Tiến trình hòa đàm Syria: Bước tiến sau sự đổ vỡ
12-02-2016 10:28

(Tổ Quốc)- Nếu được thực hiện nghiêm túc, những thỏa thuận vừa đạt được đánh dấu sự kết thúc một cách chính thức và bền vững cuộc nội chiến ở Syria.

Ngày 12/2, các bên tham gia cuộc đối thoại về Syria thông báo đã nhất trí ngừng các hành động thù địch tại Syria. Thỏa thuận này sẽ bắt đầu thực hiện trong vòng một tuần nữa.

Đây là kết quả sau các cuộc thảo luận gấp rút và những nỗ lực ngoại giao con thoi của Mỹ, Nga và hơn 10 nước khác tại thành phố Munich (Đức). Các nước đều khẳng định cam kết của mình về một tiến trình chuyển giao chính trị tại Syria, quốc gia đã bước sang năm thứ 5 nội chiến. Các bên cũng nhất trí rằng những điều kiện an ninh và nhân đạo tại Syria phải được cải thiện.

Giải quyết khủng hoảng nhân đạo

Các bên cũng đã đạt được thỏa thuận nhằm tăng cường viện trợ nhân đạo tại Syria, đồng thời coi đây là ưu tiên hành động hàng đầu trong thời gian tới.

Lần đầu tiên, một chiến dịch viện trợ quy mô lớn sẽ hướng tới Syria, nơi 4,4 triệu người đã phải bỏ trốn trong khi hàng triệu người đang di tản. Các nước đồng minh NATO cho biết, họ sẽ tìm cách chặn dòng người tị nạn đến châu Âu qua Biển Aegean bằng cách cử các binh sĩ của mình tham gia tuần tra trên biển để ngăn chặn những kẻ tìm cách đưa người vượt biển trái phép.

Thực phẩm và đồ cứu trợ trong chiến dịch nhân đạo của Liên hợp quốc, các tổ chức phi chính phủ và cộng đồng quốc tế sẽ được vận chuyển vào các khu vực bị tàn phá để hỗ trợ người dân tránh khỏi nạn đói. Lực lượng không quân Nga cũng sẽ tiến hành việc thả phẩm vật cứu trợ đến ít nhất 15 thị trấn và thành phố tại Syria.

Ngoại trưởng Mỹ John Kerry nói: “Tôi vui mừng thông báo rằng, tại Munich, chúng ta đạt được bước tiến trên cả mặt trận nhân đạo và cả chấm dứt các hành động thù địch tại Syria. Trên hai mặt trận này, bước tiến mà chúng ta đạt được là bước tiến tiềm năng và phải được thực thi đầy đủ, để thông qua đó chúng ta có thể mang đến sự thay đổi trong cuộc sống hàng ngày của người dân Syria”.

Tiến trình hòa đàm Syria: Bước tiến sau sự đổ vỡ - ảnh 1
Ngoại trưởng Nga Lavrov và Ngoại trưởng Mỹ Kerry sau cuộc họp báo thông báo kết quả của cuộc thảo luận tại Munich, Đức

Nền tảng cho tiến trình hòa đàm

Trước đó, ngày 11/2, nhóm 17 quốc gia ủng hộ Syria cũng đã đạt được thỏa thuận ngừng bắn tạm thời tại Syria và nhất trí rằng cuộc đàm phán hòa bình về Syria ở Geneva cần được nối lại "càng sớm càng tốt."

Đây được đánh giá là bước đi ban đầu trong nỗ lực giải quyết khủng hoảng Syria trong bối cảnh vòng đàm phán hòa bình Syria mới nhất diễn ra ở Geneva đầu tháng này đã lâm vào bế tắc khi cả hai phe chính phủ và lực lượng đối lập Syria không chấp nhận nhượng bộ. Đặc phái viên Liên Hợp Quốc về Syria de Mistura phải tuyên bố hoãn vòng đàm phán tới ngày 25/2 tới.

Ngoại trưởng Nga Lavrov nhấn mạnh, ngừng bắn ở Syria là bước tiến quan trọng nhằm khởi động đàm phán hòa bình. Tuy nhiên, hiện tại, các bên vẫn chưa thể đi đến một thỏa thuận ngừng bắn toàn diện tại quốc gia Trung Đông này do lệnh ngừng bắn nói trên không áp dụng đối với các nhóm thánh chiến như Nhà nước Hồi giáo (IS) tự xưng hay Mặt trận Al-Nusra. Các hoạt động quân sự chống lại những nhóm phiến quân này sẽ vẫn được tiến hành.

Vị thế của Nga đang gia tăng

Chiến dịch không kích của Nga ở Syria trong thời gian qua đã giúp quân đội chính phủ Tổng thống Syria Bashar al-Assad giành được những thắng lợi trên thực địa cũng như ngày càng khẳng định được sự can dự của Nga tại Trung Đông. Điều này cũng thúc đẩy những bất đồng vốn đang tồn tại sâu sắc giữa các nước tham gia đàm phán, đặc biệt là Nga và Mỹ.

Hai nước này hiện đang có một sự khác biệt lớn về danh sách các nhóm khủng bố tại Trung Đông, cũng như trong việc xác định mục tiêu trong các chiến dịch không kích. Nga được cho là đã ném bom một số nhóm phiến quân nằm dưới sự bảo trợ của Mỹ, và khẳng định rằng họ đang liên kết với tổ chức khủng bố Mặt trận Al-Nusra. Và cho tới nay, chưa có chứng cứ rằng sự khác biệt này đã được giải quyết.

