Thượng đỉnh Âu- Phi: Gay gắt bài toán di cư
14-11-2015 07:38

(Toquoc) - Thiếu sự đồng thuận và chưa đưa ra giải pháp cốt lõi, nỗ lực mới nhất nhằm hạ nhiệt cuộc khủng hoảng di cư không như mong đợi.

Hội nghị thượng đỉnh Liên minh châu Âu (EU) và châu Phi bàn về vấn đề người di cư diễn ra từ 11-12/11 tại thủ đô Valletta, Malta với sự tham gia của hơn 40 nước thuộc hai châu lục và sự góp mặt của nhiều tổ chức quốc tế.

Nguồn tin của hãng TASS trong Hội đồng EU cho biết, trọng tâm trong chương trình nghị sự lần này sẽ là chính sách trao trả người di cư về quê hương, tuy nhiên vẫn mở cửa cho những người thực sự cần được bảo vệ quốc tế.

Theo số liệu do Cơ quan Kiểm soát biên giới Liên minh châu Âu (Frontex) công bố hôm 10/11, có khoảng 1 triệu 200 nghìn người di cư bất hợp pháp đã tới châu Âu trong vòng 10 tháng đầu tiên của năm 2015, tăng gấp 4 lần so với cùng kỳ năm 2014.

Thượng đỉnh Âu- Phi: Gay gắt bài toán di cư  - ảnh 1
Hội nghị thượng đỉnh Valletta với sự góp mặt hơn 40 nước thuộc hai châu lục Âu- Phi cùng nhiều tổ chức quốc tế vẫn chưa tìm ra lời giải phù hợp và hiệu quả

Kết quả đạt được “khiêm tốn”

EU đã phê chuẩn một quỹ ủy thác trị giá 1,8 tỷ euro cho châu Phi nhằm thuyết phục các lãnh đạo Lục địa Đen tiếp nhận trở lại những người di cư vì lý do kinh tế. Con số này có thể sẽ nhiều gấp đôi, lên tới 3,6 tỷ euro nếu Ủy ban châu Âu kêu gọi được thêm sự đóng góp tài chính của 28 nước thành viên.

Phát biểu khi các nhà lãnh đạo EU ký kết thỏa thuận trên, Chủ tịch Ủy ban châu Âu Jean-Claude Juncker cho biết: “Khoản tiền này sẽ được dành để hỗ trợ các nước châu Phi, đặc biệt các nước Đông và Bắc Phi, trong việc cải thiện cuộc sống của người dân và tăng cường các biện pháp an ninh để kiểm soát tốt vấn đề di cư.”

Đổi lại, các nước châu Phi sẽ phải đẩy mạnh cuộc chiến chống buôn bán người, cải thiện việc lưu trữ hồ sơ công dân, phát hành hộ chiếu có tính bảo mật cao để tránh làm giả và nội dung quan trọng nhất, cho phép người nhập cư bị châu Âu từ chối quay lại đất nước.

Bên cạnh đó, giữa các quốc gia của hai châu lục còn có các thỏa thuận khác, ví dụ như việc mở rộng kênh nhập cư hợp pháp cho công dân và lao động châu Phi sang châu Âu bằng cách tăng gấp đôi hạn ngạch visa cho các nước châu Phi hay cử các quan chức châu Phi đến châu Âu để tiến hành xác minh và lập danh sách hồ sơ công dân mỗi nước, tạo thuận lợi cho việc gửi trả hoặc chấp thuận đề nghị tị nạn.

Còn nhiều bất đồng

Trong phiên họp, EU cũng đã bày tỏ dự định xây dựng các trung tâm tiếp nhận người tị nạn tại các nước thứ ba, cụ thể là các nước châu Phi. Tuy nhiên, đề nghị này đã bị Liên đoàn châu Phi (AU) phản đối kịch liệt.

Đại diện của AU, Nkosazana Dlamini-Zuma cho biết AU cùng với nhiều nước châu Phi khác, trong đó có Ai Cập, phản đối kế hoạch này vì trên thực tế, theo kế hoạch này, người tị nạn bị giam giữ trong các trại và đây là hành vi vi phạm nghiêm trọng quyền con người.

Bà Dlamini-Zuma cũng cảnh báo phụ nữ và trẻ em là những đối tượng dễ trở thành nạn nhân nhất của nạn xâm hại tình dục và buôn người, còn các trung tâm tị nạn này có thể trở thành nơi nuôi dưỡng những phần tử khủng bố và cực đoan, và như vậy sẽ chỉ đào sâu hơn vấn đề các bên đang muốn giải quyết.

