“Vũ khí nóng” vẫn là bài toán nan giải của nước Mỹ
08-01-2016 05:52

(Toquoc)- Tổng thống Obama đơn phương thắt chặt quy định kiểm soát súng đạn. Nỗ lực được ghi nhận nhưng đối mặt nhiều thách thức.

Ngày 5/1 theo giờ Mỹ, Tổng thống Mỹ Barack Obama đã quyết định đơn phương giải quyết vấn đề an ninh súng đạn tại Mỹ với việc sử dụng quyền hành pháp của Tổng thống không thông qua Quốc hội, đưa ra một loạt các quy định về kiểm soát súng đạn.

Một số điểm chính trong quy định mới gồm: Kiểm tra bắt buộc nhân thân người mua súng, tăng cường hệ thống kiểm tra lý lịch người mua súng, tất cả những người bán súng đều phải có giấy phép, mở rộng việc điều trị tâm lý, thông báo công khai các trường hợp mắc bệnh tâm thần, cải thiện luật kiểm soát súng đạn, nghiên cứu các công nghệ đảm bảo an toàn khi sử dụng súng, ngăn chặn các hành vi bạo lực trong nước.

Reuters dẫn lời các quan chức Mỹ cho biết Cục Quản lý rượu, thuốc lá, súng và chất nổ Mỹ (ATF) sẽ thắt chặt việc cấp giấy phép và kiểm tra những người bán súng ở các cửa hàng, triển lãm súng đạn hoặc qua mạng Internet.

ATF cũng đã hoàn thành quy định liên quan đến việc kiểm tra lý lịch của những đối tượng mua vũ khí nguy hiểm, không phân biệt cá nhân hay tổ chức, doanh nghiệp...Nó cũng sẽ nhắm đến các vụ mua bán súng thông qua trung gian.

“Vũ khí nóng” vẫn là bài toán nan giải của nước Mỹ - ảnh 1
Tổng thống Mỹ Barack Obama đã bật khóc khi phát biểu về việc đưa ra những quy định mới để kiểm soát súng đạn- quyết tâm cuối cùng của ông khi thời gian tại nhiệm không còn nhiều

Không thể tiếp tục trì hoãn

Dân số Mỹ ở mức khoảng 315 triệu người, song có tới hơn 310 triệu khẩu súng đang được lưu hành trong xã hội mà không được kiểm soát. Súng đạn hiện được xếp thứ 13 trong danh mục các nguồn gốc dẫn tới chết người nhiều nhất hằng năm ở Mỹ.

Năm 2015, nước Mỹ cũng đã nhiều lần chứng kiến các vụ bạo lực súng đạn nhằm vào người vô tội. Theo trang mạng chuyên theo dõi các vụ xả súng “shootingtracker.com” tính đến ngày 2/12/2015, tại Mỹ đã xảy ra tổng cộng 353 vụ xả súng lớn tại 220 địa điểm, cướp đi sinh mạng của 462 người và làm 1.317 người bị thương. Như vậy, trung bình mỗi ngày có ít nhất một vụ xả súng.

Điều này đã khiến dư luận tiếp tục đặt câu hỏi về vai trò và trách nhiệm của giới chức, các nhà lập pháp Mỹ trong việc kiểm soát súng đạn.

Trong 2 nhiệm kỳ của mình, đã 16 lần Tổng thống Barack Obama lên tiếng kêu gọi siết chặt quy định kiểm soát mua bán súng tại Mỹ. Việc ban hành những quy định mới lần này đã cho thấy quyết tâm của ông khi chỉ còn chưa đầy 1 năm nữa ông sẽ kết thúc nhiệm kỳ. Theo ông Obama, các quyết định hành pháp mới này là phù hợp với Hiến pháp Mỹ và quyền mang theo súng của người dân.

Văn hóa súng đạn và nguồn lợi kếch sù

Tu chính án thứ 2 trong hiến pháp Mỹ 1791 quy định quyền được sở hữu vũ khí. Do đó, việc sở hữu súng được xem là quyền cơ bản của công dân Mỹ và trong suốt thời gian qua vẫn luôn nhận được sự đồng tình của một bộ phận lớn người dân.

Và ngay sau quyết định của ông Obama, cổ phiếu của các công ty sản xuất súng, như Smith & Wesson Holding Corp, Sturm Ruger & Co Inc đồng loạt tăng vọt. Nguyên nhân là người dân Mỹ lo sợ Chính phủ hạn chế hơn việc lưu hành súng nên đã đổ xô đi mua súng, khiến doanh thu tăng.

Nhiều người Mỹ yêu thích súng đạn và tự hào với việc mình sở hữu súng đạn. Hiệp hội Súng trường Mỹ (NRA) với 4,5 triệu hội viên, đại diện ngành công nghiệp súng đạn, là một trong những tổ chức vận động hành lang hùng mạnh và giàu thế lực nhất nước Mỹ.

Năm 1994, Quốc hội Mỹ đã thông qua đạo luật cấm 10 năm đối với việc buôn bán và sở hữu 19 loại vũ khí tấn công. Đến năm 2004, đạo luật này hết hiệu lực và từ đó đến nay, mọi đề xuất luật kêu gọi kiểm soát chặt chẽ việc buôn bán súng đều không được thông qua do đụng chạm tới lợi ích của NRA và nguồn lợi nhuận khổng lồ do kinh doanh vũ khí mang lại.

