Thổ Nhĩ Kỳ xin lỗi để chấm dứt sự cô lập
28-06-2016 04:48
(Tổ Quốc)- Ông Erdogan kêu gọi phục hồi quan hệ với Nga, động thái diễn ra một ngày sau khi quan hệ Thổ -Israel nối lại.

Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan ngày 27/6 gửi lời xin lỗi đến Moscow vì đã bắn rơi máy bay quân sự của Nga gần biên giới Syria – đánh dấu một sự nhượng bộ phi thường và  dự kiến ​​sẽ giảm bớt lệnh trừng phạt đang làm tổn thương nền kinh tế của Thổ Nhĩ Kỳ.

Thổ Nhĩ Kỳ xin lỗi để chấm dứt sự cô lập  - ảnh 1
Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan trong khi đang phát biểu ngày 24/6 tại Istanbul. (Nguồn: Reuters)

Một máy bay ném bom SU-24 của Nga bị bắn hạ vào cuối tháng 11 năm ngoái và khiến 1 phi công tử nạn, quan chức cả hai nước cho biết.

"Tôi xin bày tỏ lòng cảm thông của tôi và gửi lời chia buồn sâu sắc tới gia đình của phi công Nga đã chết và nói rằng tôi xin lỗi," điện Kremlin trích dẫn lá thư nói.

Văn phòng của ông Erdogan công bố một phiên bản hạn chế hơn của bức thư, trích lời Tổng thống nói: "Tôi muốn thông báo tới gia đình của phi công Nga đã chết rằng tôi chia sẻ nỗi đau của họ và gửi lời chia buồn của tôi tới họ. Mong họ có thể tha thứ cho chúng tôi."

Dù thông tin phía Thổ Nhĩ Kỳ đưa ra không nhắc đến từ "xin lỗi", nhưng điện Kremlin coi đó là một lời xin lỗi. Ông Erdogan, cho biết sau đó tại một bữa ăn tối với giới doanh nghiệp, rằng ông bày tỏ "sự hối tiếc về những gì đã xảy ra" và gợi nhắc ông Putin về cách hai nước có thể hợp tác.

Giảm cấm vận

Việc Thổ Nhĩ Kỳ xích lại gần Nga gia tăng triển vọng rằng Moscow sẽ cắt giảm trừng phạt nhằm vào Ankara, được áp đặt cuối năm ngoái.

Trong nhiều tháng trước đó, ông Erdogan và các quan chức khác đã bác bỏ yêu cầu của ông Putin về việc đưa ra lời xin lỗi, nói rằng họ đã luôn luôn cảnh báo các nhà lãnh đạo Nga về nguy cơ máy bay nước này phải đối mặt nếu vi phạm không phận của Thổ Nhĩ Kỳ, và rằng phi công cũng đã được cảnh báo nhiều lần. Nga bác bỏ tuyên bố của Thổ Nhĩ Kỳ rằng chiếc máy bay đã vào không phận nước này, và ông Putin đã lên án vụ bắn rơi là một "đòn đâm nguy hiểm sau lưng."

Nga sau đó đã áp đặt lệnh cấm vận nghiêm ngặt với Thổ Nhĩ Kỳ, cấm nhập khẩu phần lớn thực phẩm của Thổ Nhĩ Kỳ; dừng việc bán các tour du lịch trọn gói đến Thổ Nhĩ Kỳ, hoạt động phụ thuộc rất nhiều vào du khách Nga; đình chỉ cơ chế miễn thị thực cho khách Thổ Nhĩ Kỳ vào Nga; và hạn chế hoạt động của các công ty xây dựng Thổ Nhĩ Kỳ đang giữ một vị trí vững chắc tại thị trường Nga.

"Tôi tin rằng chúng tôi sẽ bình thường hóa quan hệ càng sớm càng tốt," ông nói thêm. Không bên nào công bố bản đầy đủ của bức thư. Trước đó, một bước “phá rào” lần đầu tiên đã được công bố ngày 27/6 khi Bộ trưởng Ngoại giao Thổ Nhĩ Kỳ Mevlut Cavusoglu chấp nhận một lời mời từ Nga để tham dự hội nghị của tổ chức hợp tác kinh tế Biển Đen tại Sochi vào 2/7 tới.

