Iran làm dư thừa dầu mỏ toàn cầu thêm trầm trọng
22-01-2016 06:21

(Toquoc)- Giá dầu thế giới chạm “đáy” mới của 12 năm sau khi các nước phương Tây dỡ bỏ lệnh trừng phạt Iran.

Ngày 17/1, Tổng thống Mỹ Barack Obama tuyên bố với việc triển khai thỏa thuận hạt nhân với Iran, các cường quốc thế giới đã chặn mọi ngả đường để Tehran có thể sở hữu một quả bom hạt nhân, đồng thời nhấn mạnh việc trao đổi tù nhân giữa Mỹ và Iran cho thấy tính khả thi của phương án ngoại giao và những người Mỹ bị Iran giam giữ một cách bất công cuối cùng cũng đang trên đường trở về nhà.

Iran làm dư thừa dầu mỏ toàn cầu thêm trầm trọng - ảnh 1
Giá dầu giảm tạo ra những khủng hoảng cục bộ đối với một số quốc gia, nhưng có lợi cho người tiêu dùng

Nhưng… Iran thúc đẩy các cuộc khủng hoảng cục bộ

Ngành công nghiệp dầu khí đã quá quen với những chu kỳ tăng, giảm giá dầu. Nhưng đứng trước chu kỳ giảm giá dầu lần này, các công ty khai thác dầu khí thế giới đã phải cắt giảm 220 tỷ USD tổng vốn đầu tư trong năm 2015 và sẽ mạnh tay hơn nữa trong năm 2016. Cắt giảm đầu tư song hành với việc cắt giảm nhân công. Theo dự tính, các công ty khai thác dầu khí sẽ cắt giảm 250.000 việc làm trong năm 2015. Không chỉ ngành công nghiệp dầu khí bị ảnh hưởng nặng nề, các ngành công nghiệp phụ trợ cũng chịu hậu quả tương tự.

Sản lượng dầu ở Mỹ, khoảng 9 triệu thùng/ngày tính đến hôm nay vẫn cao hơn 8% so với sản lượng mùa hè năm 2014, thời điểm đó giá “dầu nhẹ” bắt đầu xuống dốc không phanh. Nhưng chỉ từ mùa xuân năm 2015, các giếng dầu đá phiến ở Mỹ mới thực sự bắt đầu giảm công suất hoạt động. Nhờ nguồn tài chính dồi dào có được từ trước, một số doanh nghiệp khai thác còn trụ được một thời gian. Tuy nhiên, với việc giá dầu tiếp tục xuống thấp tới ngưỡng 30 USD/thùng, thì theo dự báo, cho dù đã giảm quy mô, sa thải nhân công, cắt giảm đầu tư, một nửa số công ty khai thác dầu của Mỹ khó có thể đảm bảo các cam kết tài chính của mình.

Venezuela là một trong số các nước xuất khẩu dầu mỏ bị ảnh hưởng nặng nề nhất. Nếu không có sự giúp đỡ của Trung Quốc, đất nước này có nguy cơ phá sản. Lý do duy nhất, đó là nền kinh tế Venezuela quá phụ thuộc vào dầu mỏ – dầu thô đóng góp tới 95% thu ngân sách. Những tháng gần đây, thu nhập từ dầu thô giảm sút nghiêm trọng dẫn đến việc nước Nam Mỹ này đã không thể đáp ứng được những nhu cầu tối thiểu của người dân.

Trong số các quốc gia xuất khẩu dầu mỏ mới nổi, Nga – nơi dầu mỏ chiếm tới 70% nguồn thu từ xuất khẩu, 25% GDP, đang trải qua giai đoạn hết sức khó khăn. Đây cũng là tình trạng chung của các nước xuất khẩu dầu mỏ vùng Vịnh, trong số đó, Ả-rập Xê-út, nước xuất khẩu dầu mỏ đứng đầu thế giới, đã phải thực hiện chính sách thắt lưng buộc bụng, do thâm hụt ngân sách lên đến mức 20% trong năm 2015 và dự báo con số tương tự trong năm 2016. Tuy vậy, các nước xuất khẩu dầu mỏ vẫn không chịu giảm sản lượng để hỗ trợ cho giá dầu tăng. Giá dầu giảm cũng dẫn đến hệ quả là giá các khoáng sản khác giảm theo, tác động mạnh đến các quốc gia xuất khẩu các mặt hàng này.

Đối với các nước phát triển xuất khẩu dầu mỏ, Na Uy cũng chịu ảnh hưởng tương tự, do xuất khẩu dầu chiếm tới 25% GDP của nước này.

Sự trở lại của Iran làm gia tăng sức ép dư cung

Hai ngày sau khi Liên minh châu Âu (EU) và Mỹ chính thức dỡ bỏ các lệnh trừng phạt kinh tế, tài chính và năng lượng đối với Iran, ngày 18/1, nước này thông báo sẽ tăng sản lượng dầu thô thêm 500.000 thùng/ngày. Trong phiên giao dịch này, giá dầu Brent đã có thời điểm giảm xuống 27,67 USD/thùng, mức giá thấp nhất ghi nhận của mặt hàng này kể từ tháng 11/2003. Tuy nhiên sau đó giá mặt hàng này cũng có lúc phục hồi lên trên 29 USD/thùng.

Sự trở lại thị trường dầu mỏ của Iran sẽ khiến cho tình trạng dư thừa dầu mỏ trên thị trường toàn cầu thêm trầm trọng, đồng thời gây sức ép lên giá dầu thô thế giới.

Chính phủ Iran dự định sẽ tăng sản lượng dầu thô thêm 1 triệu thùng/ngày trong vòng 6-7 tháng tới, đưa sản lượng dầu thô của nước này trở lại ngưỡng 3,4 triệu thùng/ngày trong vòng 12 tháng.

Tờ Thời báo Tài chính (Anh) nhận định, nguồn cung của Iran sẽ làm gia tăng sức ép lên thị trường dầu mỏ thế giới. Tuy nhiên, một số nhà quan sát thị trường lưu ý rằng trên thực tế, những dự báo hay nhận định về sự trở lại thị trường dầu mỏ quốc tế của Iran từ trước khi các nước Phương Tây tuyên bố dỡ bỏ lệnh trừng phạt nói trên cũng đã góp phần đẩy giá dầu thô đi xuống. Có lẽ do vậy, trong thời gian tới, giá dầu sẽ không giảm mạnh vì “nhân tố Iran” nữa.

Tuy nhiên, đồng tiền nào cũng có mặt trái. Việc giá dầu thô giảm cũng dẫn đến giá nguyên liệu đầu vào cho ngành hóa dầu của Pháp giảm theo ở mức 31%. Ngành nông nghiệp Pháp cũng tiết kiệm được chi phí xăng dầu, ở mức 1,3 tỷ USD. Đối với ngành hàng không quốc tế, do hóa đơn nhiên liệu luôn chiếm từ 25 - 30% tổng chi phí, giá dầu giảm sẽ cho phép các hãng hàng không gia tăng lãi, và về lâu dài sẽ đưa ra các gói giá thấp hơn, như vậy sẽ kích cầu và khuyến khích người dân chọn hàng không là phương tiện đi lại thường xuyên hơn. Dự báo, trong năm 2016, các hãng hàng không tiếp tục hưởng lợi ở mức 36,3 tỷ USD. Còn người sử dụng hàng không Việt Nam được hưởng lợi thế nào, ta cần theo dõi./.

Linh Hương

Từ khóa:

Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

 Đổi mã
Gửi Nhập lại