TPP thăng trầm tại Quốc hội Mỹ
15-05-2015 05:28

(Toquoc)-Lãnh đạo Thượng nghị viện Mỹ vừa đạt được thỏa hiệp về TPA, mở đường cho cuộc đàm phán TPP.

Ngày 13/5, sau 24 giờ thương lượng, các nhà lãnh đạo hai đảng tại Thượng nghị viện Mỹ đã đạt được một thỏa hiệp liên quan tới dự luật về Quyền thúc đẩy thương mại (TPA), hay còn gọi là trao đặc quyền đàm phán nhanh.

TPP thăng trầm tại Quốc hội Mỹ - ảnh 1
Tổng thống Obama đến phát biểu tại trụ sở tập đoàn Nike, ở Oregon, vận động cho việc Quốc hội Mỹ thông qua TPA. Nike là tập đoàn đa quốc gia tiêu biểu cho thành công của nước Mỹ

 

TPA được cứu vãn

Thỏa hiệp này đạt được sau khi các nghị sỹ của đảng Cộng hòa đồng ý với đề nghị của các thượng nghị sỹ Dân chủ đưa thêm một điều khoản về chương trình trợ cấp cho những người lao động có thể bị mất việc làm do Hiệp định đối tác xuyên Thái bình dương (TPP), cụ thể là trợ cấp cho những công nhân Mỹ bị mất việc làm nếu các xí nghiệp Mỹ chuyển cơ sở sản xuất ra nước ngoài để sử dụng nhân công giá rẻ. Đổi lại, các thượng nghị sỹ chống TPP đồng ý tiến hành các cuộc bỏ phiếu riêng rẽ đối với hai dự luật mà trước đó họ gắn với TPA. Đó là một dự luật về hải quan mà trong đó bao gồm vấn đề về thao túng tiền tệ nhắm vào Trung Quốc kiểm soát giá của đồng nhân dân tệ nhằm hạ giá thành của các sản phẩm xuất khẩu. Đạo luật này bị chính quyền Obama phản đối nhưng lại được nhiều Thượng nghị sỹ của các bang miền Trung Tây nước Mỹ ủng hộ do ngành chế tạo ở đây đã chịu nhiều tổn thất vì Trung Quốc trong vòng 20 năm qua. Một dự luật khác liên quan việc gia hạn Đạo luật Cơ hội và tăng trưởng châu Phi (AGOA). Hai dự luật riêng rẽ này dự kiến sẽ được bỏ phiếu trong tuần này, còn dự luật về TPA dự kiến sẽ được đưa ra thảo luận chính thức trong tuần tới.

Một ngày trước đó, chiều 12/5, dự luật TPA chỉ nhận được 52 phiếu ủng hộ để TPA được đưa ra thảo luận và bỏ phiếu chính thức tại Thượng nghị viện Mỹ. 45 thượng nghị sĩ, đa số là đảng viên Dân chủ, đã bỏ  phiếu chống. Các thượng nghị sỹ Mỹ thuộc đảng Dân chủ chịu áp lực của các tổ chức công đoàn, các nhóm nhân quyền và môi trường đã kiên quyết chống lại TPA bất chấp lời kêu gọi của ông Obama.

Phát biểu trước báo chí sau cuộc bỏ phiếu ngày 13/5, người phát ngôn Nhà Trắng Josh Earnest bày tỏ lạc quan về khả năng TPA nhận đủ số phiếu ủng hộ theo quy định 2/3, tương đương với 60 phiếu trong 100 Thượng nghị sỹ. Ông này cho biết 10 trong số 14 Thượng nghị sỹ của đảng Dân chủ chống TPA, được Tổng thống Obama mời đến Nhà Trắng ngày 12/5, đã bày tỏ ủng hộ việc trao cho tổng thống quyền đàm phán nhanh.

Sau hơn 5 năm và 20 vòng đàm phán TPP

Chính quyền Obama trong nhiều tuần qua đã ráo riết vận động Quốc hội thông qua TPA nhằm đẩy nhanh tiến trình đàm phán TPP do ông Obama hậu thuẫn từ năm 2009. Ký kết TPP là một ưu tiên cao trong chính sách đối ngoại nhiệm kỳ hai của Tổng thống Obama.

