Kinh tế Mỹ Latinh trên đà tụt dốc
19-11-2015 06:02

(Toquoc)-Kinh tế Brazil rớt hạng và tầng lớp trung lưu Mỹ Latinh đang gặp khó khăn.

“Bữa tiệc” huy hoàng mà các nền kinh tế khu vực Mỹ Latinh được hưởng trong thập kỷ vừa qua đang đến hồi kết. Các nền kinh tế khu vực này, đặc biệt Brazil, đang trên đà xuống dốc. Nguyên nhân là do hàng hóa giảm giá. Ủy ban Liên hợp quốc về Kinh tế Mỹ Latinh và Caribe (CELAC) dự báo nền kinh tế của khu vực này sẽ sụt giảm 0,3% trong năm 2015, chủ yếu do ảnh hưởng tiêu cực từ Brazil.

Đa số các nước Mỹ  Latinh đã áp dụng tỷ giá hối đoái linh hoạt, cho phép tiếp nhận các cú sốc biến động tỷ giá hối đoái bên ngoài, hạn chế được tỷ lệ lạm phát, phát hành tín phiếu bằng đồng nội tệ theo luật pháp và tại thị trường trong nước, duy trì dự trữ ngoại tệ ở mức cao và có hệ thống tài chính ổn định, với các ngân hàng có mức vốn điều lệ cao hơn nhiều so với mức tối thiểu quy định trong Hiệp ước Basel III.

Đa số các nước đã có giá đỡ vững chãi để không bị sụp đổ trước những trồi sụt bất lợi của nền kinh tế thế giới. Nhưng điều mà các nước trong khu vực còn thiếu có lẽ là những cơ chế chính trị để củng cố những cải cách mới được tiến hành, cho phép điều tiết việc phân chia gánh nặng cho các thành phần xã hội một cách hợp lý và hợp pháp cũng như nâng cao năng lực tăng trưởng kinh tế để tạo ra tâm lý tích cực trong xã hội. Rõ ràng trong vài thập kỷ qua, thành tựu của Mỹ Latinh không nằm nhiều ở sự thay đổi cơ cấu kinh tế vĩ mô mà là ở công tác xóa đói giảm nghèo, giảm thiểu bất bình đẳng xã hội và tăng cường hòa hợp xã hội.

Kinh tế Mỹ Latinh trên đà tụt dốc  - ảnh 1
Quần chúng Brazil xuống đường đòi Tổng thống Brazil Rousseff từ chức do các bê bối chính trị và nền kinh tế đất nước sa sút

Brazil rớt hạng về kinh tế, bê bối về chính trị

Sau một thập niên tăng trưởng kinh tế mạnh, Brazil – nền kinh tế lớn nhất Mỹ Latinh và đứng thứ 7 thế giới, đã không còn là người khổng lồ của nhóm các nền kinh tế mới nổi và rơi vào suy thoái trong quý II/2015. Một trong các nguyên nhân là Brazil bị phụ thuộc nhiều vào quặng sắt, đậu tương, dầu mỏ và các loại hàng hóa khác làm động lực tăng trưởng. Nước này, cũng như nước Nga, đã thất bại trong việc đa dạng hóa nguồn thu trong bối cảnh giá hàng hóa trên thế giới giảm sâu.

Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) mới đây đưa dự báo Brazil sẽ ra khỏi danh sách 8 nền kinh tế lớn nhất thế giới và rớt xuống vị trí thứ 9. Đây là lần đầu tiên kể từ năm 2007, Brazil để mất vị trí thứ 7 của mình, nhường vị trí này cho Ấn Độ và sẽ đứng sau Italy. Theo IMF, Tổng Sản phẩm Quốc nội (GDP) của Brazil năm nay sẽ có khả năng chỉ đạt 1.800 tỷ USD, mức thấp nhất từ năm 2009 tới nay. Năm ngoái, GDP của Brazil đạt 2.300 tỷ USD và vẫn giữ vị trí nền kinh tế dẫn đầu châu lục.

