Angkor Vat là lăng tẩm hay trung tâm tôn giáo?
Thứ Ba, ngày 27/04/2010 - 15:44
Quần thể kiến trúc nổi tiếng ở Campuchia (802-1201)
Đền Angkor còn gọi là Angkor Vat. Theo tiếng Khmer “Wat” (Vat) là “đền", “chùa”. Đền Angkor hay đền kinh đô, lăng tẩm vua Jayavarman II? Năm 1992, Angkor Vat được Unesco xếp vào danh sách Di sản văn hoá Thế giới.
Quần thể kiến trúc Angkor do vua Jayarvamlan 11 xây dựng năm 802 vương triều Khmer lúc đó còn tiên tiến hơn châu Âu cùng thời. Năm 802, sau khi thống nhất đất nước lập nên vương quốc Angkor, vua Jayavarman II đã huy động thợ xây dựng, kiến trúc sư, họa sĩ, nhà điêu khắc giỏi nhất trong nước để xây dựng một quần thể kiến trúc ở tỉnh Xiêm Riệp và đặt tên là Angkor. Công trình này sau 37 năm về cơ bản mới hoàn thành một phần, song phải sau 400 năm (năm 120l) mới hoàn thành. Toàn bộ các ngôi đền Angkor đều xây bằng những tảng đã lớn, không hề dùng vôi vữa xi măng hay đinh, xà, cột làm chất kết dính.
Angkor Vat là đền miếu lớn nhất thế giới. Ý tưởng thiết kế công trình kiến trúc này bắt nguồn từ khái niệm “vũ trụ” trong thần thoại Ấn Độ. Tháp nhọn nằm ở trung tâm quần thể kiến trúc tượng trưng cho trung tâm của thế giới, cũng là núi thánh nơi ở của thần Mặt trời Vichnou. Bốn tháp nhọn xung quanh đại biểu cho 4 hướng Đông Tây Nam Bắc. Tường thành bao 4 xung quanh đền mô phỏng dãy núi Himalaya bao quanh ngôi đền. Ngoài đền là một đường hào rộng 190m, dài 5,2km bao quanh, tượng trưng cho biển cả mênh mông.
 Angkor Vat là lăng tẩm hay trung tâm tôn giáo? - ảnh 1
(Ảnh: sapacotourist.com)
Kiến trúc đền Angkor có thể chia thành 4 phần Đông, Tây, Nam và Bắc. Mỗi phương đều có cổng thành. Đi vào đền từ hướng Tây, sau khi đi qua một đoạn đường lát đá dài khoảng 600m là đến cổng chính. Đứng ở ngoài tường thành nhìn vào đền, bạn sẽ có cảm giác vô cùng xúc động bởi vẻ đẹp và sự uy nghi của nó. Ngày nay, tuy bị coi là nơi hoang phế, nhưng công trình kiến trúc này vẫn còn hùng tráng rất khó tưởng tượng ở thời kỳ hoàng kim, ngôi đền này tráng lệ như thế nào?
Angkor Vat xây dựng trên nền móng 3 tầng (bệ tam cấp), khắp nơi đều có những phù điêu tinh tế miêu tả từ cảnh thiên đường hoan hỉ đến địa ngục kinh hoàng, khắc họa từ quốc vương chí tôn đến dân thường giản dị. Những truyền thuyết lịch sử, những cuộc chiến tranh thần thánh vinh quang, niềm vui mừng của thiên thần, sự huyên náo của đô thị đều được hiện trên những bức tường đền đã phai màu do mưa nắng.
Trong phù điêu của Angkor Vat, cảnh gây chú ý nhất là bầy tiên nữ xinh đẹp “Apsara”. Những tiên nữ đâu đâu cũng có, ở góc tường đền, dưới đài cửa, ở chỗ rẽ. Ankor Vat hùng vĩ cùng với sự xuất hiện của các tiên nữ càng trở nên sống động. Theo truyền thuyết, trong cuộc thi đấu bơi lội trên biển sữa bò do Thần mặt trời Vichnou tổ chức. Để giành được phần thưởng trong cuộc thi đấu - nước thuốc cam lộ, hai đội tham gia đã cố hết sức mình. Những con sóng sữa do hai đội tạo ra trong cuộc thi đấu quyết liệt chính là các nàng tiên nữ trong động Angkor. Cuộc thi đấu nổi tiếng này gọi là khuấy động biển sữa bò (Churning of the sea of milk). Sau này, có hơn 200 năm lại tổ chức tượng trưng trên hành lang thứ nhất của đền Angkor một lần.
Angkor Vat là lăng tẩm hay trung tâm tôn giáo? - ảnh 2
Vũ nữ Apsara trên tường (Ảnh: chudu24.com)
Các bức tượng điêu khắc tiên nữ có dáng đang múa đều để ngực trần, đầu đội mũ rất đẹp, trông rất sang trọng quý phái. Về tạo hình phù điêu, các tiên nữ rất đa dạng, có nàng đang mỉm cười hái hoa, có nàng chân đang dẫm cánh hoa sen, có nàng vừa nhảy múa vừa mỉm cười tươi tắn . . . Nét đẹp của hình thể, nghệ thuật điêu khắc tinh tế quả thật khiến du khách ngây ngất, không muốn rời đi. Điều đặc biệt nhất là nụ cười thần bí trên khuôn mặt các nàng tiên nữ không kém gì nụ cười mê hồn của nàng Mona lisa (tác phẩm hội họa kinh điển của danh họa Leonardo da Vinci).
