Vũ khí chính trị của Nga mất vị thế
18-06-2016 02:39

(Tổ Quốc)- Kiev trở nên quyết đoán hơn và khí tự nhiên mất dần tính hiệu quả như một công cụ chính trị cho Mát-xcơ-va.

Có một thời gian Nga đã từng thao túng các nước khác bằng việc cung cấp khí đốt tự nhiên. Cho đến nay, nó vẫn là mối đe dọa nhưng "vũ khí" này đã kém hiệu quả hơn so với trước đây. Thứ 4 vừa qua, công ty khí đốt thiên nhiên quốc gia của Ukraine, Naftogaz, đã xác nhận việc họ sẽ xem xét đàm phán trực tiếp để mua khí tự nhiên từ Gazprom- công ty cung cấp khí tự nhiên khổng lồ của Nga mà không cần sự hòa giải từ Liên minh châu Âu. Việc Ukraine sẵn sàng để đàm phán trực tiếp là một dấu hiệu cho sự quyết đoán của Kiev, cùng với sự giúp đỡ từ Brussels - đã có thể loại bỏ khả năng Moscow sử dụng nguồn cung cấp khí đốt như một vũ khí chính trị.


Vũ khí chính trị của Nga mất vị thế - ảnh 1
Naftogaz, công ty khí đốt quốc gia Ukraine khẳng định có thể thương lượng trực tiếp với Gazprom mà không cần sự hòa giải của EU (Ảnh: Getty Images)

Phi chính trị hóa khí đốt tự nhiên

Việc Mát-xcơ-va sử dụng năng lượng để gây ảnh hưởng đến chính sách không chỉ ở Ukraine mà còn các nước khác ở Trung và Đông Âu hiện đang nhập khẩu khí đốt của Nga hầu như vẫn là một chủ đề xuyên suốt của thập niên những năm 2000 và 2010. Để đáp trả, Liên minh châu Âu đã có những động thái nhằm phi chính trị hóa khí đốt tự nhiên. Cấu trúc pháp lý đã được hình thành, cụ thể  Chương trình năng lượng thứ ba đã phân chia rõ ràng quyền sở hữu của khí tự nhiên và quyền kiểm soát các tuyến đường vận chuyển khí đốt trên lãnh thổ châu Âu, cùng với các cơ sở hạ tầng vật lý, chẳng hạn như đường nối khí và đường ống dẫn được xây dựng để khí có thể được vận chuyển tự do hơn qua lãnh thổ châu Âu.

Ukraine không phải là một thành viên của Liên minh châu Âu,do đó khá chậm chạp trong việc phát triển cơ sở hạ tầng pháp lý về vấn đề này. Nhưng hiện nay đã có đủ các đường ống dẫn khí giữa Ukraine và các nước láng giềng phía tây là Slovakia, Ba Lan và Hungary, theo đó, Ukraine có thể nhập khẩu từ 20 tỷ tới 25 tỷ mét khối khí đốt tự nhiên hàng năm từ Đông Âu. Mặc dù phần lớn lượng khí tự nhiên Ukraine mua vẫn bắt nguồn từ Nga, tăng khả năng nhập khẩu từ các nước láng giềng cũng đồng nghĩa rằng Nga không còn có bán cho Ukraine với giá cao hơn nhiều so với chi phí họ phải trả trước đây vì Ukraine có thể mua khí đốt với giá thấp hơn từ những nước khác. Điều quan trọng là Brussels đã phá bỏ một phần của hợp đồng giữa Nga với các nhà nhập khẩu khí đốt tự nhiên ngăn cấm họ xuất khẩu hoặc bán khí đốt cho nước khác.

Vũ khí chính trị của Nga mất vị thế - ảnh 2

Ghi chép địa chính trị (Ảnh:Stratfor)

Ghi chép địa chính trị là gì?

Hơn nữa, Liên minh châu Âu đã liệt kê cả Ukraine (và vùng Balkans) vào Chương trình ​​Liên minh năng lượng mà Brussels thành lập để mở rộng sáng kiến ​​thị trường năng lượng chung cho các nước láng giềng không trong Liên minh châu Âu. Ukraine đã từng bước áp dụng các nguyên tắc và luật pháp trong Chương trình năng lượng thứ ba.

Ngoài việc xây dựng cơ sở hạ tầng pháp lý, Kiev cũng đã thực hiện các biện pháp để hạn chế tiêu thụ khí đốt tự nhiên, bao gồm tăng cường hiệu quả trong sưởi ấm mùa đông và sử dụng than đá để sản xuất điện. Trong năm 2011, Ukraine tiêu thụ 53,7 tỷ mét khối khí đốt tự nhiên. Năm 2015, tiêu thụ chỉ đạt 28,8 tỷ mét khối, do đó giảm nhập khẩu khí tự nhiên tới 16,2 tỷ mét khối, trong đó chỉ có 7 tỷ mét khối đã được mua trực tiếp từ Nga, 9,2 tỷ mét khối còn lại được nhập khẩu qua châu Âu. Xu hướng này thậm chí còn tiếp tục duy trì trong cả năm 2015. Ukraine đã không mua khí đốt trực tiếp từ Nga kể từ tháng 11 năm 2015 và trải qua mùa đông 2015-16 nhờ chương trình khí đốt mùa đông với Gazprom thông qua khuôn khổ đàm phán ba bên.

Hiện nay những thay đổi chủ yếu tại cuộc đàm phán giữa Naftogaz và Gazprom phụ thuộc về động lực tài chính, mặc dù mối quan hệ chính trị giữa Moscow và Kiev vẫn còn rất căng thẳng. Naftogaz thậm chí còn ở thế “thượng” vì không cần một thỏa thuận khí đốt. Nhưng đàm phán không nhất thiết diễn ra một cách suôn sẻ. Cả hai công ty này đều nắm giữ một số yêu cầu bồi thường, yêu cầu phản tố, các tố tụng và thủ tục phản tố để đối chọi với nhau trong các giao dịch vừa qua. Chúng bao gồm các mối đe dọa gần đây nhất của Gazprom kiện Naftogaz tăng phí trung chuyển khí thiên nhiên trong tháng Giêng năm 2016.
Còn tiếp

Minh Anh (Theo Stratfor.com)

 

Từ khóa:

Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

 Đổi mã
Gửi Nhập lại