Thách thức trước ngày nhậm chức của Tân Tổng thống Đài Loan
19-05-2016 10:22
(Tổ Quốc)- Bà Thái Anh Văn đối mặt với sự căng thẳng trong quan hệ 2 bờ thực trạng kinh tế khó khăn.

Ngày 20/5, bà Thái Anh Văn sẽ tuyên thệ nhậm chức và trở thành nữ Tổng thống đầu tiên của Đài Loan.

Thách thức trước ngày nhậm chức của Tân Tổng thống Đài Loan - ảnh 1
Dư luận đang trông đợi vào những quyết sách và hành động của bà Thái Anh Văn trên cương vị người đứng đầu Đài Loan. (Nguồn: AFP)

Bà Thái là người đứng đầu Đảng Dân tiến (DPP) – với nhiều sự ủng hộ từ các cử tri muốn một Đài Loan độc lập từ Trung Quốc. Trong bài phát biểu sau chiến thắng hồi tháng 1 vừa qua, bà Thái cho biết “Chúng tôi nỗ lực hướng tới việc giữ nguyên trạng hòa bình, ổn định trong mối quan hệ giữa hai bờ eo biển để mang lại lợi ích lớn nhất và hạnh phúc cho người dân Đài Loan”.Và tại lễ nhậm chức sắp tới, bà Thái được cho là sẽ nhắc lại cam kết này, dù nhiều cử tri muốn bà “xem lại” ảnh hưởng ngày càng tăng của Trung Quốc đối với hòn đảo.

Sức ép trong chính sách với Trung Quốc

Sự cân bằng khó khăn quan hệ 2 bờ là điều nữ Tổng thống đầu tiên của Đài Loan phải đối mặt. Trước đó, Tổng thống sắp mãn nhiệm của Đài Loan, Mã Anh Cửu của Quốc Dân Đảng đã mở rộng quan hệ kinh tế và chính trị với Trung Quốc đại lục trong suốt 8 năm cầm quyền, thậm chí đã tổ chức một cuộc họp ngắn với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình – cuộc gặp trực tiếp đầu tiên giữa các nhà lãnh đạo của hai bên kể từ năm 1945.

Chìa khóa cho sự tiến bộ đó, theo ông Mã là sự ủng hộ của ông đối với thỏa ước năm 1992 giữa Trung Quốc và Đài Loan khi hai bên nhất trí với chính sách "một Trung Quốc". Một số người dân Đài Loan, đặc biệt là các cử tri của DPP bác bỏ bất cứ sự đồng thuận nào như vậy. Và bà Thái, trong nhiều tuyên bố từ khi đắc cử cho đến nay cũng chưa từng nhắc đến sự đồng thuận năm 1992.

Bắc Kinh, trong khi đó, đã gia tăng áp lực đối với bà Thái khi ngăn cản Đài Loan tham gia các hội nghị quốc tế, dừng hợp tác về điều tra tội phạm xuyên biên giới và “ám chỉ một sự trả đũa kinh tế” để buộc bà Thái theo đuổi chính sách thân thiện với Bắc Kinh.

Một động thái đầu tiên, các nhà phân tích cho biết, tiếp tục hạn chế vai trò của Đài Loan trong cộng đồng quốc tế.

Hai tháng sau cuộc bầu cử Đài Loan, Trung Quốc thiết lập lại quan hệ ngoại giao với Gambia, thu hẹp số lượng đối tác của vùng lãnh thổ này xuống 22 quốc gia nhỏ. Bắc Kinh và Đài Bắc đã từ chối công nhận quan hệ ngoại giao với các đối tác của nhau.

Đài Loan cũng gặp khó khăn khi tham dự các hội nghị quốc tế, một với Hội đồng Y tế Thế giới, tập hợp các thành viên của Tổ chức Y tế Thế giới, và một cuộc họp khác về ngành thép tại Brussels.

Trong hai vụ việc riêng biệt với các cáo buộc về gian lận viễn thông, Kenya và Malaysia vào tháng trước đã đưa nghi phạm Đài Loan về Trung Quốc để điều tra, bất chấp phản đối từ Đài Bắc. Trung Quốc cho biết công dân của họ là nạn nhân của các vụ gian lận và nước này sẽ thực hiện các cuộc điều tra hình sự. Trong một số trường hợp trước đây, nghi phạm đã được bàn giao lại cho Đài Loan.

"Bắc Kinh đang cố gắng thử thách bà Thái," Lin Ting-Hui, phó chủ tịch của Taiwan Brain Trust, một tổ chức nghiên cứu chính sách ở Đài Bắc cho biết. "Họ đang cố gắng để xem bà ấy có thể chịu được bao nhiêu sức ép."

Đối mặt nền kinh tế trì trệ

Tình hình kinh tế là một trong những nội dung được cử tri Đài Loan quan tâm và hi vọng vào chính phủ mới. Bà Thái – một tiến sĩ luật tại trường Kinh tế học London cần cải tổ lại một nền kinh tế đang suy giảm, hiện phụ thuộc nhiều vào xuất khẩu, chủ yếu là vào thị trường Trung Quốc.