Với doanh thu bán súng đạn lên tới khoảng 3,5 tỷ USD/năm thì NRA cùng các nhóm vận động hành lang ra sức lôi kéo lá phiếu của các nghị sĩ để bảo vệ lợi ích nhóm của họ. Đây cũng là một phần lí do khiến các nghị sĩ Đảng Cộng hòa bày tỏ sự phản đối mạnh mẽ.

Khó kiểm soát

Theo số liệu thống kê năm 2015 của ATF, tại Mỹ, có hơn 55.000 đại lý súng được cấp phép. Trong đó bao gồm cả những cửa hàng tư nhân nhỏ đến những chuỗi cửa hàng lớn như Walmart. Ngoài ra còn có hơn 8.000 cửa hàng cầm đồ được cấp phép bán súng.

Luật pháp liên bang quy định người mua súng ở các đại lý được cấp phép cũng như các cửa hàng cầm đồ đều phải được kiểm tra nhân thân. Tuy nhiên, không phải tất cả người mua súng đều tới các cửa hàng mà có thể mua ở chợ đen hay mua của những người sở hữu khác và ở phần lớn các bang, người buôn súng không có giấy phép trong khi việc kiểm tra nhân thân của người mua cũng không được thực hiện. Và có tới 40% số lượng súng được bán ra ở Mỹ không được kiểm soát.

ATF hiện có khoảng 780 nhà điều tra các hoạt động công nghiệp, và không phải tất cả trong số họ đều tiếm hành việc kiểm tra hoạt động mua bán súng. Việc tiến hành kiểm tra lí lịch, thân nhân của người mua súng hay hoạt động của các đại lí bán súng là rất khó do thiếu nguồn nhân lực. Bộ trưởng Tư pháp Mỹ Loretta Lynch nói với các phóng viên ngày 4/1 rằng việc đảm bảo nguồn lực bổ sung cho ATF là một phần quan trọng của kế hoạch lần này trong điều kiện khó khăn để tiếp cận kinh phí từ Quốc hội. Ông Lynch cũng nói thêm, "chúng tôi hy vọng rằng Quốc hội sẽ cho thấy sự khôn ngoan để hỗ trợ những quy định mới này."

Châm ngòi bất đồng dai dẳng

Các nhà phân tích dự báo, quyết định của ông Obama đã khởi đầu cho một cuộc tranh cãi dai dẳng dẫn đến các động thái pháp lý. Các nhà lập pháp đảng Cộng hòa ngay lập tức đã gọi động thái của ông Obama là một sự vượt quá quyền hạnđưa ra một lời nhắc nhở rằng Quốc hội chắc chắn sẽ kiểm soát chặt hầu bao.

Gần đây nhất, Quốc hội Mỹ cũng đã phủ quyết đề xuất của Tổng thống nhằm cấm sở hữu súng đối với các cá nhân trong diện theo dõi khủng bố và cả đề xuất yêu cầu kiểm tra lý lịch của các cơ sở kinh doanh súng…

Trong bối cảnh chiến dịch tranh cử của các ứng viên Tổng thống Mỹ đang diễn ra quyết liệt thì vấn đề kiểm soát súng đạn một lần nữa trở thành tiêu điểm nghị trường. Chủ tịch Hạ viện Paul Ryan đã cáo buộc ông Obama xâm phạm quyền sở hữu súng đạn của người Mỹ và chỉ trích việc Nhà Trắng không tham vấn Quốc hội về vấn đề này.

Tỷ phú Donald Trump, ứng cử viên dẫn đầu của đảng Cộng hòa, chỉ trích kế hoạch của chính quyền thì ứng cử viên nặng ký nhất của đảng Dân chủ Hillary Clinton, mặc dù ủng hộ quyết định của Tổng thống Obama, nhưng cảnh báo rằng, bất kỳ biện pháp hành chính nào cũng có thể dẫn đến tác động xấu đối với sự cải tổ toàn diện trong đảng Dân chủ hiện nay.

Giám đốc điều hành Viện nghiên cứu Hành động Lập pháp của Hiệp hội Súng đạn Quốc gia Mỹ cho rằng, “thực tế là đề xuất của Tổng thống Obama sẽ không thể ngăn cản các vụ việc khủng khiếp liên quan đến súng đạn như ông ấy đề cập. Thời điểm ông Obama đưa ra thông báo này là khi ông ấy đã ở năm cuối của nhiệm kỳ, điều này chứng tỏ kế hoạch của Tổng thống chỉ mang màu sắc chính trị hơn là hướng tới một chính sách tác động thực sự đến đời sống xã hội”.

Dù được nhận định sẽ chỉ mang lại một “hiệu quả hạn chế” thì đây cũng được coi là những nỗ lực lớn của ông Obama. Lâu nay việc kiểm soát súng đạn vẫn được coi là “vùng chết chính trị” ở Mỹ và ngay cả khi có một nhà lãnh đạo mới vào năm 2016 thì “vũ khí nóng” vẫn sẽ là bài toán nan giải đối với nước Mỹ.

An Bình (Tổng hợp)

Từ khóa:

Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

 Đổi mã
Gửi Nhập lại