Nelson Mandela – người anh hùng huyền thoại của Nam Phi
Thứ Sáu, ngày 06/12/2013 - 17:10

(Toquoc)- Nelson Mandela, một trong những chính khách xuất chúng của thế kỷ 20, biểu tượng của cuộc chiến chống chế độ phân biệt chủng tộc Apartheid, qua đời ở tuổi 95.

Rạng sáng 6/12, Tổng thống Nam Phi, ông Jacob Zuma tuyên bố trên truyền hình: "Đất nước chúng ta đã mất đi một người con vĩ đại". Cựu Tổng thống Nelson Mandela đã qua đời vào 20h50 phút tối 5/12 theo giờ địa phương. Theo kế hoạch, Nam Phi sẽ tổ chức quốc tang cựu Tổng thống Nelson Mandela và toàn nước Nam phi bắt đầu treo cờ rủ từ ngày thứ Sáu, 6/12 để tưởng nhớ "Người Cha của dân tộc".

Tại một quốc gia đa chủng tộc như Nam Phi, Mandela được biết đến là biểu tượng cao nhất cho tinh thần đoàn kết dân tộc. Cả cuộc đời ông đã sống, chiến đấu và chiến thắng chủ nghĩa thực dân và chủ nghĩa phân biệt chủng tộc, mở ra một kỷ nguyên mới cho Nam Phi.

Tuổi thơ và những năm tháng đấu tranh

Nelson Mandela sinh ngày 18/7/1918, trong một gia đình tù trưởng thuộc bộ tộc Thembu. Cụ cố của ông từng là thủ lĩnh của người Thembu ở vùng Transkeian, nay là tỉnh Eastern Cape. Trong giấy khai sinh, ông chỉ có tên là Rolihlahla Mandela. Tuy nhiên, kể từ ngày đi học, ông có thêm cái tên Nelson. Tâm sự về cái tên này, ông cho biết: "Gia đình tôi không có ai được đi học. Ngày đầu tiên tới trường, cô giáo của tôi, cô Mdingane, đã đặt cho mỗi chúng tôi một cái tên của người Anh. Đó là một thông lệ đối với người Phi thời đó, bởi nền giáo dục lúc bấy giờ chịu nhiều ảnh hưởng của người Anh. Hôm đó, cô Mdingane bảo tên tôi là Nelson".

Nelson Mandela – người anh hùng huyền thoại của Nam Phi  - ảnh 1

Nelson Mandela đã theo học tại nhiều trường đại học ở Nam Phi, nơi ông học các ngành chính trị học, nhân chủng học và luật học, đồng thời tham gia các hoạt động chính trị. Trong thời kỳ này, ông nghiên cứu chủ nghĩa Marx-Lenin và gia nhập đảng Đại hội Dân tộc Phi (ANC), trở thành thành viên sáng lập của Liên đoàn Thanh niên trực thuộc ANC. Sau khi phái dân tộc chủ nghĩa Afrikaner trong đảng Dân tộc lên nắm quyền vào năm 1948 và bắt đầu thực hiện chính sách Apartheid, ông đã nổi lên như một nhà hoạt động chính trị kiệt xuất của ANC và được bầu làm Chủ tịch Đảng bộ tỉnh Transvaal lúc bấy giờ. Ông đã bị bắt giam nhiều lần và đến năm 1964, bị chính quyền Apartheid kết án tù chung thân vì âm ưu lật đổ chính quyền.

Sau 27 năm bị giam cầm tại đảo Robben rồi tại các nhà tù Pollsmoor, Victor Vester, cuối cùng, dưới sức ép của cộng động quốc tế, chính quyền Apartheid đã phải trả tự do cho ông vào năm 1990. Được bầu làm Chủ tịch ANC vào năm 1991, ông đã đàm phán một cách khôn khéo với F.W. de Klerk, vị Tổng thống cuối cùng của chế độ Apartheid, về việc xoá bỏ chế độ phân biệt chủng tộc hà khắc bậc nhất trong lịch sử nhân loại và chuyển giao hoà bình sang chế độ dân chủ đa chủng tộc. Giành thắng lợi vang dội trong cuộc tổng tuyển cử dân chủ đầu tiên trong lịch sử Nam Phi, chiếm 62,65% phiếu bầu, ANC đã giành lại quyền lãnh đạo đất nước từ người thiểu số da trắng trong suốt ba thế kỷ.

Tổng thống da đen đầu tiên của Nam Phi

Trở thành Tổng thống da đen đầu tiên của nước Cộng hòa Nam Phi dân chủ vào ngày 10/5/1994, ông Mandela đã lãnh đạo xây dựng Hiến pháp mới và thiết lập Uỷ ban thừa nhận sự thật và hoà giải để điều tra các hoạt động vi phạm nhân quyền trước đó, đồng thời xây dựng các chính sách nhằm thúc đẩy cải cách ruộng đất, đấu tranh chống đói nghèo và phát triển mạng lưới phúc lợi xã hội. Ông từng là Tổng Thư ký Phong trào không liên kết giai đoạn 1998-1999.

