Tại sao ASEAN rút tuyên bố về Biển Đông?
16-06-2016 06:26
(Tổ Quốc)- Tuyên bố chung ASEAN – Trung Quốc nhấn mạnh quan ngại về căng thẳng Biển Đông được rút lại vài giờ sau khi công bố.

Theo Wall Street Journal (WSJ), ASEAN đã đưa ra một tuyên bố chung sau phiên họp của Hội nghị Ngoại trưởng đặc biệt ASEAN – Trung Quốc diễn ra tại Côn Minh, Vân Nam ngày 14/6, nhấn mạnh "sự quan ngại nghiêm trọng" về căng thẳng gia tăng ở Biển Đông.

Các Bộ trưởng ASEAN bày tỏ "sự quan ngại sâu sắc trước các động thái đã và đang diễn ra trên Biển Đông, điều đã làm xói mòn niềm tin cũng như gia tăng căng thẳng và có thể phá hoại hòa bình, an ninh, ổn định trên Biển Đông."

Tuyên bố không đề cập đến một quốc gia cụ thể nào nhưng tái khẳng định sự phản đối những nỗ lực "quân sự hóa" và bồi đắp đảo ở Biển Đông, ám chỉ tới những hoạt động của Bắc Kinh trong hai năm qua để xây dựng đảo nhân tạo với các cơ sở có thể phục vụ mục đích quân sự. Các Ngoại trưởng ASEAN cũng kêu gọi sự tuân thủ luật pháp quốc tế, bao gồm Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển, cơ sở để tòa án trọng tài ra phán quyết trong vụ kiện của Philippines sắp tới.

Tại sao ASEAN rút tuyên bố về Biển Đông? - ảnh 1
Phiên họp của Hội nghị Ngoại trưởng đặc biệt ASEAN – Trung Quốc diễn ra tại Côn Minh, Vân Nam ngày 14/6. (Nguồn: AFP)

Tuy nhiên, WSJ nhận định, sự đoàn kết bất ngờ này dường như đã đổ vỡ chỉ trong vài giờ khi sau đó, tuyên bố trên đã được rút lại. Bộ Ngoại giao Malaysia cho biết ASEAN đã thu hồi tài liệu trên để thực hiện một số thay đổi. Không có lời giải thích nào được đưa ra, và cho đến tối ngày 14/6, ASEAN vẫn chưa công bố tuyên bố đã sửa đổi.

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Malaysia xác nhận: “Chúng tôi đã phải rút lại tuyên bố chung của các Ngoại trưởng ASEAN đã được cung cấp cho truyền thông trước đó… do có những sửa đổi khẩn cấp cần phải thực hiện”.

Một nhà ngoại giao cấp cao của một nước thành viên ASEAN sau đó nói rằng khối đã quyết định không ban hành một tuyên bố chung và các quốc gia thành viên sẽ đưa ra tuyên bố riêng nếu muốn. Trước khi xảy ra vụ việc này, Ngoại trưởng Singapore và Indonesia đã công bố các thông cáo riêng nhấn mạnh những điểm chính trong bản tuyên bố chung của ASEAN trước khi bị rút lại.

Ngoại trưởng Singapore, ông Vivian Balakrishnan khẳng định các ngoại trưởng ASEAN đã bày tỏ quan ngại sâu sắc với Trung Quốc về những diễn biến gần đây trên Biển Đông.

Trước thềm công bố phán quyết về vụ kiện Biển Đông

Những động thái này diễn ra trong bối cảnh Bắc Kinh đang nỗ lực vận động ngoại giao để bác bỏ phán quyết sắp tới  của tòa trọng tài về vụ kiện của Philippines đối với tuyên bố chủ quyền trái phép của Trung Quốc tại Biển Đông. Theo WSJ, nội dung của tuyên bố trước khi được rút lại là một đòn giáng mạnh vào lập trường không chấp nhận phán quyết trong vụ kiện trên của Bắc Kinh.

Trong những tuần gần đây, Mỹ và cộng đồng quốc tế đã chỉ trích Bắc Kinh về những động thái được cho là không tôn trọng luật hàng hải quốc tế. Và quan điểm trên của các Ngoại trưởng ASEAN đã chuyển tải một thông điệp mạnh mẽ khác thường với sự chia rẽ trước đó về sự hiện diện ngày càng tăng của Trung Quốc trong các tranh chấp hàng hải trong khu vực.

Bộ trưởng Ngoại giao Trung Quốc Vương Nghị, phát biểu tại cuộc họp báo sau phiên họp, không đề cập trực tiếp đến vụ kiện, nhưng nói rằng Trung Quốc và Philippines đã giải thích lập trường của hai bên về các tranh chấp trong cuộc họp.

"Sự khác biệt giữa Trung Quốc và Philippines là điều mọi người đều biết, nhưng đây không phải là một vấn đề giữa Trung Quốc và các nước ASEAN", ông Vương nói. "Hợp tác giữa Trung Quốc và ASEAN đáng kể hơn nhiều so với bất kỳ bất đồng cụ thể nào, bao gồm cả tranh chấp Biển Đông."

ASEAN vẫn chưa đồng thuận?

Các tuyên bố của ASEAN được đưa ra dựa trên sự đồng thuận. Và cho tới nay, ASEAN đã vấp phải nhiều rào cản để tìm ra tiếng nói chung về tranh chấp Biển Đông. Một số thành viên ủng hộ một phản ứng cứng rắn hơn chống lại Bắc Kinh, trong khi một số nước khác không muốn phản đối một đối tác kinh tế mạnh mẽ. Sự bất hòa trên được thể hiện rõ nét trong cuộc họp của các ngoại trưởng ASEAN năm 2012 khi không đưa ra được tuyên bố chung lần đầu tiên trong lịch sử của khối.

Nhiều chuyên gia cũng đã chỉ trích việc Trung Quốc bác bỏ đàm phán đa phương và yêu cầu đàm phán song phương với từng quốc gia liên quan tới tranh chấp Biển Đông là để sử dụng đòn bẩy kinh tế nhằm gây áp lực đối với các nước nghèo hơn.

Ông Alexander Neill, chuyên gia cấp cao về an ninh khu vực tại Viện Nghiên cứu chiến lược quốc tế (IISS) cho biết Trung Quốc không muốn ASEAN đề cập tới Biển Đông trong các tuyên bố của khối. “Trung Quốc đang gây áp lực song phương lên nhiều thành viên ASEAN và khiến sự đồng thuận của ASEAN về Biển Đông khó khăn hơn”.

Các nhà phân tích cũng nói rằng tuyên bố ban đầu ngày 14/6 không đi quá xa so với lập trường trước đây của ASEAN, kêu gọi đối thoại hòa bình và tránh trực tiếp đề cập đến Trung Quốc.

Phiên họp đặc biệt ngày 14/6 diễn ra tại Côn Minh, Vân Nam trước đó đã được đề cập lần đầu tiên tại một cuộc họp tháng hai của các ngoại trưởng ASEAN, theo các nhà ngoại giao ASEAN. Malaysia đã đề nghị tổ chức cuộc họp này với vai trò là diễn đàn nền tảng để bày tỏ mối quan ngại của ASEAN đối với những diễn biến gần đây ở Biển Đông, các nhà ngoại giao cho biết.

An Bình (Theo WSJ/ AFP)

Từ khóa:

Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

 Đổi mã
Gửi Nhập lại