TPP được kí kết: Mở màn “cuộc chiến” phê chuẩn hiệp ước
05-02-2016 08:32

(Toquoc)- Nhiều thách thức còn được đặt ra cho TPP trong tiến trình thông qua tại Quốc hội của 12 nước thành viên.

Sáng ngày 4/2 theo giờ Việt Nam, Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) đã được chính thức ký kết tại Auckland, New Zealand với sự tham dự của Bộ trưởng Thương mại và kinh tế 12 nước thành viên.

TPP là thỏa thuận thương mại tự do giữa 12 quốc gia, gồm Canada, Brunei, Chile, Malaysia, Mexico, New Zealand, Peru, Singapore, Australia, Mỹ, Nhật Bản và Việt Nam, được hình thành với mục tiêu chính là xóa bỏ các loại thuế quan và rào cản hàng hóa, dịch vụ xuất nhập khẩu giữa các nước thành viên.

Hiệp định bao gồm 30 chương và đề cập đến không chỉ các lĩnh vực truyền thống như hàng hóa, dịch vụ, đầu tư mà còn cả các vấn đề mới như thương mại điện tử, tạo thuận lợi cho dây chuyền cung ứng, doanh nghiệp nhà nước.

Một khi có hiệu lực, TPP sẽ trở thành khu vực thương mại tự do với 800 triệu dân, chiếm 30% kim ngạch thương mại toàn cầu và gần 40% sản lượng kinh tế thế giới.

TPP được kí kết: Mở màn “cuộc chiến” phê chuẩn hiệp ước - ảnh 1
Bộ trưởng 12 nước thành viên đã kí chính thức TPP, đánh dấu bước tiến quan trọng của hiệp định sau 10 năm kể từ khi có ý tưởng hình thành

TPP được kí kết: Mở màn “cuộc chiến” phê chuẩn hiệp ước - ảnh 2

 

Sau lễ kí kết, Bộ trưởng của 12 nước thành viên TPP đã ra Tuyên bố chung, khẳng định việc ký kết là một dấu mốc quan trọng đồng thời khởi đầu giai đoạn mới cho TPP. Tuyên bố nêu rõ: “Sau hơn 5 năm đàm phán, chúng tôi rất vinh dự được đặt bút ký, chính thức hóa thỏa thuận chung TPP vốn được xem là thành tựu lịch sử cho khu vực châu Á-Thái Bình Dương. Nay các nước có thể tập trung để hoàn thành các thủ tục pháp lý riêng ở mỗi nước.”

Sắp tới, châu Á- Thái Bình Dương, một trong những khu vực năng động và tăng trưởng nhanh nhất trên thế giới sẽ có một tiêu chuẩn mới cho thương mại và đầu tư, thúc đẩy sự phát triển chung của thế giới và các nước thành viên.

Sau lễ ký, các nước thành viên có thời gian 2 năm để thực hiện các quy trình nội bộ, hoàn tất thủ tục phê chuẩn tại quốc hội để TPP có hiệu lực.

Dư luận thế giới hoan nghênh

Tổng thống Mỹ Barack Obama ngày 3/2 đã bày tỏ vui mừng với việc ký kết một trong những thỏa thuận thương mại lớn nhất lịch sử, nói rằng Hiệp định đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) có thể sẽ cho Mỹ lợi thế hơn so với các nền kinh tế hàng đầu khác, cụ thể là Trung Quốc.

Trong một tuyên bố, ông Obama nêu rõ: "TPP cho phép Mỹ - và không cho phép các nước như Trung Quốc - đề ra các luật chơi/ luật đi đường trong thế kỷ 21, vốn là đặc biệt quan trọng trong một khu vực năng động như châu Á-Thái Bình Dương."

Trong thông cáo báo chí ngày 4/2, Bộ Thương mại Australia cũng hoan nghênh kết quả đạt được tại New Zealand, nhấn mạnh Hiệp định TPP sẽ mang lại lợi ích  cho nước này, đặc biệt trong lĩnh vực hàng hóa, dịch vụ thương mại.

Trước đó, Thủ tướng Australia Malcom Turnbull đã từng tuyên bố rằng Chính phủ nước này hy vọng TPP sẽ là một cơ sở vững chắc cho sự thống nhất các quy tắc thương mại cho khu vực châu Á- Thái Bình Dương.

Khẳng định những lợi ích của TPP, Bộ trưởng thương mại Singapore Lim Hang Kiang cũng cho rằng, TPP là một cột mốc quan trọng đối với tự do hóa thương mại khu vực, các quy tắc thương mại mới và đảm bảo cho các nhà đầu tư có một thị trường cởi mở và minh bạch hơn.

Tiến trình thông qua TPP còn nhiều chông gai

Thỏa thuận này sẽ chỉ có hiệu lực khi được ít nhất 6 nước thành viên, chiếm tối thiểu 85% Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) kết hợp của cả 12 nước, phê chuẩn.

