Thỏa thuận mang tính lịch sử trong quan hệ Nhật Bản- Hàn Quốc
29-12-2015 11:09

(Toquoc)- Hai nước đã đạt được sự đồng thuận về việc bồi thường cho những người “phụ nữ mua vui”, vấn đề gai góc nhất trong quan hệ giữa Tokyo và Seoul.

Hàn Quốc và Nhật Bản ngày 28/12 đã đạt được một thỏa thuận bước ngoặt về việc giải quyết vấn đề phụ nữ Hàn Quốc bị ép làm nô lệ tình dục cho binh sỹ Nhật trong Chiến tranh Thế giới thứ 2, theoYonhap.

Cả Mỹ và Trung Quốc trong cùng ngày đều bày tỏ sự hoan nghênh và hy vọng thỏa thuận này sẽ đóng góp vào việc cải thiện các mối quan hệ song phương giữa hai nước.

Đồng thuận trên nhiều nội dung quan trọng

Thỏa thuận này được công bố trong báo cáo sau cuộc hội đàm của Ngoại trưởng Nhật Bản Fumio Kishida và Ngoại trưởng Hàn Quốc Yun Byong-se sau nhiều tháng tham vấn giữa các quan chức cấp cao của cả hai bên.

Nhiều nội dung quan trọng trong thỏa thuận đã cho thấy những nỗ lực vượt bậc của các quan chức Nhật và Hàn Quốc.

Theo The Diplomat, đáng chú ý nhất, thỏa thuận đưa ra một giải pháp mang lại danh dự cho Hàn Quốc trong khi vẫn cho phép Nhật Bản nhất quán với quan điểm trong quá khứ của nước này rằng tất cả những vấn đề liên quan đến những “hành động không phù hợp” của Nhật Bản trong thời chiến sẽ được giải quyết thông qua Hiệp ước về các quan hệ cơ bản giữa Nhật Bản và Hàn Quốc năm 1965 và Tokyo không bắt buộc phải bồi thường cho các cá nhân trực tiếp.

Theo thỏa thuận đạt được ngày 28/2, Tokyo sẽ cung cấp khoản 1 tỷ yen (8,3 triệu USD) cho một quỹ do chính phủ Hàn Quốc thành lập để hỗ trợ những nạn nhân còn sống. Số tiền này sẽ được phân bổ từ ngân sách quốc gia của Nhật Bản. Đây là một “phương thức khôn ngoan”, trong đó Nhật Bản đóng góp nguồn lực chính phủ để hỗ trợ cho những “phụ  nữ mua vui” mà không ảnh hưởng đến lập trường trong quá khứ.

Trong những năm 90 của thế kỷ trước, một nỗ lực của chính phủ Nhật cung cấp tiền bồi thường cho những người “phụ nữ mua vui” thông qua Quỹ Phụ nữ châu Á thất bại, phần lớn là vì những lời chỉ trích từ nội bộ Hàn Quốc rằng Quỹ Phụ nữ châu Á không chính thức và do đó không thể được coi như là khoản bồi thường chiến tranh chính thức.

Ngoại trưởng Nhật Fumio Kishida cũng cho biết khoản tiền 1 tỷ yen trên không phải là tiền bồi thường, mà là dự án phục hồi danh dự cho các “phụ nữ mua vui”.

Bên cạnh đó, tuyên bố của ngoại trưởng hai nước còn bao gồm “lời xin lỗi và ân hận tận đáy lòng” của Thủ tướng Shinzo Abe trên cương vị là Thủ tướng Nhật Bản.

Trước đó đã có nhiều người lớn tiếng chỉ trích tuyên bố Kono 1993 và tuyên bố Murayama 1995 là sự biểu hiện của cảm xúc cá nhân từ những người lãnh đạo riêng biệt (hai Thủ tướng Nhật Bản đương nhiệm lúc đó) chứ không phải tuyên bố xin lỗi chính thức từ chính phủ Nhật Bản. Và thông điệp chính thức lần này là phản ứng trực tiếp đối với những giọng điệu chỉ trích trên và buộc họ không thể bác bỏ thỏa thuận vừa đạt được.

Điểm cuối cùng, hai nước cũng đã nhất trí rằng việc giải quyết vấn đề này sẽ là “cuối cùng” và “không thể đảo ngược” nếu phía Nhật Bản hoàn tất mọi trách nhiệm. Điều này rất quan trọng đối với Nhật Bản vì làn sóng giận dữ ngày càng tăng tại nước này nhằm chống lại sự căng thẳng từ phía Seoul bất chấp mọi tuyên bố và hành động của Nhật Bản.

Hàn Quốc cũng sẽ phải ngừng chỉ trích Nhật Bản về vấn đề này ở các diễn đàn quốc tế và sẽ di dời bức tượng biểu tượng cho các nô lệ tình dục thời chiến, đặt trước cửa Đại sứ quán Nhật ở Seoul. Trong thời gian qua, những cuộc biểu tình phản đối Nhật thường xuyên diễn ra tại đây.

Và khi Tokyo cung cấp khoản tiền hỗ trợ nạn nhân và đưa ra lời xin lỗi chính thức, nước này cũng muốn nhận được sự đảm bảo rằng thỏa thuận sẽ được duy trì dưới sự lãnh đạo của những chính quyền kế tiếp ở Seoul, đặc biệt khi thời điểm bầu cử Quốc hội sắp tới tại Hàn Quốc đang đến gần (tháng 4/2016).