Các tiên nữ hoá thân từ những lớp sóng đều có thân hình mềm mại, duyên dáng như những cánh hoa thướt tha như giải lụa. Nét đẹp của họ nổi bật lúc bình minh và hoàng hôn. Những tiên nữ xinh đẹp, miệng luôn mỉm cười trong tư thế đang múa như đón bình minh hoặc tiễn hoàng hôn, khiến du khách như thấy họ đang bay lượn trong không trung huyền diệu!
Năm toà tháp của Angkor Vat như 5 cây ngô này là tượng trưng 5 ngọn núi thánh. Người dân muốn trèo lên đó không phải chuyện dễ dàng, Bậc đền Angkor vừa cao vừa dốc, mặt bậc chỉ bằng độ rộng của bàn chân độ dốc khoảng 600. Du khách vừa trèo vừa run sợ, luôn luôn có cảm giác có thể rớt xuống ngay. Những bậc thang gần như thẳng đứng này khiến du khách phải hết sức thận trọng khi leo, hai tay phải bám vào bậc thang trên, hai chân chầm chậm từng bước leo lên cao. Thậm chí, du khách phải bò từng bậc mới lên nổi tháp. Cách bò leo lên đền tháp này là ý đồ rõ nét của kiến trúc sư - nơi ở của thánh thần, người đời đi vào trong tư thế khom mình cùng tâm trạng lo sợ.
Điện chính của Angkor là nơi lý tưởng để xem Mặt trời mọc và Mặt trời lặn, cũng là nơi tranh thủ nghỉ ngơi lý tưởng cho du khách đến thăm quan. Ngồi trong hành lang dâm mát, nhìn những phù điêu trên ngọn tháp, bốn bề đều là những tiên nữ xinh đẹp đang múa vây quanh. Du khách có thể leo lên cao để nhìn ra xa hoặc đón Mặt trời mọc, buổi chiều chờ tắm ánh hoàng hôn, trong lòng có cảm giác nơi đây không chỉ là đền miếu của thần linh mà là thiên đường trên trần gian.
Trước điện thờ chính của Angkor Vat là một hành lang hình chữ “điền". Leo lên từng bậc đá hẹp để lên điện thờ cũng là một quá trình gian truân thể hiện sự gian khổ trong hành đạo. Du khách phải bò theo độ dốc 700. Bậc thang hẹp khiến du khách phải kinh hoàng mất lần nữa. Thực tế, du khách có thể leo lên điện từ bốn phía Đông Tây Nam Bắc, nhưng chỉ có bậc đá phía Tây là có tay vịn nhỏ. Nếu không muốn có cảm giác "sảy chân trở thành hận thiên cổ", bạn nên leo bậc đá phía Tây cho an toàn.
 Angkor Vat là lăng tẩm hay trung tâm tôn giáo? - ảnh 3
Đền Angkor Vat nhìn từ xa (Ảnh: thuvienhoasen.org)
Angkor Vat xây theo thế giới quan của Hindu giáo. Tương truyền, trung tâm của thế giới là một quả núi cao giữa biển cả. Ngọn núi này gọi là núi Tu Mi, nơi các vị thần tiên trú ngụ. Xung quanh núi có bốn quả núi khác nhau, Mặt trăng, Mặt trời di chuyển giữa các quả núi này. Xung quanh núi Tu Mi cũng là bốn đại châu. Điều này đã trở thành bố cục của Angkor Vat. Ngoài ra, những ngọn núi cao trong quan niệm của người dân Khmer phải có 7 tầng núi, 7 tầng biển bao quanh. Tầng ngoài là núi Thiết Tảo, mép rìa của thế giới. Điều này thể hiện trong di tích là những bậc đá xung quanh điện thờ và sông hộ thành.
Vẻ đẹp thần bí của Angkor Vat được người đời công nhận nhưng tác dụng của nó vẫn còn là một điều bí ẩn. Do lối vào của Angkor Vat ở phía Tây, có học giả suy đoán đó là lăng mộ. Tuy nhiên, đó chỉ là giả thiết ngày nay vẫn chưa tìm thấy bất cứ một thứ gì dùng cho an táng. Có nhà khoa học cho rằng Angkor Vát không phải là lăng mộ mà là một trung tâm tôn giáo để an ủi tâm linh. Vua Jayavarman II xây Angkor Vát là để thờ thần duy trì Vũ trụ Vishnu của Hindu giáo. Hướng của thần Vishnu là hướng Tây, Angkor Vát là công trình kiến trúc có cửa chính và cổng đều nhìn về hướng Tây. Trong các di tích cổ tìm thấy ở đây có rất ít ngôi đền nhìn về hướng Tây. Do hướng Tây được quan niệm là hướng của chết chóc, người Khmer gọi Angkor Vát là “miếu an táng” cũng rất hợp lý.
(Nguồn Bí ẩn kiến trúc thế giới)
 
Từ khóa:

Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

 Đổi mã
Gửi Nhập lại