Vòng 2 vụ kiện Trung Quốc tại PCA: Triển vọng
08-12-2015 05:29

(Toquoc)-Tuy phán quyết không thể hiện thắng thua không 100%, nhưng sẽ là gánh nặng pháp lý đối với Trung Quốc trong cuộc đấu tranh Biển Đông.

Vòng 2 vụ kiện Trung Quốc tại PCA: Niềm tin Philippines

Ngoại trưởng Philippines Albert del Rosario, nhà ngoại giao 73 tuổi với khuôn mặt tròn và giọng nói nhỏ nhẹ, nổi tiếng là chu đáo và cẩn thận. Quyết định mang tranh chấp quanh Bãi cạn Scarborough và Đường lưỡi bò của Trung Quốc ra Tòa án Trọng tài quốc tế thực ra đã được các nhà hoạch định chính sách của Philippines cân nhắc cẩn thận, sau khi người Trung Quốc đã xúc phạm lòng tự trọng và lòng tin của người Philippines. Khi đó, dưới sự trung gian hòa giải của Mỹ, tàu thuyền Philippines rút khỏi Bãi cạn nằm trong Vùng đặc quyền kinh tế (EEZ) của Philippines, Trung Quốc vờ rút ra nhưng lập tức trở lại phong tỏa từ đó đến nay.

Kế hoạch pháp lý của Manila được các nhà quan sát nhận xét là khá tinh vi và độc đáo. Philippines không kiện về vấn đề chủ quyền. Thay vào đó, Manila khiếu kiện trong khuôn khổ Công ước Liên Hiệp Quốc về Luật Biển (UNCLOS) về các vi phạm của Trung Quốc đối với vùng biển chủ quyền của Philippines, cùng các cấu thành như thềm lục địa, EEZ... Philippines cũng yêu cầu tòa trọng tài UNCLOS phán quyết rằng yêu sách đường 9 đoạn của Trung Quốc tại Biển Đông là bất hợp pháp. Cách tiếp cận đó cho phép PCA có thể thụ lý vụ kiện.

Vòng 2 vụ kiện Trung Quốc tại PCA: Triển vọng - ảnh 1

Các đại biểu tham dự cuộc Hội nghị Quốc tế về Biển Đông lần thứ 7 tại Vũng Tàu ngày 23-24/11 vừa rồi có những ý kiến dự báo khác nhau về phán quyết của PCA, nhưng đều thừa nhận tầm quan trọng của vụ kiện

 

Hy vọng sẽ bảo đảm được một phán quyết khoảng sáu tháng tới

Vòng điều trần thứ 2 của PCA đã kết thúc vào ngày 30/11. Trong một bản thông cáo, PCA đã tóm tắt các luận cứ đã được phái đoàn Philippines trình bày trong vòng điều trần lần này, đồng thời xác định rằng Manila có thể tiếp tục bổ sung tài liệu và trả lời các câu hỏi của Tòa trong phiên điều trần dự trù vào ngày 18/12.

Bộ trưởng Ngoại giao Philippines Albert Del Rosario đã một lần nữa thể hiện sự tin tưởng tuyệt đối của Philippines về cách tiếp cận pháp lý thông qua PCA, đồng thời đề cao vai trò của luật pháp quốc tế như một “cơ chế điều tiết hữu hiệu” cho phép các quốc gia nhỏ được đối xử công bằng so với các siêu cường.

Ông Del Rosario cho rằng, phán quyết của PCA sẽ có lợi cho tất cả các bên và sẽ giúp duy trì hòa bình, ổn định và tự do lưu thông hàng hải, hàng không trên khu vực Biển Đông. Việc Trung Quốc đưa ra yêu sách đối với phần lớn khu vực Biển Đông đã ngăn cản Philippines “tiến hành các hoạt động thăm dò khai thác cơ bản nhất tại các khu vực mà chỉ có Philippines mới có đặc quyền”. Ông cũng chỉ ra những hoạt động tôn tạo đảo, xây dựng các công trình của Trung Quốc tại các khu vực tranh chấp đã làm tổn hại nghiêm trọng tới môi trường biển của một trong những khu vực đa đạng sinh học bậc nhất trên thế giới, đồng thời thể hiện sự ngang ngược của Trung Quốc trước các quốc gia khác và trước luật pháp quốc tế.