Chỉ với một nhiệm kỳ lãnh đạo Nam Phi nhưng Mandela đã từng bước hóa giải sự bất an và hận thù của cộng đồng thiểu số da trắng mất đi sự độc quyền chính trị, nhưng vẫn còn kiểm soát nền kinh tế, quân đội và bộ máy quan liêu. Mandela đưa ra những chính sách quá độ nhằm xoa dịu nhóm người này, như cho phép công chức và binh lính da trắng duy trì chức vụ của mình nếu muốn. Ông cũng tận dụng sức ảnh hưởng của cá nhân mình thuyết phục lãnh tụ da trắng đồng ý giải trừ quân bị, loại bỏ những lời gièm pha.

Dưới sự lãnh đạo của Nelson Mandela, Nam Phi từng bước phá bỏ những tàn tích của thành trì nạn phân biệt chủng tộc, đi vào con đường xây dựng nền dân chủ, vì quyền con người.

Sau khi rời chức tổng thống năm 1999, Mandela lập quỹ Nelson Mandela trong nỗ lực chiến đấu chống nạn dịch HIV/AIDS tại Nam Phi. Năm 2002, ông công khai chỉ trích người kế nhiệm, Tổng thống Thabo Mbeki bởi sự chậm trễ trong việc triển khai cuộc chiến chống HIV/AIDS.

Nelson Mandela – người anh hùng huyền thoại của Nam Phi  - ảnh 2

Trên trường quốc tế, ông Mandela được tôn vinh như một người anh hùng trong cuộc đấu tranh chống chủ nghĩa thực dân và chống phân biệt chủng tộc, còn ở trong nước, ông được gọi một cách trìu mến là "Người cha của dân tộc", hay đơn giản là Madiba, tên cúng cơm của ông. Ông đã được trao hơn 250 giải thưởng cao quý, trong đó có Giải thưởng Nobel hoà bình, Huân chương Lenin của Liên Xô, Huy chương Tự do của Mỹ v.v....Đã có hàng nghìn cuốn sách và gần một chục bộ phim nói về ông.

Thế giới tiếc thương

Ra đi, ông Mandela đã để lại một di sản khổng lồ và nỗi tiếc thương vô hạn trong lòng người dân Nam Phi và bạn bè quốc tế. Ông đã dành trọn đời mình cho cuộc đấu tranh chung của nhân loại nhằm xây dựng thế giới ngày một tươi đẹp hơn. Đánh giá cao những cống hiến của ông, tháng 9/2009, Đại Hội đồng Liên Hợp Quốc đã chính thức tuyên bố lấy ngày 18/7 hàng năm (ngày sinh của ông) làm Ngày Quốc tế Mandela, hay còn gọi đơn giản là Ngày Mandela.

Từ Nhà Trắng, phát biểu sau khi được tin ông Mandela qua đời, Tổng thống Mỹ Barack Obama ca ngợi "phẩm giá và tính kiên cường" của ông Nelson Mandela, người mà ông đánh giá đã "hy sinh cả tự do của mình để giành lại tự do cho người khác". Tổng thống Obama tuyên bố: "Hôm nay, ông ấy đã đi xa và chúng ta mất đi một trong những người có ảnh hưởng nhất, can đảm và tốt đẹp nhất. Ông không còn ở bên chúng ta nữa mà đã trở thành người thiên cổ". Tổng thống Obama cũng ra lệnh treo cờ rủ tại Nhà Trắng và các tòa nhà công, để bày tỏ sự tiếc thương "người bạn thân", anh hùng chống phân biệt chủng tộc Nelson Mandela.   

Tổng Thư ký Liên hợp quốc Ban Ki-moon khẳng định: "Nhiều người trên thế giới đã chịu ảnh hưởng của cuộc đấu tranh vì nhân phẩm, sự công bằng và tự do cho người khác của ông".

Thủ tướng Anh David Cameron bày tỏ: "Một nguồn sáng vĩ đại đã tắt... Nelson Mandela là Anh hùng của thời đại chúng ta. Tôi đã yêu cầu treo cở rủ tại số 10 (phố Downing - Dinh Thủ tướng Anh)"

Ngày 6/12, phát biểu trên Đài Fairfax, Thủ tướng Australia Tony Abbott đã ca ngợi "Nelson Mandela là người khai sinh một Nam Phi hiện đại. Đó là nhân vật thực sự vĩ đại".

Trong khi đó, cựu Tổng thống Mỹ Bill Clinton, người lãnh đạo nước Mỹ cùng thời điểm ông Mandela nắm quyền tại Nam Phi, khẳng định "lịch sử sẽ ghi nhớ Nelson Mandela là chiến sĩ đấu tranh vì phẩm giá và quyền tự do con người, vì hòa bình và hòa giải".

Còn ông Goodluck Jonathan, Tổng thống Nigeria - quốc gia đông dân nhất châu Phi, gọi ông Mandela là "biểu tượng của nền dân chủ thật sự... là nguồn cảm hứng cho nhân dân bị áp bức trên toàn thế giới".

Tại Nam Mỹ, Tổng thống Brazil Dilma Rousseff đã ca ngợi ông Mandela là "nhà lãnh đạo vĩ đại... chỉ lối cho những người chiến đấu vì công bằng xã hội và hòa bình trên toàn thế giới".

Trong một tuyên bố, Ngoại trưởng Pháp Laurent Fabius cũng bày tỏ lòng sự tôn kính ông Mandela, coi ông là "người cha của Nam Phi... động lực cho nền tự do và hòa giải"./.

Khánh An (Theo VNTTX, Washington Post, Reuters)

Từ khóa:

Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

 Đổi mã
Gửi Nhập lại

Từ khóa tìm kiếm

Từ khóa tìm kiếm