Theo mạng tin Infolatam, các chỉ số tiêu cực về kinh tế vĩ mô cho thấy Mỹ Latinh đang rơi vào giai đoạn khó khăn, nhưng lại che giấu nguy cơ thực sự mà khu vực này đang đối mặt. Đó là giảm tốc kinh tế biến thành khủng hoảng chính trị khi mà những người vừa bước chân vào tầng lớp trung lưu nhận ra rằng họ có thể sớm trở lại hoàn cảnh đói nghèo.

Gần một năm bước vào nhiệm kỳ tổng thống thứ hai, bà Rousseff đang phải đối mặt với một nền kinh tế suy thoái chóng mặt, một vụ bê bối tham nhũng gây ảnh hưởng xấu tới hình ảnh ưu tú của mình và chỉ số tín nhiệm tụt xuống chỉ còn ở mức 10%.

Vụ bê bối tham nhũng của Tập đoàn Dầu khí Quốc gia Brazil (Petrobras) đang gây bất ổn định chính trị và khiến nhiệm kỳ tổng thống của bà Dilma Rousseff càng trở nên lung lay.

Với tỷ lệ phiếu tuyệt đối 8/0, Tòa án Kiểm toán Chi tiêu Brazil (TCU) tuyên bố các hoạt động tài chính của chính quyền Rousseff là phi pháp. Phán quyết này của TCU đã đẩy sự nghiệp chính trị của bà Rousseff vào nguy cơ đổ vỡ. Theo kết luận của tòa án này, chính quyền của bà Rousseff đã vi phạm luật tài chính công vào năm 2014 khi lạm dụng các khoản vay trái phép từ các ngân hàng nhà nước để bù vào các mất mát tài chính. Báo cáo không có tính ràng buộc pháp lý này của TCU sẽ được chuyển đến Quốc hội để chuẩn bị cho cuộc bỏ phiếu thông qua báo cáo kiểm toán chi tiêu ngân sách của chính phủ.

Trước đó một ngày, một phiên tòa khác cũng đã mở một cuộc điều tra về sự bất thường trong chiến dịch tái tranh cử của Tổng thống Rousseff hồi năm ngoái, theo đó đặt nghi vấn rằng bà đã có các hành động bất chính khi sử dụng các khoản tiền có liên quan đến vụ bê bối hối lộ và tham ô của tập đoàn Petrobras để vận động tranh cử.

Tầng lớp trung lưu Mỹ Latinh đứng trước khó khăn

Thay đổi lớn trong đời sống kinh tế xã  hội khu vực là sự xuất hiện và lớn mạnh của một tầng lớp trung lưu mới, góp phần vào hiện đại hóa đất nước của họ. Đối với những công dân này, những người vừa giũ bỏ được cảnh bần hàn, vừa bước chân vào một xã hội tiêu thụ, hội nhập vào thị trường lao động và tạo điều kiện cho con cái học hành tốt hơn, nhưng vẫn chưa có nhiều tích lũy, thì một cuộc suy thoái hoặc tăng trưởng chậm kéo dài tới trung hạn sẽ là một thảm họa trực tiếp.

Tình trạng trì trệ kinh tế kéo dài sẽ đồng nghĩa với việc những cải thiện trong đời sống của tầng lớp trung lưu mới nổi tại Mỹ Latinh sẽ chỉ là một ảo mộng thoáng qua. Nếu điều đó xảy ra, căng thẳng xã hội sẽ bùng phát thành các vấn đề chính trị, và những vấn đề này sẽ lại cản trở những lối thoát khỏi khủng hoảng kinh tế.

Vì vậy để  hiểu rõ bản chất nền kinh tế khu vực này, ngoài việc tiếp tục phải chú ý tới các chỉ số kinh tế vĩ mô, các nhà quan sát cũng cần thường xuyên để ý tới phản ứng của các xã hội Mỹ Latinh để có thể đi tới một kết luận chính xác hơn rằng liệu sự đình trệ kinh tế hiện tại chỉ là nhất thời hay sẽ gây ra các vấn đề phức tạp hơn./.

Linh Hương (Gt)

Từ khóa:

Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

 Đổi mã
Gửi Nhập lại