Trước đó, Nga đã đề xuất một lệnh ngừng bắn tại Syria bắt đầu từ ngày 1/3 tới. Tuy nhiên, những người phản đối coi đây là nỗ lực nhằm “câu giờ” cho một cuộc tấn công của chính quyền Damascus ở trong và xung quanh thành phố Aleppo hiện do quân nổi dậy kiểm soát.

Trong năm qua, Nga và Mỹ cũng đã cực kỳ bất đồng về một kế hoạch của Nga muốn ông Assad duy trì quyền lực, ít nhất là trong khoảng thời gian trước khi chuyển giao quyền lực, trong khi Mỹ và lực lượng đối lập Syria kiên trì lập trường yêu cầu ông Assad từ chức ngay lập tức. Ngoại trưởng Nga Lavrov cũng đã tuyên bố ngày 11/2 về quan điểm cho rằng sự thay đổi chính quyền Tổng thống Syria Bashar al-Assad sẽ có những tác động tích cực chỉ là một sự ảo tưởng.

Ông Lavrov cũng khẳng định Nga sẽ không chấm dứt các cuộc không kích tại Syria nhằm chống lại IS và Mặt trận al-Nusra và hối thúc liên quân chống IS do Mỹ dẫn đầu hợp tác với quân đội Nga tại Syria, bởi cả hai đều có "chung một kẻ thù", Reuters đưa tin.

Bất đồng giữa Mỹ và đồng minh

Theo Reuters, phát biểu ngày 11/2 trong cuộc gặp tại Brussels với các Bộ trưởng Quốc phòng các nước, Người phát ngôn quân đội Saudi Arabia, Chuẩn tướng Ahmed Asseri, tuyên bố, Saudi Arabia sẵn sàng đưa quân sang Syria nếu liên quân chấp thuận. Ông Asseri nói: “Ngày hôm nay, chúng tôi đã trao đổi với nhau ở cấp độ chiến lược”.

Tuy vậy, Bộ trưởng Quốc phòng các nước tham gia cuộc gặp vẫn chưa thống nhất được thời điểm đánh chiếm lại Raqqa và Mosul. Trước đó, người đứng đầu Cơ quan Tình báo Quốc phòng Mỹ cũng thận trọng cho rằng, lực lượng Iraq khó có thể giành lại Mosul trong năm 2016, bất chấp những kỳ vọng từ phía Baghdad.

Các nước đồng minh đang thể hiện sự hoài nghi về chính sách của Mỹ tại Syria, nhất là khi Mỹ tìm cách giới hạn dần vai trò của mình trong cuộc nội chiến tại đây. Ngoại trưởng Pháp Laurent Fabius đã lên tiếng hoài nghi về cam kết của Mỹ trong việc giải quyết cuộc nội chiến tại Syria, trong khi đó, phe đối lập ôn hòa tại đây khẳng định, Mỹ gây sức ép buộc họ phải tham gia đàm phán về hòa bình tại Syria trong khi sự hỗ trợ của Mỹ dành cho họ trên chiến trường ngày một ít dần.

Thổ Nhĩ Kỳ cũng đã lên tiếng chỉ trích Mỹ vì ủng hộ lực lượng PYD người Kurd tại Syria và cho rằng, việc Mỹ không hiểu được bản chất thực sự của lực lượng này đã biến toàn bộ khu vực trở thành “biển máu”.

Cần thử nghiệm thực tế

Theo Ngoại trưởng Kerry, kế hoạch ngừng bắn tại Syria mới chỉ đạt được trên giấy tờ. Phải chờ vài ngày nữa, khi “thử nghiệm trên thực tế” mới cho thấy các bên có tôn trọng các cam kết hay không.

Thời gian tới, Mỹ sẽ phải đối mặt với một trận chiến khó khăn trong việc thuyết phục phe đối lập Syria đồng ý với các thỏa thuận vừa đạt được. Andrew Tabler từ Viện Washington về Chính sách Trung Đông cho biết, cuối cùng Ngoại trưởng Mỹ John Kerry sẽ phải gặp mặt lực lượng đối lập Syria và tiến hành đàm phán để họ tham gia các thỏa thuận. Trong khi đó, cuộc xung đột - đặc biệt là ở phần phía bắc của đất nước - đang phát triển mạnh mẽ hơn mỗi ngày.

Đồng thời những tuyên bố về khả năng can dự của Khối Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) và Saudi Arabia vào chiến trường Syria thời gian tới cũng đang dấy lên nhiều quan ngại. Theo AFP, ngày 11/2, Thủ tướng Nga Dmitry Medvedev đã cảnh báo nếu các lực lượng Saudi Arabia “nhảy” vào cuộc chiến tại Syria, họ sẽ làm bùng phát "một cuộc chiến tranh thế giới mới".

Và bất kỳ kế hoạch ngừng bắn nào, mặc dù Mỹ và Nga đều đã công khai thể hiện quan điểm ủng hộ của họ, đều sẽ cần đến những cuộc đàm phán cấp cao hơn nữa giữa Mỹ và Nga để giải quyết những mâu thuẫn mấu chốt.

Những thỏa thuận vừa đạt được sẽ cần nhiều thời gian và không gian để kiểm chứng khi giữa các bên tham gia đàm phán đang tồn tại rất nhiều bất đồng.

An Bình (Tổng hợp)

Từ khóa:

Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

 Đổi mã
Gửi Nhập lại