Điều này có nghĩa là thỏa thuận phải được Quốc hội tại các nền kinh tế lớn nhất trong TPP là Mỹ, Nhật Bản và Canada thông qua.

Trước đó, chiến dịch tranh cử tổng thống tại Mỹ đã khiến thương mại trở thành vấn đề thường xuyên gây tranh cãi. Ngày 10/12/2015, Quốc hội, nơi mà đảng Cộng hòa chiếm đa số, và Chủ tịch Thượng viện Mỹ Mitch McConnell đã cho biết rằng TPP không nên được đưa lên Quốc hội để bỏ phiếu thông qua trước cuộc bầu cử tổng thống tháng 11 tới.

Một số nghị sĩ đảng Cộng hòa phải đối mặt với sự chỉ trích của đối thủ nếu tuyên bố ủng hộ TPP trong mùa bầu cử.Còn nếu họ bỏ phiếu chống lại thỏa thuận này thì sẽ làm thất vọng giới lãnh đạo kinh doanh.

Phòng Thương mại và công nghiệp Mỹ cùng các hội nhóm kinh doanh lớn đã ủng hộ TPP, nhưng một số ngành công nghiệp đang yêu cầu sự nhượng bộ nhiều hơn trong việc thông qua thỏa thuận này.Các doanh nghiệp dược phẩm muốn có một khung thời gian bảo hộ trước các đối thủ cạnh tranh khi gia nhập TPP. Và dù Quốc hội không thể sửa đổi thỏa thuận nhưng có thể đưa ra các điều khoản bổ sung để xoa dịu những lo ngại trong nước.

Đảng Dân chủ, được sự hỗ trợ của các nhóm lao động, đã phản đối chính sách thương mại của ông Obama, cho rằng TT có thể làm gia tăng những hệ lụy xấu của toàn cầu hóa. Ứng cử viên Tổng thống Mỹ của đảng Dân chủ, bà Hillary Clinton đã nói rằng bà không ủng hộ thỏa thuận, mặc dù đã gọi TPP là "tiêu chuẩn vàng" trong khi bà còn là giữ chức ngoại trưởng.

Quốc hội Malaysia đã thông qua TPP nhưng một số nước khác có thể chờ đợi phản ứng từ Quốc hội Mỹ trước khi xem xét tiến trình thông qua.

Và tại Nhật Bản, tiến trình này được cho là sẽ trở thành tâm điểm của các cuộc tranh luận, đặc biệt khi Bộ trưởng Chính sách Kinh tế và Tài chính Nhật Bản Akira Amari ngày 28/1 đã tuyên bố từ chức vì cáo buộc nhận hối lộ. Ông Amari trước đó là trưởng đoàn Nhật Bản đàm phán TPP.

Một số chuyên gia đã nhận định, bê bối này có thể khiến người dân đặt dấu hỏi về các chính sách kinh tế của ông Abe và gia tăng sự phản đối của nhiều người đối với TPP. Trong khi đó, trở ngại chính trong tiến trình phê chuẩn TPP có thể đến từ sự bất đồng trong nội bộ Đảng Dân chủ Tự do (LDP) thuộc liên minh cầm quyền ở cả hai viện trong quốc hội. LDP luôn có mâu thuẫntrong quan điểm về thương mại tự do, phần lớn là do ảnh hưởng từ các nhóm lợi ích nông nghiệp và các nhóm sản xuất khác trong đảng.

Trường hợp của Canada, TPP sẽ được chính phủ của Đảng Tự do dưới sự lãnh đạo của Thủ tướng Justin Trudeau, được cho là “ít thoải mái” hơn Đảng Bảo thủ với hội nhập kinh tế xem xét. Trong chiến dịch tranh cử, Trudeau nói đảng của ông "mạnh mẽ hỗ trợ thương mại tự do" và hứa hẹn một "phương pháp tiếp cận có trách nhiệm" trong quá trình phê chuẩn. Nhưng tiến trình phê chuẩn vẫn có thể mất nhiều thời gian để chính phủ mới nghiên cứu và đưa ra biện pháp hỗ trợ các ngành công nghiệp trong nước mà sẽ bị tổn thương bởi các quy định của thỏa thuận này.

Và đúng như nhận định của Thủ tướng New Zealand John Key, việc ký kết ngày 4/2 là một bước đi vô cùng quan trọng.Song TPP hiện vẫn mới chỉ là trên giấy tờ, hay đúng hơn chỉ là 16.000 văn bản.Rõ ràng rằng, sau thành tựu vừa đạt được, 12 nước thành viên vẫn còn nhiều việc phải làm để hiệu lực của TPP thực sự đi vào đời sống.

An Bình(Tổng hợp)

Từ khóa:

Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

 Đổi mã
Gửi Nhập lại