Đàm phán WTO: Nguy cơ Gói Bali đổ vỡ
Thứ Sáu, ngày 06/12/2013 - 14:04

(Toquoc)- Với vòng Doha-Bali vẫn bế tắc, số phận WTO và toàn cầu hóa - tự do thương mại thế giới bị đặt lên bàn cân.

Hội nghị Bộ trưởng Tổ chức Thương mại thế giới (WTO) lần thứ 9 tại Bali, Indonesia, từ ngày 3-6/12, bước sang ngày làm việc cuối cùng với chương trình nghị sự về trợ cấp lương thực và thúc đẩy thương mại. Tham dự hội nghị có khoảng 1.000 đại biểu của 159 nước thành viên WTO cùng 20 nước quan sát viên và Palestine.

Vòng đàm phán này diễn ra trong bối cảnh kinh tế thế giới chưa ra khỏi khủng hoảng, xuất khẩu bị thu hẹp, lòng tin tiêu dùng giảm, thất nghiệp gia tăng, an ninh lương thực không đảm bảo. Vòng đàm phán thương mại toàn cầu Doha vẫn bế tắc khi tại hội nghị mới đây nhất ở Geneva, WTO không đạt được nhất trí về các thoả thuận trong “Gói Bali”.

Mặc dù, vào ngày 25/11, ông Roberto Azevedo, Tổng Giám đốc WTO, đã đệ trình lên Đại hội đồng WTO văn bản đầu tiên trong số ba văn bản thỏa thuận, được đánh giá là bước đột phá chấm dứt 12 năm bế tắc sau vòng đàm phán Doha. Các cuộc đàm phán Geneva đã giúp tháo gỡ 90% vấn đề nội dung của các bản dự thảo. 10% mối quan tâm còn lại đặt ra đối với hai quy định cụ thể về hỗ trợ thương mại, như việc cải thiện thủ tục hải quan tại biên giới, và về nông nghiệp.

Ba văn bản thỏa thuận nhằm thúc đẩy hoạt động thương mại, nông nghiệp và sự phát triển chung của tổ chức cũng như sự bình đẳng giữa các thành viên WTO. Nhưng, theo nguyên tắc đồng thuận "một quốc gia, một phiếu", mọi sự phủ quyết đều dẫn đến sự thất bại của toàn bộ thỏa thuận.

Đàm phán WTO: Nguy cơ Gói Bali đổ vỡ - ảnh 1

Mỹ bội thu ngô. Các nước có nhiều nông dân nghèo như Ấn Độ kiên quyết trợ giá nông nghiệp, ngăn chặn việc nhập khẩu của các nước có nền nông nghiệp mạnh như Mỹ

 

Được chuẩn bị từ năm 1997, vòng đàm phán thương mại Doha bắt đầu diễn ra từ tháng 11/2001. Sau 12 năm, hơn 20 vấn đề vẫn nằm nguyên trên bàn đàm phán do những bất đồng sâu sắc giữa các nhóm thành viên phát triển và đang phát triển về các vấn đề kỹ thuật hết sức nhạy cảm. Hội nghị lần này tập trung thảo luận về “Gói Bali”, liên quan đến các vấn đề kỹ thuật nhạy cảm như hạn ngạch thuế quan, cạnh tranh xuất khẩu, trợ cấp cho sản xuất nông nghiệp và xuất khẩu các sản phẩm nông nghiệp của các nước phát triển, tạo điều kiện thuận lợi cho thương mại và đàm phán thương mại.

Cuộc chơi hiện này là được ăn cả, ngã về không. Nếu được chấp nhận tại hội nghị, “Gói Bali” sẽ là một thành công lớn mở đường cho việc tiến tới hoàn tất Vòng đàm phán Doha. Nếu thất bại, đây sẽ là một “thảm kịch” đối với WTO.

Vai trò của tổ chức này trong tương lai có nguy cơ bị lấn lướt dần bởi những thỏa thuận thương mại khu vực đang được thúc đẩy mạnh mẽ như Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) gồm 12 nước do Mỹ khởi xướng, hay Hiệp định Đối tác Thương mại và Đầu tư xuyên Đại Tây Dương (TTIP) giữa Mỹ và Liên minh châu Âu (EU), Hiệp định Đối tác Kinh tế toàn diện khu vực (RCEP) châu Á, Hiệp định Tự do thương mại tay ba Trung-Nhật-Hàn (FTA Đông Bắc Á)...

Trong ngày làm việc cuối cùng, ngày 6/12, phái đoàn Ấn Độ tuyên bố bác bỏ đề xuất về an ninh lương thực trong “Gói Bali”, có thể khiến nỗ lực thúc đẩy các sáng kiến Bali đổ sông đổ biển.

Ấn Độ trong nhiều năm tự nhận mình là đại diện cho các nước nghèo trong các vòng đàm phán Doha. Ấn Độ đã chống lại ý đồ của các nước công nghiệp phát triển tìm kiếm cơ hội mở rộng thị trường cho hàng hóa của họ đưa vào thị trường các nước đang phát triển. Ấn Độ kêu gọi các nước phương Tây chấm dứt sự bố thí nông nghiệp và kiên trì lập trường các nước nghèo và kém phát triển tiếp tục chính sách trợ cấp cho các nhà nông.

Chỉ còn vài tháng nữa sẽ diễn ra cuộc bầu cử tại Ấn Độ. Chính phủ liên minh do Đảng Quốc đại dẫn đầu nghiêng về phiá tiếp tục hỗ trợ người nông dân trên quy mô lớn. Điều này gây tắc nghẽn cho những thỏa thuận Bali.

Phương án thỏa hiệp

Mỹ là nước xuất khẩu nông sản hàng đầu thế giới, đưa ra một thỏa hiệp được gọi là “điều khoản hòa bình”, với nội dung cơ bản là không có bất kì khiếu nại nào được đưa ra trong vòng 4 năm tới nhằm tìm ra một giải pháp bền vững hơn chống lại việc trợ cấp nông nghiệp quá mức.

Trung Quốc và Indonesia cũng chia sẻ thách thức như Ấn Độ đảm bảo an ninh lương thực cho lực lượng dân số đông đảo. Tuy nhiên, hai nước này đã đồng ý thỏa hiệp với Mỹ. Cao ủy Liên minh châu Âu về Thương mại Karel De Gucht cho biết, các bộ trưởng nhất trí áp dụng linh hoạt quy định thương mại đối với các nước đang phát triển, và các đoàn vẫn nỗ lực tiếp tục thuyết phục Ấn Độ thay đổi quyết định trước khi hội nghị bế mạc.

Nhưng Bộ trưởng Anand Sharma vẫn kiên định rằng, lợi ích của nông dân phải được đảm bảo. Ông Sharma nhấn mạnh, đối với Ấn Độ, “lương thực không phải là vấn đề để mang ra mặc cả". Ông này còn tuyên bố: “Chúng ta có thể không đạt được thỏa thuận nào, còn hơn là đạt được một thỏa thuận tồi”.

Trước triển vọng bế tắc của Hội nghị Bali, ông Karel De Gucht, Cao ủy thương mại EU, tuyên bố “số phận của toàn bộ WTO đang bị thách thức”.

Nhưng, có lẽ, không chỉ số phận WTO mà toàn bộ quá trình toàn cầu hóa và tự do thương mại thế giới đang bị đặt lên bàn cân./.

Nguyễn Nguyên

 

Từ khóa:

Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

 Đổi mã
Gửi Nhập lại

Từ khóa tìm kiếm

Từ khóa tìm kiếm