Bà Abigail Valte, Phó Phát ngôn viên của Tổng thống Philippines, nhận định: “Chúng tôi đã có điều kiện trình bày tất cả các luận cứ của mình để chứng minh ý tưởng chính trong đơn kiện là đường 9 đoạn của Trung Quốc trên Biển Đông không có cơ sở trong luật pháp quốc tế”. Vụ kiện của Philippines không đơn thuần là về chủ quyền lãnh thổ, mà thực sự là “đứng ra bảo vệ những gì được cho là đúng trước một diễn đàn thích hợp”. Philippines không thể đứng lên chống lại sức mạnh quân sự khổng lồ của Trung Quốc, nhưng “điều quan trọng là có được một phán quyết về mặt pháp lý”.

Ngày 26/11, Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Việt Nam Lê Hải Bình cho biết Chính phủ Việt Nam cử đoàn quan sát viên theo dõi phiên xử, đồng thời nhắc lại lập trường của Việt Nam là “luôn theo đuổi và ủng hộ việc giải quyết các tranh chấp ở Biển Đông bằng biện pháp hòa bình, phù hợp với luật pháp quốc tế, trong đó có Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển 1982”.

Bắc Kinh cãi chày cãi cối

Cho đến nay, Bắc Kinh đã tẩy chay tiến trình tranh tụng, với lập luận là Tòa án Trọng tài không có thẩm quyền về hồ sơ Biển Đông. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc cho rằng việc Philippines cố chấp tiến hành vụ kiện thực chất là sự khiêu khích về chính trị lấy pháp lý làm vỏ bọc bên ngoài. Mục đích của nước này không phải là nhằm giải quyết tranh chấp mà là nhằm phủ định chủ quyền lãnh thổ và quyền lợi biển của Trung Quốc ở Nam Hải (Biển Đông). Trung Quốc kiên quyết phản đối và không chấp nhận việc đơn phương sử dụng biện pháp giải quyết tranh chấp nhờ vào bên thứ ba. Những nỗ lực của Philippines “sẽ không đi đến đâu”.

PCA sẽ đưa ra phán quyết cho vòng điều trần thứ 3 trong năm 2016. Phía Philippines đồng thời được quyền bổ sung các câu trả lời và các tài liệu liên quan trước ngày 18/12. Mặc dù Bắc Kinh từ chối tham dự phiên tòa, PCA vẫn cho phép phía Trung Quốc đưa ra ý kiến bằng văn bản bản trước ngày 1/1/2016 nhằm đảm bảo sự công bằng đối với tất cả các bên tham gia.

Các chuyên gia pháp lý cho rằng khả năng Manila thắng kiện là rất cao. Một phán quyết của PCA sẽ là một gánh nặng pháp lý đối với Trung Quốc, đặc biệt ở các hội nghị trong khu vực, bởi đây là lần đầu tiên một tòa quốc tế can thiệp vào cuộc tranh chấp. Ian Storey thuộc Viện Nghiên cứu Đông Nam Á ở Singapore dự đoán: “Các nước khác sẽ sử dụng phán quyết như một ‘cây gậy’ để nện Bắc Kinh. Đó là lý do tại sao Trung Quốc lại nhạy cảm với toàn bộ vấn đề này như vậy”.

Sẽ không có thắng – thua 100%. Các đại biểu tham dự cuộc Hội thảo Quốc tế về Biển Đông lần thứ 7 tại Vũng Tàu ngày 23-24/11 vừa rồi cũng có những ý kiến khác nhau về dự báo phán quyết của PCA. Bất kỳ phán quyết nào chống lại Trung Quốc sẽ có sức mạnh pháp lý nhưng không thể thực thi nếu không có sức ép chính trị bởi không có một cơ quan nào cưỡng chế thi hành các phán quyết này.

Tuy nhiên, như bà Bonnie Glaser - chuyên gia an ninh thuộc Trung tâm Nghiên cứu Quốc tế và Chiến lược ở Washington, “Phía Trung Quốc từng cho rằng họ có thể dễ dàng phớt lờ và bác bỏ phán quyết. Trên thực tế, họ sẽ phải trả giá cho điều này trên phương diện quốc tế”./.

Hoài Nam

Từ khóa:

Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

 Đổi mã
Gửi Nhập lại