Trước chuyến thăm Mỹ của Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe, từ ngày 26/4 - 3/5/2015, hai bên tràn trề hy vọng vì hai phái đoàn Mỹ-Nhật đạt được một số thỏa thuận tại Tokyo về TPP. Thủ tướng Shinzo Abe cần tháo gỡ hệ thống bảo hộ nông sản và cho Mỹ bán nông sản vào Nhật Bản, đổi lại doanh nghiệp xe hơi Nhật Bản dễ bán hàng sang Mỹ... Các tổ hợp xe hơi Mỹ e ngại phải cạnh tranh với xe hơi và phụ tùng của Nhật Bản. Các tổ hợp dược phẩm lo sợ cạnh tranh với loại biệt dược gốc của các nước sản xuất rẻ hơn. Rất nhiều người chống đối vì vấn đề thủ tục và thể thức đàm phán, cho rằng đại diện Mỹ giữ kín nội dung thương thuyết nên chẳng biết phía Mỹ cam kết những gì.

Một xu hướng mới nổi là sợ ô nhiễm môi trường và chống tiến trình công nghiệp hóa. Nhiều người lại nói đến nhân quyền, dân chủ hay quyền bảo vệ lao động ở trong nước và các nước khác sẽ bị xâm phạm. Phe tả đảng Dân chủ có truyền thống nghi ngờ kinh tế thị trường và tự do thương mại, chống lại TPP cũng như mọi thỏa thuận tự do thương mại khác, cho rằng các hiệp định thương mại chỉ là sự cấu kết của tư bản.

Nếu TPA không được thông qua, chẳng những thỏa thuận Mỹ-Nhật bị trì hoãn, mà việc Mỹ đàm phán với 11 đối tác TPP cũng sẽ chậm hình thành. Nó còn tác động dây chuyền đến các vòng đàm phán Hiệp định đối tác đầu tư thương mại xuyên Đại Tây Dương (TTIP).

Khi tiến vào TPP, Mỹ tin là lượng hàng mua bán với 11 đối tác trong khu vực Thái Bình Dương có thể lên tới hơn 400 tỷ USD một năm, với Nhật Bản là 200 tỷ USD, cho nên nước nào tham dự thì sẽ dễ thành đồng minh nhờ xuất khẩu vào Mỹ.

Các thượng nghị sĩ Cộng hòa, vốn chủ trương tự do thương mại, đã ủng hộ Tổng thống Obama vì những mục tiêu chiến lược: TPP là một công cụ của Mỹ – cùng với TTIP – sẽ tạo ra luật chơi thương mại thế giới thế kỷ 21, và là một biện pháp kiềm chế Trung Quốc. Việc Trung Quốc tung ra các “đòn sát thủ”, như thành lập Ngân hàng đầu tư cơ sở hạ tầng (AIIB), Nhất đới Nhất lộ (Con đường tơ lụa mới trên bộ và Con đường tơ lụa trên biển), là nhằm phân chia lại khu vực ảnh hưởng, làm suy yếu vai trò của Mỹ, thúc đẩy xây dựng trật tự Trung Quốc. Đạt thảo thuận TPP càng mang tính cấp bách đối với Mỹ.

Giành quyền TPA tiếp tục là một cuộc chiến gay go của Nhà Trắng. Các bên đối tác TPP hay TTIP đều đợi xem bao giờ Mỹ sẽ “thống nhất ý chí”./.

TPA: Từ 1974, Mỹ ban hành đạo luật cho phép tổng thống rộng quyền thương thảo các hiệp định thương mại, đến khi hoàn thành thì đệ trình trọn gói cho Quốc hội phê chuẩn thay vì từng bước phải có sự kiểm soát và đồng ý của Quốc hội. Đạo luật gọi là Quyền đàm phán nhanh, được gia hạn 5 năm một lần, nhưng Quốc hội Dân chủ không gia hạn từ năm 2012.

 

Hoài Nam

 

Từ khóa:

Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

 Đổi mã
Gửi Nhập lại