Abenomics trước các thách thức cải cách
Thứ Tư, ngày 04/06/2014 - 05:51

(Toquoc)-Năm 2013 và 3 tháng đầu năm 20014 có thể coi là một năm phục hồi của nền kinh tế Nhật Bản. Từ cuối 2012 đã có những tín hiệu của việc bước ra khỏi suy thoái, và trạng thái phục hồi kinh tế đã được duy trì liên tục trong suốt thời gian kể trên.  

Ngày 15/5, Chính phủ Nhật Bản cho biết kinh tế nước này trong quý I/2014 đạt mức tăng trưởng hàng năm 5,9%, mức cao nhất trong hơn 2 năm qua, kể từ mức tăng 2,6% trong quý từ tháng 7-9/2011, do nhu cầu tiêu dùng tăng mạnh trước khi việc tăng thuế bán hàng có hiệu lực. Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) của Nhật Bản trong quý I sau khi đã điều chỉnh lạm phát tăng 1,5% so với quý trước. Đây cũng là quý thứ 6 liên tiếp GDP của Nhật Bản tăng, trong bối cảnh chính phủ nước này đang nỗ lực thúc đẩy nền kinh tế sau nhiều năm giảm phát.

Abenomics trước các thách thức cải cách - ảnh 1
Tăng năng suất lao động là một đòi hỏi khách quan của việc thực hiện chương trình Abenomics, nhằm tăng lương và tăng sức mua của người Nhật Bản

Những mặt tích cực, tiêu cực của Abenomics

Đóng góp lớn nhất vào việc đưa nền kinh tế thoát khỏi suy thoái phải kể đến “mũi tên thứ nhất” với những biện pháp nới lỏng tiền tệ táo bạo. Nhờ vậy, tỷ giá đồng yên so với đồng đô la Mỹ đã được điều chỉnh một cách mau lẹ từ mức hơn 80 yên/1 USD vào cuối năm 2012 tăng lên khoảng 100 yên/1 USD vào đầu tháng 4/2013 và duy trì như vậy trong suốt cả năm 2013.

Thông qua mở rộng đầu tư công để thực hiện ngân sách tài khóa bổ sung năm 2012, mũi tên thứ hai với chính sách tài khóa linh hoạt đã góp phần đáng kể vào sự phục hồi của nền kinh tế Nhật Bản năm 2013.

Vấn đề giảm phát cũng đã được khơi thông. IMF cho biết Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BoJ) có thể cần duy trì xu hướng kích cầu kinh tế thêm một thời gian nữa đồng thời kêu gọi chính phủ nước này theo đuổi các cải cách kinh tế đã cam kết trước đó.

Những lo ngại về việc Nhật Bản tăng thuế tiêu dùng từ ngày 1/4 vừa qua sẽ tác động bất lợi tới đà hồi phục kinh tế đã làm dấy lên những dự đoán cho rằng BoJ sẽ phải kéo dài chính sách nới lỏng để ngăn chặn nguy cơ suy giảm kinh tế. Chỉ số giá tiêu dùng của Nhật Bản trong tháng 4/2014 tăng 3,2% so với cùng kỳ năm 2013, mức cao nhất kể từ năm 1991.

Hồi tháng 4/2014, IMF đã hạ mức dự đoán tăng trưởng kinh tế Nhật Bản trong năm 2014 và và nhận định mới đây của cơ quan này có thể lại làm tăng sức ép đối với chính phủ Nhật Bản trước khi công bố báo cáo cập nhật về kế hoạch tăng trưởng kinh tế trong tháng 6 tới.

Theo IMF, mục tiêu lạm phát 2% mà BoJ đặt ra cho năm 2015 nhằm kết thúc nhiều năm giảm phát vốn cản trở tăng trưởng gần như chỉ có thể đạt được vào năm 2017. BoJ sẽ cần phải hành động nhanh nếu tỷ lệ lạm phát kỳ vọng hay lạm phát thực không tăng hoặc tăng trưởng kinh tế thấp hơn dự kiến.

Tuy nhiên, IMF cho rằng chính sách kinh tế Abenomics được thiết kế phần nào đã đưa nền kinh tế thoát khỏi tình trạng giảm phát kéo dài nhiều năm và tăng trưởng ì ạch. Tuy vậy, “mũi tên thứ ba” của kế hoạch này gồm những cải cách bao gồm thị trường lao động linh hoạt hơn và các thỏa thuận thương mại tự do vẫn còn là một thách thức.