Thỏa thuận mang tính lịch sử trong quan hệ Nhật Bản- Hàn Quốc - ảnh 1
 Nhiều nội dung quan trọng trong thỏa thuận  về "phụ nữ mua vui" đã cho thấy những nỗ lực vượt bậc của các quan chức cấp cao Nhật Bản và Hàn Quốc sau nhiều tháng tham vấn

Bước ngoặt quan trọng

Trong thời gian diễn ra Thế chiến 2, khoảng 200.000 phụ nữ châu Á, phần lớn đến từ bán đảo Triều Tiên, bị biến thành nô lệ tình dục cho binh sĩ Nhật. Hiện ở Hàn Quốc còn 46 nô lệ tình dục còn sống sót với độ tuổi trung bình là 90 (trong số 120 nạn nhân năm 2007). Đây cũng là vấn đề mấu chốt, gây tranh cãi nhất và là một rào cản lớn trong quan hệ giữa Tokyo và Seoul từ nhiều năm qua.

Thỏa thuận trên, nếu được cả hai chính phủ Nhật Bản và Hàn Quốc kiên trì thực hiện sẽ dỡ bỏ trở ngại lớn nhất đã ngăn cản hai nước hợp tác trên lĩnh vực ngoại giao và trong những vấn đề an ninh chung cũng như tăng cường sự bền chặt cho liên minh 3 bên với Mỹ. Cả Nhật và Hàn Quốc đều là đồng minh quân sự quan trọng của Mỹ ở châu Ásự mâu thuẫn giữa hai nước này đã là một trong những quan ngại lớn nhất của Washington tại Đông Á.

Theo AFP và Kyodo, cả Tổng thống Hàn Quốc Park Geun-hye và Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe đã cam kết sẽ tạo cơ hội thúc đẩy quan hệ song phương sau thỏa thuận trên. Ông Abe cho rằng, thỏa thuận trên báo hiệu một "kỷ nguyên mới" trong quan hệ song phương và cả hai nước sẽ hợp tác để mở ra kỷ nguyên này. Trong bài phát biểu trên đài phát thanh quốc gia NHK (Nhật Bản), ông Abe khẳng định, thỏa thuận vừa đạt được sẽ mở đường cho việc ký kết các thỏa thuận khác giữa hai nước, trong đó có thỏa thuận chia sẻ các thông tin quân sự nhạy cảm.

Còn bà Park cũng bày tỏ hy vọng kết quả các cuộc đàm phán có thể được thực thi và thỏa thuận vừa đạt được sẽ đánh dấu sự khởi đầu mới cho quan hệ Hàn - Nhật.

Còn nhiều rào cản

Việc thực hiện thỏa thuận vừa đạt được sẽ đòi hỏi sự nỗ lực từ cả hai chính phủ Nhật Bản và Hàn Quốc. Ông Abe cần chắc chắn rằng một số cố vấn thân cận của ông, cả trong và ngoài chính phủ, những người đã có những tuyên bố không thận trọng về các vấn đề lịch sử sẽ không làm suy yếu thành công vừa đạt được bằng những tuyên bố đầy khiêu khích của họ, bà Yuki Tatsumi, chuyên gia cao cấp về Nhật Bản thuộc Trung tâm Stimson, Mỹ trong một bài viết trên The Diplomat nhận định.

Về phía Hàn Quốc, chính quyền của bà Park đang nhận được sự tín nhiệm thấp sẽ đối mặt với nhiều khó khăn khi đối thoại với các tổ chức phi chính phủ đang đại diện cho những nạn nhân “phụ nữ mua vui” còn sống, trước mắt là trong tiến trình đối thoại với họ để di dời bức tượng đại diện các nô lệ tình dục thời chiến.

Đồng thời, sự chỉ trích mạnh mẽ từ các đảng đối lập cũng đã được dấy lên về nội dung của thỏa thuận. Ngay trong ngày 28/12, Yonhap đưa tin Đảng Saenuri cầm quyền và Liên minh chính trị mới vì dân chủ (NPAD) đối lập chính của Hàn Quốc đã có những phản ứng trái chiều.

Nữ phát ngôn viên Kim Sung-soo của NPAD được dẫn lời nói: “Trong thỏa thuận này, trách nhiệm của Chính phủ Nhật Bản chỉ giới hạn trong khuôn khổ đạo đức. Nếu chúng ta cho rằng vấn đề lớn nhất ở đây là Chính phủ Nhật Bản phải công nhận trách nhiệm pháp lý của mình thì những gì vừa đạt được là rất đáng thất vọng... Chúng tôi thấy đáng tiếc là Chính phủ Hàn Quốc đã cam kết chấm dứt hẳn cuộc tranh cãi này." 

Trong quá trình hai chính phủ thực thi các cam kết của mình, cả Nhật Bản và Hàn Quốc đều cần tránh không để cho các lực lượng đối lập ngăn trở mối quan hệ song phương bằng cách phá hoại thỏa thuận.

Cam kết vừa đạt được chắc chắn là nền tảng đầu tiên hướng tới sự hòa giải lâu dài giữa Nhật Bản và Hàn Quốc. Với những phản ứng mạnh mẽ từ dư luận cả hai nước trong thời gian tới, đây có thể là một trong những quyết định ngoại giao chính trị khó khăn nhất mà ông Abe và bà Park đưa ra cho đến nay.

Mặc dù hiệu quả và tác động thực tế của các cam kết vẫn cần thời gian để chứng minh, nhưng thành công về mặt ngoại giao cho tới nay là sự công nhận đối với những cố gắng của chính phủ đương nhiệm và các quan chức hai nước.

An Bình (Tổng hợp)

Từ khóa:

Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

 Đổi mã
Gửi Nhập lại