. Ông ta sẽ biện hộ về kế hoạch mở rộng đảo của Trung Quốc ở Biển Đông, cũng như nhiệm vụ tương lai của hải quân Trung Quốc trên biển với các đối tác nước ngoài".

Động thái này cho thấy Bắc Kinh đã có sự chuẩn bị đầy đủ và kĩ lưỡng khi phải đối mặt với sự chỉ trích của dư luận quốc tế về các hoạt động quân sự trên biển, bao gồm kế hoạch bành trướng đảo nhân tạo ở Biển Đông.

Vào 26/5, ngay trước thềm Shangri-La, Trung Quốc đã xuất bản Sách trắng Quốc phòng, nhấn mạnh “chủ động phòng vệ”, coi trọng hải quân, đặt trọng tâm nhiều hơn vào “bảo vệ vùng biển khơi” so với “bảo vệ vùng biển gần bờ”.

Về phía Mỹ, theo lịch trình, Bộ trưởng Quốc phòng Carter sẽ có bài phát biểu vào phiên toàn thể đầu tiên, sáng 30/5, về vai trò của Mỹ và các thách thức an ninh ở châu Á - Thái Bình Dương.

Ông Alexander Neill, chuyên gia cấp cao về an ninh khu vực của Đối thoại Shangri-La, cho hay, hải quân Mỹ đã nhiều lần bày tỏ mối quan ngại về hoạt động xây dựng ở quần đảo Trường Sa cũng như những nỗ lực cản trở tự do lưu thông của Trung Quốc tại đây.

Trước đó, trong bài phát biểu tại Honolulu, Hawaii, ngày 27/5, ông Ashton Carter cho biết sẽ đề cập đến lập trường ba điểm của Mỹ tại Đối thoại Shangri- La lần này.

Bao gồm, yêu cầu dừng ngay và vĩnh viễn hoạt động xây dựng nhân tạo, phản đối việc quân sự hóa trên biển; khẳng định sẽ tiếp tục các chuyến bay tuần thám và triển khai tàu tuần tra ở những vùng biển mà luật pháp quốc tế cho phép; và cảnh báo Trung Quốc là họ đã đi quá xa các thông lệ và giao ước quốc tế, khiến các nước khác đã xích lại gần nhau.

“Các nước này càng ngày càng đòi hỏi sự can dự của Mỹ vào khu vực châu Á - Thái Bình Dương và chúng ta sẽ làm việc đó. Chúng ta sẽ tiếp tục là lực lượng an ninh chủ đạo của khu vực trong nhiều thập niên tới”, ông Carter tuyên bố trước các binh sĩ Bộ Tư lệnh Thái Bình Dương.

Nhiều nguồn tin ngoại giao cho biết rằng ông Ashton Carter sẽ đưa ra một cam kết mạnh mẽ hơn để đảm bảo các tuyến đường thông thương trên Biển Đông vẫn được duy trì và tự do hàng hải được bảo đảm, theo Straitimes.

Và theo dự báo của trang Stars and Stripes, phát biểu lần này của ông Carter sẽ thể hiện rõ định hướng của Mỹ trong quan hệ với Trung Quốc thời gian tới.

Đối thoại Shangri-La năm nay còn có sự tham dự của Bộ trưởng và các quan chức quốc phòng từ 26 nước tham dự như Australia, Nhật Bản, Anh, Đức, Ấn Độ, Hàn Quốc, Malaysia, Indonesia….Trong đó, nhiều Bộ trưởng Quốc phòng lần đầu có mặt ở sự kiện này và có thể đưa ra những tư duy mới mẻ.

Đoàn Việt Nam do Thứ trưởng Bộ Quốc phòng, Thượng tướng Nguyễn Chí Vịnh, dẫn đầu đã đến Singapore đêm 28/5 để chuẩn bị cho lịch trình dày đặc với các cuộc gặp song phương.

Đối thoại Shangri- La năm nay chắc chắn sẽ có nhiều đóng góp vào việc giải quyết các xung đột khu vực. Tuy nhiên, việc đưa ra được giải pháp cụ thể với các cam kết từ các quốc gia trong khu vực có thể còn gặp nhiều khó khăn.

An Bình (Tổng hợp)

Từ khóa:

Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

 Đổi mã
Gửi Nhập lại