Nhật Bản đã nhất trí về một thỏa thuận thương mại được chờ đợi lâu nay với Ôxtrâylia và bắt đầu dỡ bỏ các quy định kiểm soát chặt chẽ đối với lĩnh vực năng lượng, song các cuộc đàm phán về Hiệp định Đối tác Xuyên Thái Bình Dương (TPP) liên quan tới Mỹ, Nhật Bản và 10 quốc gia khác đã rơi vào thế bế tắc. Lâu nay, các ý kiến chỉ trích cho rằng Nhật Bản bảo hộ các ngành nghề trong nước bằng các hàng rào thương mại và phi thuế quan, trong khi nhiều mặt hàng xuất khẩu của nước này, bao gồm ô tô và sản phẩm điện tử, đạt doanh số lớn tại các thị trường nước ngoài.

Trong quá trình đàm phán TPP, nhiều nhóm đại diện quyền lợi cho ngành nông nghiệp Mỹ tuyên bố sẽ ngừng đàm phán với Nhật Bản nếu quốc gia này tiếp tục yêu cầu giữ nguyên thuế nhập khẩu đối với các hàng hóa nông nghiệp nhạy cảm.

Tuyên bố chung đưa ra ngày 29/5 của Hiệp hội Nông dân lúa mỳ quốc gia, Hiệp hội Lúa mỳ Mỹ, Liên đoàn Lúa gạo Mỹ, Hội đồng các nhà sản xuất thịt lợn quốc gia và Hiệp hội Thực phẩm bơ sữa quốc tế nhấn mạnh nếu không thể đạt được thỏa thuận, đàm phán với phía Nhật Bản sẽ phải tạm ngừng và Mỹ sẽ tìm kiếm một thỏa thuận toàn diện với những đối tác TPP khác thiện chí hơn. Tuyên bố trên có ý nghĩa quan trọng do các nhóm đại diện cho ngành nông nghiệp có ảnh hưởng lớn tại Quốc hội Mỹ. Nó tạo sức ép đối với phía Nhật Bản. Trong vòng đàm phán mới đây nhất diễn ra tại Singapore, Bộ trưởng Chính sách Kinh tế và tài chính Nhật Bản Akira Amari đã tuyên bố Tokyo sẽ không chấp nhận xóa bỏ tất cả các loại thuế đối với mặt hàng lúa mỳ, gạo, bơ sữa, đường, thịt bò và thịt lợn.

Bất đồng giữa hai nền kinh tế lớn nhất trong TPP xung quanh vấn đề thuế quan nông nghiệp là một trở ngại lớn trong tiến trình đàm phán tiến tới ký kết hiệp định nêu trên.

Ông Abe thường xuyên nêu bật tầm quan trọng của việc tăng lương cho công nhân.  Tuy nhiên cuộc đàm phán tăng lương vẫn giẫm chân tại chỗ. Tăng lương sẽ gắn liền với tăng sức mua, nhưng lại phụ thuộc vào tăng năng suất lao động. Nếu tăng lương mà không tăng năng suất lao động sẽ làm giảm sức cạnh tranh của Nhật Bản.

Ở một góc nhìn khác, theo Nhật báo Phố Uôn, chính quyền Abe đang thực hiện “mũi tên thứ ba” tuy không có những đột phá ồn ào, nhưng có thể mang lại các lợi ích kinh tế dài hạn. Một trong các biện pháp chưa được đánh giá đầy đủ là việc chính phủ Abe hồi tháng 2 năm nay ban hành đạo luật về mối quan hệ kinh doanh, khuyến khích sự tham gia có tính xây dựng hay còn gọi là đối thoại hiệu quả giữa các nhà đầu tư và các công ty chứng khoán. Việc chính phủ thúc đẩy quan hệ giữa các nhà đầu tư và các công ty chứng khoán đánh dấu một bước tiến quan trọng. Các biện pháp cải cách liên quan doanh nghiệp tạo sức ép đối với các công ty Nhật Bản hiện đại hóa một cách hiệu quả. Những hạt giống này cuối cùng sẽ đem lại giá trị cho nền kinh tế và giúp Nhật Bản trở thành một điểm đầu tư hấp dẫn hơn rất nhiều cho các nhà đầu tư toàn cầu đi tìm các giá trị dài hạn./.

Linh Hương

Từ khóa:

Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

 Đổi mã
Gửi Nhập lại

Từ khóa tìm kiếm

Từ khóa tìm kiếm