Bà Thái cũng đã cam kết trong quá trình tranh cử rằng sẽ tăng việc làm và tiền lương cho lực lượng lao động trẻ, chăm sóc tốt hơn cho người lớn tuổi, và cân bằng sự phát triển cho các khu vực bên ngoài vùng thịnh vượng Đài Bắc. cũng hứa sẽ hạn chế sự gia tăng của nợ công để không vượt quá tốc độ tăng trưởng GDP bình quân 3 năm trước.

Chính quyền của bà Thái cũng đang lập kế hoạch tái thiết nền kinh tế bằng cách thúc đẩy thương mại và quan hệ kinh tế với Đông Nam Á, Nhật Bản và Ấn Độ cũng như tìm kiếm cơ hội mới thông qua sự tham gia tích cực trong các cơ chế thương mại mới như Hiệp ước đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP).

Tuy nhiên, quan hệ xấu đi giữa Đài Bắc và Bắc Kinh có thể là một “hồi chuông” đối với nền kinh tế của hòn đảo. Truyền thông của Đài Loan thời gian qua cho biết Trung Quốc có thể đã giảm số lượng khách du lịch tới hòn đảo, đe dọa hoạt động của hàng loạt các doanh nghiệp từ khách sạn nhà hàng và các hãng hàng không cùng với các nhà điều hành tour du lịch.

Các nhà kinh tế cho biết các mục tiêu kinh tế của bà Thái sẽ không dễ dàng khi các chính sách kinh tế đối nội cần nhiều nguồn lực để phát triển trong khi các chính sách kinh tế đối ngoại cần có thời gian để mang lại hiệu quả. Dù vậy, vẫn rất khó để bù đắp sự mất mát giá trị kinh tế trong hoạt động trao đổi thương mại từ Trung Quốc - nền kinh tế lớn thứ hai trên thế giới.

Do không thừa nhận "sự đồng thuận 92", bà Thái có thể không nhận được sự giúp đỡ từ Trung Quốc đại lục, ít nhất là trong ngắn hạn.

"Quan hệ giữa bà Thái và Bắc Kinh sẽ không ấm lên ngay lập tức," Lin Chong-Pin, cựu Thứ trưởng quốc phòng Đài Loan, một chuyên gia về các vấn đề đại lục nói. "Điều này sẽ cần nhiều thời gian."

Sự phức tạp trong chính sách Biển Đông

Bên cạnh 2 thách thức chính, tranh chấp chủ quyền Biển Đông cũng là một vấn đề phức tạp mà bà Thái phải đối mặt. Theo The Diplomat, hai lựa chọn khó khăn được đặt ra: tiếp tục chính sách và hành động của người tiền nhiệm hay điều chỉnh tuyên bố về chủ quyền đối với Biển Đông.

Chính quyền của ông Mã đã có nhiều hành động để hiện thực hóa chủ quyền bất hợp pháp ở Biển Đông. Tháng 4/2011, Bộ trưởng quan hệ kinh tế đối ngoại Đài Loan đã chấp thuận đơn xin thăm dò và khai thác dầu khí từ Tổng công ty Dầu khí Đài Loan (CPC) ở đảo Ba Bình và khu vực xung quanh trong vòng 100 hải lý, có tổng diện tích lên đến 137.381m2. Hoạt động này được tiếp tục mở rộng đến tháng 4/2017 ngay trước khi hết hạn vào tháng 4/2015. Đồng thời, Đài Loan cũng đã xây dựng một bến tàu có thể chứa được tàu bảo vệ bờ biển lớn trên đảo Ba Bình và đặt súng cối hạng nặng và các súng chống máy bay 40 mm tại Ba Bình hay có nhiều hoạt động khác như tiến hành 45 ngày khảo sát trên đảo Ba Bình và Bãi Bàn Than vào năm 2013.

Bà Thái sẽ xử lí ra sao khi hoạt động thăm dò và khai thác dầu khí hết hạn vào năm 2017  cũng như các chính sách, hoạt động hiện nay trên Biển Đông. Trước đó, sau khi chiến thắng, nữ lãnh đạo Đài Loan đã kêu gọi tôn trọng tự do hàng hải ở Biển Đông và tìm kiếm một giải pháp hòa bình cho các tranh chấp.

Trong bối cảnh Tòa án Trọng tài Thường trực ở The Hague sắp đưa ra quyết định về vụ kiện của Philippines đối với Trung Quốc vào cuối tháng này hoặc giữa tháng 6 thì vấn đề Biển Đông có thể là một nội dung nhạy cảm. The Diplomat nhận định, dù phán quyết ra sao, chính phủ của bà Thái chắc chắn sẽ phải đối mặt với các mối quan ngại, thậm chí nhiều áp lực từ tất cả các bên liên quan.

An Bình (Tổng hợp)

Từ khóa:

Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

 Đổi mã
Gửi Nhập lại