Vùng Vịnh ra sao trước giá dầu sụt giảm?
14-05-2016 06:21
(Tổ Quốc)- Việc thắt chặt kinh tế hiện không (hoặc chưa) tác động tới chính sách đối ngoại của các quốc gia vùng Vịnh nhưng có thể sẽ sớm diễn ra.

Khi Tổng thống Obama chuẩn bị công du tới Saudi Arabia để tham dự một hội nghị thượng đỉnh khu vực, một số nhà lãnh đạo khu vực vùng Vịnh đang đối mặt với những thay đổi đáng kể trong nước.

Vùng Vịnh ra sao trước giá dầu sụt giảm? - ảnh 1
Giá dầu năm 2016 dự đoán xu hướng tiếp tục giảm trong khi nguồn cung liên tục tăng.

Tuy nhiên, các nước giàu như Saudi Arabia, các tiểu vương quốc Arap (UAE) và Qatar đang lựa chọn súng (duy trì khả năng quân sự) thay vì “bơ” (tập trung ưu tiên vào kinh tế).

Kiên trì gia tăng ảnh hưởng quân sự

Tại một khu vực mà sự hỗ trợ hào phóng của chính phủ từ lâu đã là điều phổ biến, việc Saudi Arabia và các nước láng giềng đẩy mạnh cắt giảm chi tiêu và cải cách kinh tế, cắt giảm các khoản trợ cấp học bổng và các dự án xây dựng và chuẩn bị áp đặt thuế mới đã khiến người dân khu vực hết sức bỡ ngỡ. Động thái này được các chính phủ tuyên bố là do giá dầu sụt giảm và thâm hụt tăng cao.

Tuy nhiên, dù Saudi Arabia đã cắt giảm 30 tỷ USD trong ngân sách năm 2016 nhưng đã tăng ngân sách quốc phòng lên tới gần 57 tỷ USD, chiếm một phần tư chi tiêu chính phủ. Động thái này đã nâng vị trí của Saudi Arabia lên quốc gia có ngân sách quốc phòng lớn thứ 3 thế giới.

Nước này cũng chi tiêu nhiều vào các hạng mục khác như: dẫn đầu liên minh chiến đấu ở Yemen - chiến dịch đã tiêu tốn hàng trăm triệu đô la một tháng. Riyadh gần đây cũng tổ chức cuộc tập trận quân sự quy mô lớn “Thần sấm phương Bắc” gồm 20 quốc gia Hồi giáo với số lượng binh lính tham gia lên tới hàng trăm nghìn người.Trong khi đó, vua Salman vừa trở về từ Ai Cập, nơi ông công bố kế hoạch xây dựng một cây cầu khổng lồ kết nối Ai Cập và Saudi Arabia, được trao trả hai hòn đảo ở Biển Đỏ và kí kết các thỏa thuận trị giá hơn 20 tỷ USD để tài trợ cho nhu cầu dầu mỏ của Ai Cập trong 5 năm theo các điều khoản hào phóng, trong khi cũng đầu tư vào khu vực Sinai của Ai Cập cùng với nhiều dự án khác.

Một số người đã nhận thấy sự bất đồng giữa chính sách thắt lưng buộc bụng của Saudi Arabia trong nội bộ quốc gia và sự rộng rãi hào phóng ở nước ngoài để gia tăng ảnh hưởng và quan ngại rằng liệu các quốc gia vùng Vịnh, vốn rất quan tâm tới sự ổn định nội bộ có chú ý tới một phản ứng dữ dội của người dân.

Lo ngại trước Iran

Tuy nhiên, các hoạt động gia tăng ảnh hưởng của Saudi Arabia trong khu vực vẫn sẽ gia tăng bởi sự quan ngại về tình hình khu vực và quá trình chuyển đổi kinh tế phản ánh một sức ép cấp bách, phần nào để phục vụ cho mục tiêu này. Các nước vùng Vịnh cho rằng họ đang bị bao vây bởi Iran và các “cánh tay nối dài” trong khi cũng sự lo ngại rằng Hoa Kỳ có thể rút khỏi khu vực.

Đối với Vua Salman và Bộ trưởng quốc phòng Mohammed bin Salman, chiến dịch quân sự ở Yemen là một phương thức để tập hợp sự ủng hộ trong nước trong bối cảnh tình hình chính trị và kinh tế thay đổi liên tục. Ở những quốc gia khác thuộc vùng Vịnh, cuộc xung đột tại Yemen cũng đã giúp tạo nên một nhiệm vụ chung cho UAE, Qatar và Kuwait để phát triển các hình thức nhập ngũ.

Và sự thâm hụt về giá dầu thấp hiện nay vẫn vừa đủ để các nước vùng Vịnh nhấn mạnh vào động lực chính trị chung là tâm lí chống lại Iran và xung đột sắc tộc - điều đã bùng lên vào tháng 1 năm nay sau khi Saudi Arabia hành hình giáo sĩ Shia Nimr al-Nimr và người dân Iran tấn công Đại sứ quán Saudi Arabia tại Tehran để bày tỏ phản đối. Tháng 3 vừa qua, các nước vùng Vịnh chính thức coi Hezbollah – tổ chức được cho là có sự hậu thuẫn của Iran là một tổ chức khủng bố.

Mối đe dọa lâu dài

Nhưng nếu giá dầu thấp kéo dài trong nhiều năm, như một số chuyên gia dự đoán, cuối cùng sẽ dẫn tới các biện pháp kiểm soát tài chính. Saudi Arabia đã có hơn 600 tỷ USD tài sản ròng, nhưng Quỹ Tiền tệ Quốc tế cảnh báo vào tháng 10 năm ngoái rằng, khi không có thêm thu nhập và chi tiêu giảm đi, Riyadh có thể bị phá sản vào năm 2020. Các quốc gia nhỏ hơn như UAE và Qatar cũng đối mặt với nguy cơ lạm dụng chi tiêu các nguồn tích trữ cho tương lai.

Quyết định của Saudi Arabia để dừng gói viện trợ 4 tỉ USD cho chính phủ Lebanon dường như đến từ lập trường cho rằng Beirut đang nghiêng về phía Tehran. Nhưng động thái này cũng là một điềm báo trước về những gì sắp đến do sự thiếu hụt ngân sách. Tương tự, Qatar cũng có thể dừng tài trợ cho mạng lưới tin tức Al Jazeera và cắt giảm việc làm của tổ chức này. Khi sự giàu có của vùng Vịnh giảm đi, dù chỉ một phần nhỏ, sự ảnh hưởng có thể tác động tới nhiều nơi, từ các trại tị nạn Jordan, các ngân hàng trung ương của các nước láng giềng Arab nghèo hơn, cho tới các quốc gia đang chìm trong nội chiến đang trông chờ vào sự đầu tư để phục hồi đất nước.

Ngay cả khi giá dầu tăng nhẹ trở lại từ mức thấp nhất gần đây, các quốc gia vùng Vịnh sẽ phải đối mặt với áp lực duy trì trật tự tài chính. Hiện tại, việc các nước vùng Vịnh đã chọn “súng thay vì ”, trong ngắn hạn có thể khiến tình hình khu vực chìm trong bất ổn.

An Bình (Theo National Interest)

Từ khóa:

Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

 Đổi mã
Gửi Nhập lại