Chấm dứt sự cô lập

Lá thư của ông Erdogan gửi tới Tổng thống Vladimir Putin là dấu hiệu mới nhất thể hiện chính sách ngoại giao nhằm chấm dứt sự cô lập của Thổ Nhĩ Kỳ trong khu vực. Lá thư trên được công bố ngày 27/6, một ngày sau khi Thổ Nhĩ Kỳ nhất trí khôi phục quan hệ ngoại giao đầy đủ với Israel sau hơn 6 năm thù địch. Israel là một đồng minh thân cận về quân sự và thương mại, và Nga là đối tác thương mại lớn nhất của Ankara.

Sự chia rẽ giữa Thổ Nhĩ Kỳ với Nga đã gia tăng quan ngại tại Ankara rằng nước này đang phải trả giá đắt cho một số chính sách quyết đoán của mình, học giả tại Đại học Carnegie châu Âu Sinan Ulgen cho biết. Những chính sách đó bao gồm “mở cửa” hỗ trợ cho lực lượng Huynh đệ Hồi giáo ở Ai Cập, nhóm Hamas ở Dải Gaza và phiến quân Syria dọc theo biên giới phía nam của Thổ Nhĩ Kỳ.

Mối quan hệ ghẻ lạnh từ các cựu đối tác đã khiến Ankara dễ bị tổn thương trước các áp lực kinh tế trong nước cũng như mối đe dọa an ninh từ sự gia tăng hoạt động của nhóm Nhà nước Hồi giáo (IS), các cuộc xung đột Syria, và những gì các chính phủ trong khu vực nhận định là sự quyết đoán về quân sự của Iran.

"Thổ Nhĩ Kỳ muốn chấm dứt sự cô lập trong khu vực như là một phần của sự tái điều chỉnh chính sách đối ngoại của mình," ông Ulgen nói.

Các lãnh đạo Thổ Nhĩ Kỳ trong tháng 4 cũng đã thông qua những gì ông Erdogan gọi là chính sách đối ngoại "thêm bạn, bớt thù". Trong tháng 6, ông đã bổ nhiệm Thủ tướng mới, Binali Yildirim, để dẫn dắt các nỗ lực ngoại giao trên.

Còn bất đồng về vấn đề Syria

Điều chưa chắc chắn là liệu Nga và Thổ Nhĩ Kỳ có thể hướng tới một thỏa thuận để tạo điều kiện cho các cuộc đàm phán hòa bình về Syria, nơi hai bên đang ủng hộ cho các lực lượng đối lập nhau trong cuộc xung đột 5 năm qua.

Lời xin lỗi của ông Erdogan tới Moscow được chào đón như "bước đầu tiên trên con đường hồi sinh quan hệ ", Sergei Zheleznyak, Phó Chủ tịch Duma, Hạ viện Nga cho biết. Nhưng ông nói thêm rằng Thổ Nhĩ Kỳ vẫn còn cần phải thể hiện sự sẵn sàng thỏa hiệp về các cuộc đàm phán hòa bình Syria.

Thổ Nhĩ Kỳ đã lên tiếng phản đối sự hiện diện của quân nổi dậy người Kurd Syria tại cuộc đàm phán hòa bình trong khi Nga muốn thấy sự hiện diện của lực lượng này.

Alexander Golts, một nhà phân tích độc lập người Nga tại Đại học Uppsala ở Thụy Điển, cho biết hiện chưa rõ hai nước có thể đạt được một sự thống chung về vấn đề này hay chưa.

"Ông Erdogan và Putin nhận thấy sự tương đồng về quan điểm chính trị quốc tế và cả hai đều sẽ hài lòng để ngồi vào bàn đàm phán và xem họ có thể đạt được điều gì xung quanh tiến trình xích lại gần nhau này", ông Golts nói. Tuy nhiên, ông nói thêm: "Đối với Thổ Nhĩ Kỳ, chính sách đối với Syria là quan trọng hơn quan hệ với Nga. Đồng thời Syria cũng vô cùng quan trọng đối với Tổng thống Putin".

An Bình (Theo Wall Street Journal/ AP)

Từ khóa:

Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

 Đổi mã
Gửi Nhập lại