Bên cạnh đó, các lãnh đạo châu Phi cho rằng số tiền hỗ trợ 1.8 tỷ euro là không đủ và chỉ là một sự khởi đầu” do phần lớn khoản tiền này sẽ được chi cho các dự án tăng cường kiểm soát an ninh hơn là phát triển kinh tế. “Có rất ít sự tin tưởng giữa các bên” và “có nhiều căng thẳng xung quanh các giải pháp mà EU đưa ra”, các nhà ngoại giao cũng cho biết.

Đồng thời, so sánh với khoản 3 tỷ euro mà châu Âu dự định cấp cho Thổ Nhĩ Kỳ nhằm thuyết phục nước này giữ người tị nạn Syria lại trên đất Thổ Nhĩ Kỳ thì con số hỗ trợ cho châu Phi khiến các nhà lãnh đạo AU bất bình và cho rằng châu Âu đã quá thiên vị. Trong nhiều năm qua vấn đề người tị nạn đi từ châu Phi luôn tồn tại nhức nhối nhưng châu Âu thờ ơ, không trợ giúp trong khi với người tị nạn Syria thì châu lục này lại rất tích cực xử lý.

Còn châu Âu luôn coi Thổ Nhĩ Kỳ là đối tác chính của EU trong việc quản lý dòng người di cư. Quốc gia này hiện đón tiếp một số lượng lớn người tị nạn Syria và rất nhiều người xin tị nạn đang tạm trú tại Thổ Nhĩ Kỳ để vào châu Âu.

Khoảng 2,2 triệu người tị nạn Syria đã tìm đến Thổ Nhĩ Kỳ để trú ẩn kể từ khi chiến tranh nổ ra cách đây bốn năm và trong năm nay, khoảng 650.000 người di cư, chủ yếu là người Syria đã đi qua Thổ Nhĩ Kỳ, theo Liên Hiệp Quốc. Con số này đã lấn át 150.000 người từ các nước châu Phi như Eritrea, Nigeria và Somalia,  thực hiện cuộc hành trình nguy hiểm qua Địa Trung Hải để đến châu Âu, chủ yếu là Italy và Malta.

Căn nguyên chưa được giải quyết

Có thể nói, EU muốn thông qua hội nghị thượng đỉnh Valletta để vỗ về các chính phủ châu Phi tiếp tục hợp tác và tiếp nhận người di cư gửi về từ châu Âu, trong khi các nhà lãnh đạo châu Phi cố gắng sử dụng cuộc họp này để buộc EU mở ra các kênh pháp lý mạnh mẽ hơn cho người dân của họ đến châu Âu.

Tuy nhiên, gốc rễ của vấn đề là ở chuyện phát triển kinh tế và nội dung này vẫn chưa được hai bên thống nhất. Việc châu Âu đòi gửi trả những người “nhập cư kinh tế” được coi là một đòn giáng mạnh đến sự phát triển của châu lục đen do hiện tại lượng kiều hối do người châu Phi ở nước ngoài gửi về quê hương là nguồn thu nhập lớn nhất và đáng tin cậy nhất của người nghèo và đôi khi của cả tầng lớp trung lưu ở một số khu vực trên toàn châu Phi, theo Ngân hàng Thế giới (WB).

Sống trong cảnh đói nghèo, chiến tranh và chính trị bất ổn, người dân châu Phi luôn coi châu Âu là miền đất hứa trong khi chính phủ các nước này cần nguồn ngoại tệ để phát triển trong khi chưa tìm ra được sự thống nhất về lập trường giải quyết vấn đề.

Năm 2014, người di cư ra đi từ khu vực cận Sahara đến châu Âu đã gửi về 11.2 tỉ USD, WB ước tính. “Đây chỉ là một phần trong tổng thể số tiền, vì hầu hết các khoản thu đều không được ghi lại”, Dilip Ratha, nhà kinh tế hàng đầu của WB cho biết.

Có một thực tế là nhiều người đã hủy chứng minh thư và tìm cách tránh bị trục xuất, bằng cách này, các nước sở tại sẽ không xác minh được họ từ đâu tới, còn các nước châu Phi sẽ không đồng ý tiếp nhận lại do chính phủ các nước này không lưu giữ đầy đủ hồ sơ công dân của họ. Trong năm 2014, có hơn 250.000 người nhập cư châu Phi bị các nước châu Âu quyết định trả về nước nhưng chỉ có 161.000 trong số này được nhận lại.

Một khi châu Âu chưa đưa ra được những chính sách hỗ trợ lâu dài cho các nước châu Phi phát triển kinh tế, từ đó thúc đẩy giải quyết các xung đột và bất ổn thì làn sóng tị nạn từ châu Phi đổ về châu Âu vẫn chưa thể chấm dứt trong ngắn hạn.

An Bình (Tổng hợp)

Từ khóa:

Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

 Đổi mã
Gửi Nhập lại